Khởi nghiệp từ sản vật địa phương
Sau thời gian học tập, làm việc ở Nha Trang (Khánh Hòa), năm 2017, chị Đỗ Thị Thu Thảo (ở xã An Hòa) trở về quê khởi nghiệp từ chính những sản vật sẵn có. Nhận thấy nhiều sản phẩm từ đặc sản địa phương như mật ong rừng, trái sim… còn yếu về khâu bao bì, nhãn mác, chị mong muốn góp phần nâng tầm nông sản quê hương.
Năm 2018, chị thành lập cơ sở Mộc Thảo, đầu tư hoàn thiện quy trình chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu. Đến nay, cơ sở đã phát triển nhiều dòng sản phẩm như: Mật ong Beest, rượu sim, tinh bột nghệ mật ong, chè dây, chè dung túi lọc, hoa đu đủ đực ngâm mật ong, nến sáp ong… Trong đó, mật ong Beest và rượu sim đạt chuẩn OCOP 3 sao của địa phương.
Theo chị Thảo, “vạn sự khởi đầu nan”, chị vừa cải tiến chất lượng - mẫu mã, vừa tích cực quảng bá tại các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại và học livestream. Cứ kiên trì từng bước, sản phẩm của chị tiếp cận được khách hàng ở nhiều tỉnh, thành, thậm chí có cả du khách quốc tế quan tâm.
Chọn rẽ hướng từ công việc dược sĩ, từng kinh doanh hai nhà thuốc tại địa phương, chị Võ Minh Mơ (xã An Lão) thành lập Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ và Dược liệu An Lão vào năm 2024. Khi nhận thấy vùng quế ở An Toàn - nơi có hơn 170 ha quế rừng - chưa được khai thác hiệu quả và người dân bắt đầu chuyển đổi cây trồng, chị cùng chồng đã kết nối bà con, xây dựng chuỗi liên kết để phát triển sản phẩm địa phương nhằm nâng cao giá trị và tạo sinh kế.
HTX thu mua hơn 600 kg quế thô mỗi tháng để sản xuất các mặt hàng như nụ quế, quế thanh cạo vỏ, nến thơm vỏ quế, muối chấm B’rê, sả rừng, thịt gác bếp… Trong đó, sản phẩm nụ quế thông An Toàn đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao của địa phương. Cùng với sản xuất, chị Mơ đẩy mạnh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử và tích cực kết nối với chị em khởi nghiệp khác để hỗ trợ quảng bá lẫn nhau.
“Là tay ngang bước vào sản xuất, chúng tôi gần như phải học lại từ đầu - từ cách làm đến cách bán hàng. Đầu ra cũng là bài toán nan giải. May mắn là được chính quyền địa phương và người đi trước hỗ trợ nên HTX dần ổn định. Chúng tôi đẩy mạnh bán hàng trên Shopee, Lazada, TikTok… và liên kết với chị em khởi nghiệp để cùng giới thiệu sản phẩm”, chị Mơ chia sẻ.
Chọn cho mình một hướng đi riêng với khát vọng đưa quê hương lên bản đồ du lịch cộng đồng, vợ chồng chị Phạm Thị Kênh (chủ homestay Cô Kênh, xã An Toàn) đã mạnh dạn đầu tư xây dựng homestay từ năm 2019 để phục vụ du lịch. Hiện homestay Cô Kênh vận hành ổn định với 12 phòng, giá dao động từ 200.000 - 400.000 đồng/ngày. Khách chủ yếu lưu trú vào dịp cuối tuần; riêng các kỳ lễ, Tết, cơ sở thường xuyên hoạt động hết công suất.
“Nhiều năm trước, khi đến Đà Lạt và thấy mô hình homestay ở đó phát triển tốt, tôi nghĩ An Toàn với thiên nhiên và văn hóa đặc sắc cũng có thể làm được. Vợ chồng tôi bàn nhau mở homestay. Không lâu sau, dịch Covid-19 ập đến khiến mọi kế hoạch chững lại. Nhưng chúng tôi luôn tin rằng với tiềm năng sẵn có và sự đồng lòng của cộng đồng, du khách rồi sẽ quay lại với quê hương mình”, chị Kênh chia sẻ.
