Ông al-Hayya, 66 tuổi, là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong Hamas. Trước khi được bầu, ông giữ cương vị lãnh đạo Văn phòng Chính trị của Hamas tại Dải Gaza và là trưởng đoàn đàm phán của phong trào trong các cuộc thương lượng với Israel thông qua các nước trung gian như Qatar, Ai Cập và Mỹ nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn và trao đổi con tin.
Sau khi thủ lĩnh Hamas Yahya Sinwar thiệt mạng trong một chiến dịch của Israel vào tháng 10-2024, Hamas do một hội đồng lãnh đạo gồm 5 thành viên, trong đó, ông al-Hayya là thành viên chủ chốt. Việc được bầu làm người đứng đầu đồng nghĩa với việc ông sẽ chính thức đảm nhận vai trò lãnh đạo toàn bộ hoạt động chính trị của Hamas trong giai đoạn tới.
Theo tuyên bố của Hamas, ông al-Hayya giành chiến thắng trong vòng bỏ phiếu quyết định trước cựu lãnh đạo Bộ Chính trị Khaled Meshaal với cách biệt sít sao, đạt 35/69 phiếu bầu.
Sinh năm 1960 tại thành phố Gaza, ông al-Hayya xuất thân từ một gia đình Palestine phải rời bỏ quê hương trong cuộc xung đột năm 1948. Ông tham gia Hamas từ những ngày đầu phong trào được thành lập năm 1987. Ông từng được bầu vào Hội đồng Lập pháp Palestine năm 2006 và là ủy viên Bộ Chính trị Hamas.
Trong nhiều năm, ông được xem là cộng sự thân cận của cố thủ lĩnh Ismail Haniyeh và là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn tới các quyết sách của phong trào. Ông cũng nhiều lần tham gia các cuộc đàm phán hòa giải giữa Hamas và phong trào Fatah, cũng như các cuộc thương lượng ngừng bắn với Israel.
Sau khi các lãnh đạo cấp cao của Hamas như ông Sinwar và ông Haniyeh lần lượt thiệt mạng trong năm 2024, vai trò của ông al-Hayya trong bộ máy lãnh đạo phong trào ngày càng nổi bật. Ông được đánh giá là một nhân vật thực dụng, có xu hướng ưu tiên con đường đàm phán bên cạnh việc duy trì quan hệ với các lực lượng trong cái gọi là “trục kháng chiến”.
Ngay trước khi xung đột Hamas-Israel bùng phát vào tháng 10-2023, ông al-Hayya đã rời Dải Gaza sang Qatar và từ đó chủ yếu hoạt động tại Doha, nơi đặt văn phòng chính trị của Hamas. Việc hoạt động bên ngoài Gaza giúp ông có điều kiện đi lại và phối hợp với các bên trung gian trong các nỗ lực đàm phán liên quan đến tương lai của Dải Gaza.
Các chuyên gia nhận định việc ông al-Hayya được bầu có thể tạo ra đầu mối lãnh đạo rõ ràng hơn cho các cuộc tiếp xúc quốc tế liên quan đến Gaza, nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy Hamas sẽ thay đổi căn bản cơ cấu lãnh đạo hay đường lối hiện nay của phong trào.
