Ngày 6-8, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký hai sắc lệnh hành pháp về nhập cư. Một sắc lệnh tiếp tục thu hẹp phạm vi những người được hưởng quyền công dân theo nơi sinh tại Mỹ, trong khi sắc lệnh còn lại yêu cầu siết chặt việc cấp thị thực đối với những người bị cho là nhập cảnh với mục đích sinh con để đứa trẻ có quốc tịch Mỹ.
Về bản chất, quyền công dân theo nơi sinh là nguyên tắc pháp lý, quy định người được sinh ra trên lãnh thổ Mỹ sẽ trở thành công dân Mỹ, ngoại trừ một số trường hợp rất hạn chế, như con của các nhà ngoại giao nước ngoài. Quyền này được bảo đảm theo Điều khoản về Quốc tịch trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ và từ lâu được xem là nền tảng của luật quốc tịch nước này.
Trong khi đó, "du lịch sinh con" là thuật ngữ dùng để chỉ việc người nước ngoài đến Mỹ, thường bằng thị thực du lịch, với mục đích chính là sinh con tại đây để đứa trẻ được hưởng quyền công dân theo nơi sinh. Nói cách khác, đây là hành vi lợi dụng chính sách quốc tịch hiện hành, chứ không phải là chính sách về quốc tịch.
Theo Reuters, sắc lệnh mới của ông Trump tập trung vào việc ngăn chặn hình thức "du lịch sinh con" và mở rộng các trường hợp không được hưởng quyền công dân theo nơi sinh, thay vì lặp lại nguyên trạng sắc lệnh trước đây đã bị Tòa án Tối cao bác bỏ.
Trước đó, tháng 6-2026, Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ sắc lệnh trước đó của ông về việc hạn chế quyền công dân theo nơi sinh, đồng thời tiếp tục bảo lưu cách hiểu rộng đối với quyền này theo Hiến pháp. Vì vậy, giới quan sát nhận định sắc lệnh lần này được thiết kế với phạm vi hẹp hơn, tập trung vào một số nhóm đối tượng cụ thể và vấn đề "du lịch sinh con", nhưng được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với các thách thức pháp lý.
Thực tế, việc xin thị thực với mục đích chính là sang Mỹ sinh con đã bị hạn chế từ trước. Theo quy định của Mỹ, viên chức lãnh sự có thể từ chối cấp thị thực nếu xác định người nộp đơn chủ yếu muốn đến Mỹ để sinh con, nhằm giúp đứa trẻ có quốc tịch. Từ lâu, chính quyền Mỹ đã có các biện pháp xử lý những đường dây tổ chức "du lịch sinh con".
Theo Viện Chính sách Di cư, hiện chưa có thống kê chính thức về số trường hợp "du lịch sinh con" tại Mỹ. Tuy nhiên, tổ chức này ước tính mỗi năm có khoảng 20.000-26.000 ca sinh trong tổng số khoảng 3,5 triệu ca sinh hằng năm tại Mỹ có thể thuộc nhóm này.