Đi cùng nhau để đi xa hơn
Từ những nỗ lực cá nhân, tinh thần khởi nghiệp của phụ nữ trên địa bàn huyện An Lão (cũ) ngày càng lan tỏa, hình thành nên mạng lưới liên kết chặt chẽ, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy sản phẩm bản địa.
Sau thời gian khởi nghiệp và dần khẳng định thương hiệu, cuối năm 2024, chị Đỗ Thị Thu Thảo mạnh dạn mở cửa hàng OCOP Mộc Thảo ngay tại địa phương để thuận tiện quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Không chỉ tập trung phát triển thương hiệu cá nhân, chị Thảo còn dành riêng một phần không gian cửa hàng để trưng bày, kết nối tiêu thụ sản phẩm khởi nghiệp từ nhiều địa phương, trong đó có cả hàng thổ cẩm truyền thống giàu bản sắc.
Hiện cửa hàng OCOP Mộc Thảo giới thiệu nhiều đặc sản như: Tinh dầu lăn thảo dược, tinh dầu gió Ông Hoàng (HTX Dịch vụ Nông ngư nghiệp Mỹ An, xã Phù Mỹ Đông); các sản phẩm từ quế và dược liệu của HTX Dịch vụ và Dược liệu An Lão; bánh hỏi khoai lang tím (Công ty TNHH MTV Vita, xã Tây Sơn)...
Ngoài cửa hàng OCOP, cơ sở Mộc Thảo còn tích cực kết nối tiêu thụ tại các điểm giới thiệu khác như Nẫu Ecovalley, homestay Mỹ Kênh, HTX Chè Tiến Vua - những địa chỉ cùng chung tay quảng bá sản phẩm vùng cao An Toàn.
“Tôi mong muốn cửa hàng không chỉ đơn thuần là nơi kinh doanh sản phẩm, mà còn là cầu nối hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp - giúp họ có thêm điều kiện tiếp cận thị trường, giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và cùng nhau phát triển. Trong các đợt tham gia hội chợ, tôi luôn giới thiệu sản phẩm của các cơ sở khác song song với sản phẩm của mình. Điều này vừa góp phần xây dựng uy tín, vừa nâng cao mức độ nhận diện cho các sản phẩm địa phương”, chị Thảo chia sẻ.
Không chỉ hỗ trợ nhau tiếp cận khách hàng qua nền tảng số, nhiều chị em còn đồng hành từ những bước khởi đầu trong hành trình khởi nghiệp. Là Giám đốc kinh doanh HTX Dịch vụ và Dược liệu An Lão, chị Võ Minh Mơ thường xuyên sát cánh cùng phụ nữ khởi nghiệp tại địa phương, nhất là trong việc hướng dẫn thủ tục hành chính, chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ, sổ sách và tư vấn đăng ký nhãn hiệu sản phẩm.
Chị Mơ chia sẻ: “Nhiều người đã có ý tưởng hoặc sản phẩm nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu, lại e ngại thủ tục. Tôi từng trải qua những khó khăn này nên luôn sẵn lòng chia sẻ những gì mình biết - không chỉ về quy trình đăng ký, xây dựng thương hiệu, mà còn về quy trình sản xuất - để giúp chị em tự tin hơn khi bắt đầu kinh doanh”.
Không làm du lịch theo kiểu “một mình một đường”, chị Kênh chủ động liên kết với một số hộ dân trong vùng để cung cấp nguyên liệu phục vụ ẩm thực; đồng thời hợp tác với đội cồng chiêng, múa xoang của làng để phục vụ du khách mỗi khi có yêu cầu.
“Tôi mong không chỉ tôi hay một vài chủ homestay khác làm du lịch, mà mỗi người dân đều góp phần vào. Vì vậy, tôi liên kết với các hộ dân - vừa giúp họ có thêm thu nhập, vừa nâng cao ý thức cộng đồng trong phát triển du lịch”, chị Kênh chia sẻ.
Những mô hình khởi nghiệp địa phương không chỉ giúp phụ nữ vùng cao tự tin khẳng định mình mà còn mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế nông thôn miền núi - nơi từng khó khăn nay đang dần định vị bằng sản phẩm đặc trưng và cách làm mới mẻ.
