Trong những năm gần đây, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trên địa bàn Gia Lai đã được triển khai với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Từ các cấp ủy Đảng, chính quyền đến Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, nhiều giải pháp đã được thực hiện nghiêm túc, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động.
Việc quán triệt các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Chỉ thị 36-CT/TW của Bộ Chính trị, đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn diễn biến phức tạp, thậm chí có chiều hướng gia tăng cả về quy mô lẫn tính chất.
Áp lực gia tăng, thủ đoạn ngày càng tinh vi
Số liệu thống kê cho thấy bức tranh đáng lo ngại: Trong năm 2025, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy toàn tỉnh đã phát hiện, bắt giữ 308 vụ với 691 đối tượng, thu giữ hơn 31kg ma túy các loại. Lực lượng Công an cấp tỉnh và cấp xã đã phối hợp xử lý 616 vụ/745 đối tượng; trong đó phạt cảnh cáo 26 trường hợp và phạt tiền 719 trường hợp, nộp ngân sách nhà nước hơn 1,06 tỷ đồng. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tình hình vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi số vụ liên quan đến ma túy tiếp tục duy trì ở mức cao.
Nhiều vụ án quy mô lớn bị triệt phá, điển hình tại phường Diên Hồng (tháng 9-2025) với hàng trăm đối tượng liên quan, cho thấy xu hướng hình thành các tụ điểm sử dụng ma túy mang tính tổ chức. Không chỉ gia tăng về số lượng, cơ cấu tội phạm cũng đang thay đổi rõ rệt khi ma túy tổng hợp dần chiếm ưu thế, kéo theo xu hướng trẻ hóa đối tượng và len lỏi vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ.
Đáng báo động hơn, số người sử dụng trái phép chất ma túy năm 2025 đã tăng gấp đôi so với năm 2021, phản ánh nhu cầu đang mở rộng nhanh chóng. Các đường dây mua bán, vận chuyển ma túy ngày càng liên kết liên tỉnh, thậm chí xuyên biên giới, lợi dụng địa hình rộng lớn, phức tạp của khu vực Tây Nguyên để hoạt động.
Cần giải pháp đột phá và đồng bộ
Thực trạng trên cho thấy công tác phòng, chống ma túy không thể chỉ dừng lại ở các biện pháp trấn áp, mà cần kết hợp chặt chẽ với phòng ngừa xã hội, quản lý người nghiện và nâng cao nhận thức cộng đồng. Nếu không có giải pháp mạnh mẽ, nguy cơ hình thành các “điểm nóng” ma túy và mạng lưới tội phạm có tổ chức sẽ ngày càng hiện hữu, tác động trực tiếp đến an ninh trật tự và sự phát triển bền vững của địa phương.
Trước yêu cầu cấp bách đó, ngày 30-4-2026, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành Kế hoạch số 168/KH-UBND, đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Gia Lai trở thành “tỉnh không ma túy”. Đây là mục tiêu mang tính chiến lược, vừa cấp bách trước mắt, vừa lâu dài.
Trọng tâm của kế hoạch là xây dựng “xã, phường không ma túy” với yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt và gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, từng ngành, đặc biệt là vai trò người đứng đầu.
Các giải pháp được triển khai theo phương châm “giảm cung - giảm cầu - giảm tác hại”: Giảm cung bằng việc triệt xóa các đường dây, điểm nóng về ma túy; giảm cầu thông qua quản lý chặt chẽ người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy; giảm tác hại bằng nâng cao hiệu quả cai nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.
Song song đó, tỉnh tập trung đầu tư nguồn lực cho các địa bàn trọng điểm, nâng cao năng lực lực lượng cơ sở, đảm bảo tính bền vững trong quá trình “làm sạch” và “giữ sạch” địa bàn.
Kế hoạch cũng đặt ra lộ trình cụ thể như: Năm 2026: 50,4% xã, phường không ma túy; năm 2027: 77,8%; năm 2028: 91,9%; năm 2029: đạt 100%; năm 2030: duy trì bền vững, hướng tới “tỉnh không ma túy”. Đồng thời, mục tiêu quản lý 100% người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai cũng được đặt ra, nhằm ngăn chặn từ gốc nguy cơ phát sinh tệ nạn.
Phòng ngừa từ cơ sở, huy động sức dân
Một điểm nhấn đáng chú ý của Kế hoạch là việc đẩy mạnh phòng ngừa xã hội với phương châm: “Mỗi người dân là một chiến sĩ - mỗi gia đình là một pháo đài - mỗi khu dân cư là một tuyến đầu không ma túy.”
Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng sát từng nhóm đối tượng, đặc biệt là thanh thiếu niên và đồng bào dân tộc thiểu số. Các mô hình tự quản, phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được phát huy, kết hợp với cơ chế khuyến khích người dân tố giác tội phạm.
Bên cạnh đó, sẽ tăng cường các hoạt động tổ chức phiên tòa lưu động, “phiên tòa giả định”, giáo dục pháp luật trong trường học góp phần nâng cao nhận thức và phòng ngừa từ sớm.
Tỉnh Gia Lai cũng xác định quản lý người nghiện là nhiệm vụ trọng tâm, là khâu then chốt. Theo thống kê, hiện nay, toàn tỉnh đã đưa vào diện quản lý 2.204 người (trong đó có 372 người nghiện và 1.533 người sử dụng trái phép chất ma túy). Trong năm 2026, công tác rà soát sẽ được thực hiện kỹ lưỡng theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”. Trước mắt tỉnh sẽ tiếp tục duy trì vững chắc 28 xã, phường đã đạt tiêu chí "không ma túy" của năm 2025, đồng thời phấn đấu xây dựng thêm 40 đơn vị mới. Mục tiêu cốt yếu là đưa tổng số đơn vị hành chính cấp xã không có ma túy lên con số 68/135, tương đương 50,37%.
Đặc biệt, công tác hỗ trợ tái hòa nhập sẽ được chú trọng thông qua đào tạo nghề, tạo việc làm, hỗ trợ vốn vay, giúp người sau cai ổn định cuộc sống và giảm nguy cơ tái nghiện. Đồng thời, mở rộng điều trị cho người nghiện bằng Methadone và đa dạng hóa hình thức cai nghiện tại cộng đồng.
Với sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, sự phối hợp liên ngành chặt chẽ và hợp tác quốc tế trong kiểm soát nguồn ma túy từ xa, cùng với việc gắn trách nhiệm người đứng đầu, Gia Lai đang thể hiện quyết tâm cao trong cuộc chiến đầy thách thức này.
Xây dựng “xã, phường không ma túy” không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Với cách làm bài bản, đồng bộ và sự đồng lòng của nhân dân, mục tiêu đưa Gia Lai trở thành “tỉnh không ma túy” vào năm 2030 không chỉ là kỳ vọng mà hoàn toàn có cơ sở để hiện thực hóa.
