Hương nếp Đak Sơ Mei

Theo dõi Báo Gia Lai trên Google News
(GLO)- Tháng 11, khi dã quỳ dệt thảm vàng trên những triền đồi cũng là lúc lúa nếp nương của bà con Bahnar ở xã Đak Sơ Mei (huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai) vào mùa thu hoạch. 6 tháng uống trọn nước trời, hít bầu không khí trong lành nơi lưng đồi cao, lúa nếp nương Đak Sơ Mei được kết tinh từ những tinh túy nhất mà thiên nhiên ban tặng.
Mùa nếp nương
Đồng bào Bahnar ở Đak Sơ Mei hiện còn lưu giữ giống lúa quý: lúa nếp nương. Tiếng Bahnar, giống lúa này có tên gọi là Bar Tơh, nghĩa là nếp than hay nếp đen. Hạt nếp nương to mẩy; ngay cả thân cây, lá hay hạt thóc cũng đều tỏa ra mùi thơm nhẹ.
Người Đak Sơ Mei coi nếp nương là giống cây quý, bởi không chỉ dùng làm cốm, nấu cơm lam mà còn được ủ thành món rượu cần thơm ngon. Bởi vậy, gia đình nào cũng phải có ít gạo Bar Tơh và dành phần đất nhất định để trồng và lưu giữ giống lúa quý này. Năm nào cũng vậy, gia đình ông Rao (làng Tul Đoa) cũng dành 1 mảnh rẫy nằm lọt thỏm giữa đám mì, bắp trên đồi cao để trồng nếp nương. Ông cho biết: Gieo trồng tách biệt như thế để giữ cho giống nếp nương không bị lai tạp. Năm nay, mưa đầu mùa ít nên lúa ít bông; hơn 1 sào chỉ thu được 4 bao thóc.
Còn bà Hyơih (làng Tul Đoa) thì chia sẻ: Năm nay, gia đình bà dành một vạt đất lớn để trồng nếp nương; đợt rồi, thu hoạch được 20 bao thóc. Nhà neo người và kinh tế khó khăn nên bà Hyơih coi đây là quà để dành tặng dịp năm mới cho anh em, họ hàng và người thân quý trong làng. “Mình trồng ở trên cánh đồng Đak Klong, cách làng 2 giờ đi bộ. Năng suất lúa tuy thấp nhưng thơm ngon, nấu được nhiều món ăn phục vụ lễ, Tết nên năm nào nhà mình cũng trồng”-bà Hyơih nói. 
Bà Hyơih (làng Tul Đoa, xã Đak Sơ Mei, huyện Đak Đoa) sẩy nếp nương trước khi cất trữ. Ảnh: Lê Hòa
Bà Hyơih (làng Tul Đoa, xã Đak Sơ Mei, huyện Đak Đoa) sẩy nếp nương trước khi cất trữ. Ảnh: Lê Hòa
Giữ gìn giống lúa quý
Để giữ được giống lúa thuần chủng, người dân đã áp dụng phương thức canh tác cách biệt trên những triền đồi nơi không có các loại lúa khác. Tháng 3, tháng 4, khi trời còn nắng cháy là lúc đồng bào Bahnar ở Đak Sơ Mei chuẩn bị đất. Tháng 5, khi xuất hiện những trận mưa đầu mùa là thời điểm phù hợp nhất để giống lúa nếp nương nảy mầm. “Từ lúc trồng đến thu hoạch, bà con chỉ bỏ công làm 2 đợt cỏ. Khi nhổ cỏ bà con thường vo thành từng búi nhỏ và tủ quanh gốc, để đến hoai mục sẽ cung cấp nguồn dưỡng chất cho lúa”-bà Hyơih cho hay.
Ngày nay, dù đã có máy móc hỗ trợ canh tác nhưng bởi gieo trồng trên đồi cao, bề mặt đất không bằng phẳng nên người Bahnar vẫn duy trì cách làm cũ: dùng một cây le nhỏ vót nhọn một đầu để chọc lỗ, sau đó nhón hạt giống thả xuống và lấp lên đó một lớp đất mỏng. Các nghi lễ như: báo cáo thần cai quản nương rẫy trước khi tra hạt, cúng lúa mới cũng dần được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa để bớt rườm rà, tiết kiệm chi phí sản xuất.
Bà Nguyễn Thị Minh Hiếu-Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Đak Sơ Mei: “Nhận thức được giá trị của giống lúa nếp nương, vài năm gần đây, Hội đứng ra vận động chị em phụ nữ đưa loại gạo này đến trưng bày và bán tại Ngày hội Văn hóa-Thể thao các dân tộc thiểu số gắn với du lịch đồi cỏ hồng và phiên chợ hàng nông sản của huyện, Tuần lễ hoa dã quỳ-núi lửa Chư Đang Ya (huyện Chư Păh)... Chúng tôi hy vọng, giống lúa này sẽ trở thành sản phẩm hàng hóa đặc trưng đem lại thu nhập cho người dân”.

