Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), vụ việc được ITAC khởi xướng trên cơ sở hồ sơ của 3 doanh nghiệp sản xuất xi măng tại Nam Phi gồm Afrimat Industries South Africa Proprietary Limited, Intercement South Africa Proprietary Limited và Dangote Cement South Africa Proprietary Limited.
Sản phẩm bị điều tra là xi măng Portland thuộc phân nhóm thuế quan 2523.29, có xuất xứ hoặc nhập khẩu từ Việt Nam và Mozambique. Thời kỳ điều tra bán phá giá được xác định từ ngày 1-1-2025 đến 31-12-2025; thời kỳ xem xét thiệt hại kéo dài từ 1-1-2023 đến 31-12-2025.
Đối với Việt Nam, ITAC cho biết đã xác định biên độ bán phá giá bị cáo buộc 37,04% trên cơ sở so sánh giá trị thông thường với giá xuất khẩu.
Cụ thể, cơ quan điều tra sử dụng dữ liệu giá xi măng trong nước từ các bảng công bố giá vật liệu xây dựng chính thức của Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh để xác định giá trị thông thường. Giá xuất khẩu được tính từ số liệu nhập khẩu của Cơ quan Thuế Nam Phi (SARS), sau đó điều chỉnh chi phí vận chuyển nội địa để đưa về mức giá xuất xưởng.
Với Mozambique, biên độ bán phá giá bị cáo buộc được ITAC xác định ở mức 90,51%. Cơ quan này cho rằng hàng nhập khẩu từ Việt Nam và Mozambique đáp ứng các điều kiện để đánh giá cộng gộp tác động trong cuộc điều tra.
Theo hồ sơ của các doanh nghiệp yêu cầu điều tra, hàng nhập khẩu bị cáo buộc bán phá giá đã gây sức ép đối với ngành sản xuất xi măng tại Liên minh Thuế quan miền Nam châu Phi (SACU). Các nguyên đơn cho rằng trong giai đoạn 2023-2025, thị phần, lượng bán, sản lượng, lợi nhuận, công suất sử dụng, dòng tiền và việc làm của ngành sản xuất trong khu vực suy giảm; trong khi tồn kho tăng và xuất hiện tình trạng kìm giá, ép giá.
Các doanh nghiệp này đồng thời cho rằng nguy cơ thiệt hại có thể tiếp tục gia tăng do công suất dư thừa của các nhà xuất khẩu, lượng hàng nhập khẩu bị cáo buộc bán phá giá tăng và tác động của giá nhập khẩu đến thị trường nội địa.
Sau khi xem xét hồ sơ, ITAC cho biết có cơ sở sơ bộ về hành vi bán phá giá, thiệt hại vật chất, nguy cơ thiệt hại và mối quan hệ nhân quả để tiến hành điều tra.
Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu liên quan chủ động liên hệ ITAC để nhận hồ sơ, nghiên cứu kỹ yêu cầu và gửi bản trả lời đúng thời hạn. Theo quy định của ITAC, bản trả lời phải được gửi trong vòng 30 ngày kể từ ngày ban hành thông báo hoặc kể từ khi nhận được thư kèm bản câu hỏi; trường hợp có lý do chính đáng, thời hạn có thể được xem xét gia hạn tối đa 14 ngày, nhưng yêu cầu phải được gửi trước khi hết thời hạn ban đầu.
Cơ quan phòng vệ thương mại Việt Nam cũng khuyến nghị doanh nghiệp cân nhắc sử dụng tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, đồng thời duy trì phối hợp với Cục Phòng vệ thương mại trong quá trình xử lý vụ việc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Các bên liên quan có thể gửi ý kiến về vụ việc tới ITAC trước ngày 16-10-2026.
