Ngày 8-8, Iran tuyên bố, nước này sắp đạt thỏa thuận với Oman về hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng cũng khẳng định rằng, kết quả đàm phán giữa hai nước không quyết định việc mở lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Đại diện chính phủ Oman cho biết, các cuộc thảo luận với Iran về hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz diễn ra trong bầu không khí tích cực và mang tính xây dựng, đồng thời kêu gọi các bên tránh những hành động có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết, việc mở lại Eo biển còn phụ thuộc vào những điều kiện khác, trong đó có yêu cầu Mỹ bồi thường cho Iran.
Theo ông Araghchi, cơ chế phân luồng giao thông hàng hải trước đây tại Eo biển Hormuz không còn được Tehran chấp nhận. Hai nước đang thảo luận một tuyến đường tạm thời trong thời gian giải quyết các vấn đề kỹ thuật và pháp lý liên quan đến phương án lâu dài.
Ông Mohammad Bagher Zolghadr, Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, nhấn mạnh rằng, Mỹ phải chấm dứt đe dọa Tehran và vĩnh viễn chấm dứt xung đột với Iran cũng như các đồng minh vũ trang của nước này tại Liban, Palestine, Yemen và Iraq.
Ngoài ra, Tehran cũng yêu cầu Washington dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng Iran, chấm dứt các lệnh trừng phạt, giải phóng vô điều kiện tài sản của Iran đang bị phong tỏa và bồi thường toàn bộ thiệt hại chiến sự, cũng như rút quân đội Mỹ khỏi khu vực.
Ông Zolghadr khẳng định, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran sẽ duy trì các yêu cầu này cả trong xung đột lẫn trên bàn đàm phán.
Theo thỏa thuận tạm thời được ký vào tháng 6, lộ trình dỡ bỏ trừng phạt và kế hoạch bồi thường dự kiến được đưa vào thỏa thuận cuối cùng, trong khi vấn đề tài sản bị phong tỏa cũng thuộc nội dung đàm phán.
Tuy nhiên, với lập trường mới, Tehran gắn việc đáp ứng các điều kiện trên với khả năng mở lại Eo biển Hormuz, thay vì mở tuyến hàng hải trước rồi tiếp tục thương lượng những vấn đề còn lại.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố, việc mở lại Eo biển Hormuz không phụ thuộc vào kết quả đàm phán với Oman.
Theo hãng thông tấn Tasnim, người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi cho biết tuyến hàng hải này chỉ được mở lại khi Mỹ chấp nhận đầy đủ các điều kiện của Iran. Ông cho rằng, Eo biển Hormuz không chỉ có ý nghĩa kinh tế mà còn là một thành tố trong sức mạnh địa chính trị và chiến lược của Iran.
Hiện, Mỹ chưa đưa ra phản hồi về các yêu cầu mới của Iran. Trước đó, 1 quan chức Mỹ cho biết, Washington kỳ vọng Iran và Oman sớm đạt thỏa thuận để hoạt động vận chuyển dầu có thể trở lại bình thường. Theo quan chức này, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa các cảng Iran, sau khi thỏa thuận khôi phục hoạt động thương mại hàng hải được công bố.
Diễn biến trên xảy ra trong bối cảnh tình hình hàng hải tại Eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng. Ngày 8-8, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cho biết Iran đã dùng tên lửa tấn công một tàu có liên quan đến công ty dầu khí nhà nước UAE khi tàu đi qua eo biển.
Eo biển Hormuz đã trở thành một trong những tâm điểm của cuộc xung đột bắt đầu từ ngày 28-2 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Trước khi xung đột nổ ra, khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt vận chuyển trên thế giới đi qua tuyến hàng hải này.