Lúa nếp nương thơm ngon nhưng năng suất thấp nên hầu như bà con Bahnar ở Đak Sơ Mei chỉ trồng đủ ăn và để duy trì giống lúa quý, chưa sản xuất theo quy mô hàng hóa. Bởi vậy, ngay giữa mùa thu hoạch, lúa cất trong kho, có người hỏi mua cũng rất ít gia đình chịu đem ra bán. Nhưng nếu bạn được dân làng yêu mến, họ sẵn lòng tặng một ít gạo đem về nấu lên thưởng thức…

LÊ HÒA

Có thể bạn quan tâm

Nhiều áp lực khi vào vụ lúa Hè Thu

Nhiều áp lực khi vào vụ lúa Hè Thu

(GLO)- Những ngày đầu vụ lúa Hè Thu, nông dân Gia Lai khẩn trương làm đất, xuống giống theo khung thời vụ, chủ động nguồn nước để ứng phó nguy cơ nắng hạn. Tuy nhiên, trong bối cảnh thời tiết được dự báo bất lợi, giá vật tư nông nghiệp tăng cao… khiến nhà nông chịu nhiều áp lực ngay từ đầu vụ.

Chế biến để nâng cao giá trị khoai lang

Chế biến để nâng cao giá trị khoai lang

(GLO)- Nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh đang lựa chọn khoai lang làm nguyên liệu chế biến các sản phẩm như bún, miến, bánh, rượu vang… Hướng đi này kỳ vọng giảm áp lực đầu ra, hạn chế tình trạng được mùa mất giá ở các vùng trồng khoai lang của tỉnh.

Các mô hình trình diễn giống cây trồng mới chịu hạn và kháng bệnh đang được Trung tâm Khuyến nông triển khai rộng khắp các xã vùng khó khăn.

Khuyến nông thúc đẩy sản xuất hiệu quả

(GLO)- Thông qua nhiều mô hình trình diễn trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai đang từng bước đưa tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.

Hợp tác xã thay đổi tư duy sản xuất cho nông dân

Hợp tác xã thay đổi tư duy sản xuất cho nông dân

(GLO)- Khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, các HTX nông nghiệp đang trở thành điểm tựa giúp nông dân thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Từ sản xuất nhỏ lẻ, tự phát, nhiều hộ đã chuyển sang liên kết theo chuỗi, sản xuất bài bản để nâng cao giá trị nông sản.

Các mô hình sản xuất hiệu quả được triển khai tại xã An Lão đã tạo ra động lực giúp đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên thoát nghèo bền vững.

An Lão ưu tiên nguồn lực cho công tác giảm nghèo

(GLO)- Những năm qua, xã An Lão (tỉnh Gia Lai) đã tập trung triển khai nhiều giải pháp giảm nghèo bền vững, phát huy hiệu quả các mô hình sản xuất và nguồn vốn tín dụng chính sách, giúp người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số từng bước vươn lên, ổn định cuộc sống.

Nông nghiệp sạch nâng tầm giá trị nông sản

Nông nghiệp sạch nâng tầm giá trị nông sản

(GLO)- Tận dụng lợi thế thổ nhưỡng, khí hậu, nông dân vùng sâu Tây Gia Lai đang chuyển sang sản xuất nông nghiệp sạch theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP. Các mô hình từ dưa lưới, chanh dây đến cà phê giúp nâng cao giá trị nông sản, ổn định đầu ra và cải thiện thu nhập cho nông dân.

Gia Lai đẩy nhanh công tác hỗ trợ giải bản tàu cá

Gia Lai đẩy nhanh công tác hỗ trợ giải bản tàu cá

(GLO)- Những tuần qua, các địa phương ven biển của tỉnh Gia Lai đồng loạt tăng tốc triển khai chính sách hỗ trợ giải bản tàu cá cho ngư dân. Qua khảo sát, phần lớn các xã, phường đã thành lập hội đồng thẩm định tàu, tích cực hướng dẫn ngư dân hoàn thiện thủ tục theo quy định.

Gia Lai: Hơn 8,1 tỷ đồng gia cố mái đê thượng hạ lưu đập dâng Cây Mít

Đầu tư hơn 8,1 tỷ đồng gia cố mái đê thượng hạ lưu đập dâng Cây Mít

(GLO)- Sau khi bão số 13 năm 2025 tàn phá hệ thống đê điều tại xã Hội Sơn (tỉnh Gia Lai), chính quyền địa phương đã phê duyệt dự án khẩn cấp trị giá hơn 8,1 tỷ đồng để gia cố mái đê thượng hạ lưu đập dâng Cây Mít, bảo vệ hàng trăm hộ dân và diện tích đất sản xuất trước nguy cơ lũ tiếp diễn.

null