Bên cạnh việc chỉ ra những tồn tại, nhiều ý kiến đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm khơi thông nguồn lực, tạo nền tảng để tỉnh hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 10,2% trong năm 2026.
Áp lực tăng tốc rất lớn
Thảo luận về tình hình phát triển KT-XH 6 tháng đầu năm, hầu hết đại biểu (ĐB) thống nhất đánh giá tỉnh đã đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức.
ĐB Đặng Mạnh Cường - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Quy Nhơn Nam, cho rằng tăng trưởng tổng sản phẩm địa phương (GRDP) 6 tháng đạt 8,21%, cao nhất trong vòng 10 năm qua, xếp thứ 22 cả nước và thứ 4/6 địa phương khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên chính là minh chứng cho sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của lãnh đạo tỉnh và các sở, ngành, cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương.
Ở góc độ thu hút đầu tư, ĐB Phạm Tấn Thành - Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh - đánh giá đây là điểm sáng nổi bật của bức tranh kinh tế nửa đầu năm. Toàn tỉnh đã thu hút 165 dự án đầu tư, đạt 97% kế hoạch năm. Đặc biệt, Hội nghị xúc tiến đầu tư do UBND tỉnh tổ chức vào tháng 3-2026 đã ký kết ghi nhớ đầu tư 273 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 885 nghìn tỷ đồng, trong đó có sự tham gia của nhiều tập đoàn đa quốc gia.
Tuy nhiên, theo ĐB Phạm Tấn Thành, kết quả thu hút đầu tư mới chỉ là bước khởi đầu. Nhiều dự án vẫn triển khai chậm do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Vì vậy, UBND tỉnh cần sớm có giải pháp tháo gỡ để các dự án nhanh chóng được triển khai, chuyển hóa thành động lực tăng trưởng thực chất.
Nhìn từ các chỉ tiêu điều hành phát triển KT-XH, ĐB Rah Lan Song Linh - Phó Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh -cho rằng: Những kết quả đạt được mới chỉ tạo nền tảng ban đầu, trong khi áp lực hoàn thành kế hoạch cả năm còn rất lớn. “Để về đích, 6 tháng cuối năm, mỗi tháng cần thành lập mới 821 DN và giải ngân khoảng 2.500 tỷ đồng vốn đầu tư công. Đây là những con số buộc bộ máy thực thi phải tăng tốc gấp nhiều lần mới có thể hoàn thành kế hoạch” - ĐB Rah Lan Song Linh phân tích.
Trao đổi về vấn đề này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Quế khẳng định, tỉnh quyết tâm giữ vững mục tiêu tăng trưởng 10,2%. Trên cơ sở đó, kịch bản tăng trưởng 6 tháng cuối năm sẽ tập trung vào hai lĩnh vực tạo giá trị gia tăng lớn là công nghiệp và xây dựng với mục tiêu tăng trưởng lần lượt 15,65% và 15,2%. Cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu này là các dự án FDI, các dự án sản xuất hiện có, cùng nhiều công trình đầu tư công trọng điểm dự kiến đồng loạt khởi công trong thời gian tới.
Cấp thiết quản lý, sử dụng tài sản công dôi dư sau sắp xếp
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến tại phiên thảo luận tổ là việc quản lý, sử dụng tài sản công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính. Nhiều BĐ cho rằng đây không chỉ là bài toán về quản lý tài sản nhà nước mà còn là yêu cầu cấp thiết để tránh lãng phí nguồn lực phục vụ phát triển.
ĐB Đặng Vĩnh Sơn - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy - cho biết: Toàn tỉnh hiện có 559 trụ sở công dôi dư, thuộc nhóm địa phương có số lượng lớn nhất cả nước. Nhiều trụ sở nằm ở vị trí thuận lợi nhưng đang bỏ không, xuống cấp, vừa gây lãng phí tài sản công, vừa ảnh hưởng mỹ quan đô thị. Từ thực tế đó, ĐB đề nghị UBND tỉnh khẩn trương rà soát, xây dựng phương án xử lý phù hợp, đồng thời nghiên cứu, vận dụng những mô hình hiệu quả của các địa phương khác nhằm khai thác tối đa giá trị tài sản công.
Đồng quan điểm, ĐB Lý Anh Sang - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Chư Sê -cho biết: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều tài sản công vẫn chưa được bàn giao, quản lý và bố trí sử dụng thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí. Vì vậy, cần sớm xác định rõ đầu mối quản lý, tháo gỡ các vướng mắc trong tiếp nhận, sắp xếp và khai thác tài sản để cơ sở vật chất được đưa vào sử dụng hiệu quả.
