Để đứng được trên kệ hàng quốc tế, doanh nghiệp không chỉ cần vùng nguyên liệu mà phải kiểm soát cả chuỗi từ canh tác, thu hái, chế biến đến đóng gói và duy trì nguồn cung.
Baka, Đak Yang bước đầu hiện diện trên kệ hàng Mỹ
Cuối năm 2025, Công ty TNHH Baka (xã Ia Hrung) chính thức xuất khẩu chính ngạch cà phê chế biến sang Mỹ thông qua đối tác Arobust LLC. Sản phẩm được phân phối tại các siêu thị ở bang Virginia, trong đó có Good Fortune Supermarket, Cocos Food và Oh! Market.
Theo ông Phan Bá Kiên - Giám đốc Công ty TNHH Baka, để đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp từng bước hoàn thiện các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, quy trình sản xuất và các tiêu chuẩn liên quan đến HACCP, FDA… cùng những quy định cụ thể của thị trường nhập khẩu.
“Mặc dù sản lượng còn ít, nhưng doanh nghiệp xác định đây là bước khởi đầu. Do đó, doanh nghiệp sẽ từng bước củng cố vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và hoàn thiện quy trình sản xuất, mục tiêu là mỗi bước đi đều chắc chắn, giữ được chất lượng và bản sắc sản phẩm” - ông Kiên chia sẻ.
Baka hiện có khoảng 20 ha vùng trồng tại xã Ia Hrung và xã Biển Hồ, canh tác theo phương pháp hữu cơ; đồng thời liên kết với các hộ sản xuất khoảng 200 ha, mỗi năm tiêu thụ gần 500 tấn cà phê.
Để kiểm soát quy trình trồng và thu hoạch, doanh nghiệp hướng dẫn người dân ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, thu hái với tỷ lệ quả chín từ 90% trở lên và thu mua cao hơn giá thị trường khoảng 15-20%. Từ vùng nguyên liệu này, Baka phát triển các dòng cà phê rang xay, phin túi lọc và cà phê hòa tan.
Tại xã Kon Gang, Công ty TNHH Đầu tư phát triển AN-ANDICO phát triển cà phê đặc sản Fine Robusta. Bà Nguyễn Thị Nga - Phó Giám đốc công ty - cho biết, chất lượng sản phẩm được bắt đầu từ nguyên liệu và quy trình sơ chế riêng. Năm 2025, sản phẩm cà phê Đak Yang Fine Robusta đạt 87,5 điểm theo đánh giá của Viện Chất lượng cà phê.
“Đến tháng 9-2026, cùng với Baka, sản phẩm cà phê Đak Yang đã hiện diện trên kệ hàng của 4 siêu thị tại bang Virginia” - bà Nga thông tin.
Theo các doanh nghiệp, cà phê mang thương hiệu được phân phối tại Mỹ hiện có giá bán lẻ hơn 1 triệu đồng/kg (quy đổi ra tiền đồng Việt Nam), có sản phẩm lên đến 1,5 triệu đồng/kg, cao gấp 2-3 lần giá bán trong nước tùy sản phẩm.
Mức giá này cho thấy giá trị gia tăng nằm ở cả quá trình chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và đáp ứng yêu cầu của thị trường, chứ không chỉ ở hạt cà phê nguyên liệu.
Giữ bản sắc để nâng giá trị
Theo chuyên gia Lê Trung Hưng - Giảng viên Q Grader đầu tiên của Việt Nam, giá trị khác biệt của Robusta Gia Lai được hình thành từ sự cộng hưởng giữa độ cao, thổ nhưỡng, khí hậu cùng cách chăm sóc, thu hái và chế biến.
“Cà phê Gia Lai không phải hòa tan bản sắc để phù hợp với thế giới, mà tìm cách đưa chính bản sắc ấy trở thành một phần giá trị của sản phẩm” - ông Hưng nhấn mạnh.
Theo ông Phan Bá Kiên, Baka tiếp thu các tiêu chuẩn của cà phê đặc sản quốc tế nhưng vẫn giữ đặc tính vùng nguyên liệu và cách làm riêng, trong đó có phương pháp rang củi truyền thống, như một dấu ấn riêng của sản phẩm Baka.
Với AN-ANDICO, câu chuyện sản phẩm cũng được gắn với văn hóa địa phương. Bà Nguyễn Thị Nga chia sẻ: Tại các chương trình quảng bá ở nước ngoài, doanh nghiệp giới thiệu ý nghĩa tên gọi Đak Yang theo tiếng Bahnar - Đak là nước, Yang là thần - qua đó gắn sản phẩm với vùng đất, phương pháp canh tác hữu cơ và bản sắc Gia Lai.
Từ thành công của các thương hiệu lớn ở Gia Lai như L’amant Café, Tamba Coffee đã chinh phục thị trường Mỹ trước đó, cho đến gần đây là Baka, Đak Yang chứng minh một điều rằng, cà phê Gia Lai hoàn toàn có thể vươn ra thị trường khó tính.
Theo National Coffee Association (Hiệp hội Cà phê quốc gia Hoa Kỳ), trong một khảo sát mới đây cho thấy, 66% người trưởng thành tại Mỹ uống cà phê; trong đó, tỷ lệ sử dụng cà phê đặc sản đạt 48%.
Quy mô tiêu dùng lớn đang mở ra dư địa để các doanh nghiệp hướng đến xuất khẩu dưới tên thương hiệu, giảm xuất khẩu thô hoặc gia công nguyên liệu cho đối tác.
Tuy nhiên, hiện diện trên kệ hàng mới là bước đầu. Gia Lai có khoảng 107.400 ha cà phê, trong đó khoảng 57.000 ha được các tổ chức trong nước và quốc tế chứng nhận các tiêu chuẩn như Organic, Rainforest Alliance, 4C… Song, tỷ lệ cà phê qua chế biến sâu mới khoảng 25%, cho thấy dư địa nâng giá trị từ chế biến và xây dựng thương hiệu còn lớn.
Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Đình Kha cho rằng, Gia Lai có nền tảng phát triển cà phê theo chiều sâu với vùng nguyên liệu lớn, ngày càng được chuẩn hóa.
Ngành Công Thương đang đẩy mạnh kết nối với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật thông tin, nắm yêu cầu thị trường và kết nối đối tác nhập khẩu.
Từ vùng nguyên liệu đến kệ hàng Mỹ, hành trình nâng giá trị cà phê Gia Lai không chỉ là câu chuyện của những lô hàng xuất khẩu, mà còn là quá trình hoàn thiện chất lượng, chế biến và thương hiệu để tạo dựng chỗ đứng bền vững trên thị trường quốc tế.