Giải trình nội dung này, Giám đốc Sở Tài chính Trần Cang khẳng định, phần lớn tài sản công dôi dư phát sinh từ quá trình sắp xếp đơn vị hành chính theo chủ trương của Trung ương, không phải do đầu tư kém hiệu quả. Tuy nhiên, việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn do liên quan nhiều cấp quản lý, nhiều cơ quan ngành dọc và phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.
Để khắc phục tình trạng trên, tỉnh thống nhất thực hiện phân cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương. Theo đó, tài sản công cấp xã được giao cho địa phương chủ động rà soát, đánh giá hiện trạng và đề xuất phương án xử lý. Đối với tài sản của các sở, ban, ngành cấp tỉnh không còn nhu cầu sử dụng, Sở Tài chính sẽ tiếp nhận, quản lý tập trung và tham mưu phương án xử lý.
“Việc xử lý tài sản công dôi dư phải ưu tiên bố trí, chuyển đổi công năng phục vụ mục tiêu công ích, đáp ứng nhu cầu của địa phương trước khi xem xét đấu giá hoặc các phương án khác. Đồng thời, ngành tài chính sẽ quản lý chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch và kiên quyết không tham mưu chuyển giao tài sản công cho tổ chức, DN sử dụng sai mục đích, nhằm ngăn ngừa thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước” - ông Cang nhấn mạnh.
Quan tâm những vấn đề thiết thân với đời sống người dân
Không chỉ tập trung vào các chỉ tiêu tăng trưởng và tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn lực, nhiều ý kiến tại phiên thảo luận tổ còn đề cập những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống người dân, nhất là quản trị đất đai, giảm nghèo bền vững và đầu tư hạ tầng ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh Trương Văn Đạt bày tỏ không đồng tình với tư duy giải quyết giảm nghèo theo kiểu “từ từ”. Theo ông, người dân đang thiếu đất sản xuất, thiếu vốn, thiếu kiến thức và thiếu sự liên kết trong sản xuất; nếu chậm tháo gỡ thì mục tiêu giảm nghèo sẽ rất khó đạt. Đồng thời, ông cũng chỉ ra thực trạng nhiều diện tích đất lâm trường thực tế không còn rừng nhưng vẫn do các công ty, ban quản lý rừng quản lý, trong khi nhiều hộ dân đã sinh sống, canh tác ổn định nhiều năm lại chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phát sinh tranh chấp và khiếu kiện.
Từ đó, ông Đạt đề nghị UBND tỉnh khẩn trương bố trí kinh phí đo đạc, xác định mốc giới để thu hồi diện tích đất lâm trường không còn rừng, giao về địa phương quản lý. Quỹ đất này cần ưu tiên giải quyết nhu cầu đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ, thay vì để xảy ra tình trạng sử dụng không đúng mục đích.
ĐB Phạm Văn Cường - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Đức Cơ - cho hay: Nhiều xã khu vực biên giới phía Tây tỉnh có diện tích rộng, hạ tầng được đầu tư từ nhiều năm trước nhưng hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Từ thực tế đó, ĐB đề nghị UBND tỉnh và các sở, ngành quan tâm, ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng cho khu vực biên giới. Đặc biệt, cần chú trọng nâng cấp, mở rộng hệ thống giao thông nông thôn, giao thông nội đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, vận chuyển nông sản và phát triển kinh tế.
Xử lý linh hoạt trong giải phóng mặt bằng
Tham gia thảo luận tại tổ ĐB, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn cho rằng, công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều dự án trọng điểm vẫn là điểm nghẽn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai. Vì vậy, các sở, ngành và địa phương cần phân kỳ thực hiện dự án theo từng giai đoạn để tập trung giải quyết dứt điểm, tránh dàn trải.
Trong quá trình giải phóng mặt bằng, cần xử lý linh hoạt từng trường hợp cụ thể, không áp dụng cứng nhắc. Việc giải quyết phải bảo đảm hài hòa lợi ích của người dân và quy định của pháp luật; đặt mình vào vị trí của người dân để tháo gỡ khó khăn nhưng cũng không đáp ứng những yêu cầu vượt quá quy định.
Nghiên cứu kỹ mô hình trường học sau sắp xếp
Liên quan việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực giáo dục theo Nghị quyết số 180/NQ-CP của Chính phủ, tại phiên thảo luận tổ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch cho rằng cần nghiên cứu kỹ mô hình tổ chức trường học trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương, bảo đảm hiệu quả quản lý nhưng không ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học.
