Theo Chi cục Kiểm lâm (Sở Nông nghiệp và Môi trường), toàn tỉnh có 181 cơ sở đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh cây giống lâm nghiệp. Năm 2026, năng lực cung ứng của các cơ sở ước đạt khoảng 214 triệu cây giống, chủ yếu là các dòng keo lai (BV16, AH1, AH7, BV523…), keo lá tràm, bạch đàn, mắc ca… Số lượng cây giống này cơ bản đáp ứng nhu cầu trồng rừng trong tỉnh và địa phương lân cận.
Ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng cây giống
Đáng chú ý, thay vì chỉ mở rộng quy mô, các cơ sở đang chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng cây giống thông qua ứng dụng khoa học công nghệ. Ngành chức năng đã tích cực hỗ trợ, tạo điều kiện để các đơn vị áp dụng công nghệ gen, nuôi cấy mô, giâm hom nhằm phát hiện, chọn lọc và nhân nhanh các giống cây có năng suất cao, sinh trưởng nhanh, chống chịu sâu bệnh tốt. Kết quả là nguồn giống tạo ra đồng đều, sạch bệnh, rút ngắn chu kỳ sản xuất.
Nhiều cơ sở đã áp dụng quy trình kỹ thuật tiên tiến, đồng thời tuân thủ chặt chẽ quy định về công nhận nguồn giống, chọn tạo giống trội và giống bản địa phù hợp với điều kiện sinh thái. Hiện có 4 đơn vị đang ứng dụng công nghệ sinh học để sản xuất cây nuôi cấy mô với tổng công suất khoảng 42 triệu cây giống/năm, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng và quy mô nguồn cây giống lâm nghiệp.
Công ty CP Công nghệ sinh học lâm nghiệp Thái Xuân Biên (xã Cửu An) phối hợp với Viện Nghiên cứu giống và Công nghệ sinh học lâm nghiệp (thuộc Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam) để tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật nuôi cấy mô. Nhờ đó, nguồn giống được tối ưu theo hướng sạch bệnh, thích nghi tốt với điều kiện môi trường, có khả năng kháng sâu bệnh cao và được “trẻ hóa”, giúp cây phát triển mạnh, nâng cao năng suất. Ông Thái Xuân Biên - Giám đốc Công ty - cho hay: “Những năm trước, Công ty cung ứng khoảng 21 triệu cây giống/năm. Riêng năm nay, nhu cầu tăng nên dự kiến cung cấp hơn 40 triệu cây giống, chủ yếu là bạch đàn cự vỹ 3229 và các giống keo AH7, BV16, BV523…”.
Trong khi đó, Công ty TNHH Lâm nghiệp Quy Nhơn (phường Quy Nhơn Bắc) mỗi năm cung cấp trên 5,5 triệu cây giống lâm nghiệp các loại. Đơn vị phối hợp với Viện Nghiên cứu giống và Công nghệ sinh học lâm nghiệp nghiên cứu, khảo nghiệm nhiều giống cây có năng suất, chất lượng cao; trong đó có 12 giống keo lai và keo lá tràm được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận.
Từ thực tiễn sản xuất, Trưởng Phòng Kỹ thuật quản lý bảo vệ rừng Nguyễn Hoài Nam đánh giá: Các giống này có bộ rễ khỏe, tỷ lệ sống đạt trên 95%, sinh trưởng nhanh, đồng thời có khả năng kháng bệnh và chống chịu gió bão tốt. Đây là những yếu tố đặc biệt quan trọng trong điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan.
Kiểm soát chất lượng cây giống
Bên cạnh việc hỗ trợ kỹ thuật, các ngành, địa phương đã tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm đảm bảo cây giống lưu thông trên thị trường có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn chất lượng.
Theo ông Nguyễn Xuân Việt - Chủ tịch UBND xã Vân Canh, địa phương có kế hoạch trồng trên 5.647 ha rừng trong năm nay. Áp lực về nguồn giống càng lớn khi diện tích trồng lại tăng mạnh sau bão. Chính quyền địa phương đã chủ động kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở sản xuất giống tuân thủ quy định, lựa chọn nguồn giống rõ ràng và áp dụng đúng quy trình kỹ thuật trong ươm cây.
Xã hiện có 15 cơ sở sản xuất, kinh doanh cây giống lâm nghiệp hoạt động ổn định, chủ yếu cung cấp keo lai, keo tai tượng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng, có tỷ lệ sống cao và khả năng sinh trưởng tốt, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế lâm nghiệp và thu nhập cho người dân.
Các vườn ươm cũng chủ động nâng cao chất lượng cây giống thông qua liên kết và tiếp cận kỹ thuật. Ông Trần Văn Lợi - chủ cơ sở vườn ươm Văn Lợi (thôn Kà Xim, xã Vân Canh) cho biết: Hằng năm, cơ sở đều mua cây giống từ Công ty TNHH Lâm nghiệp Quy Nhơn. Việc mua cây giống có chất lượng cao, nguồn gốc rõ ràng, đồng thời được hướng dẫn kỹ thuật giúp nhân giống hiệu quả. Trước đây, cơ sở cung cấp khoảng 1 triệu cây giống mỗi năm, năm nay dự kiến nâng lên 3 triệu cây để đáp ứng nhu cầu trồng rừng tại địa phương.
Ông Trương Thanh Hà - quyền Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm - cho biết đã yêu cầu các Hạt Kiểm lâm khu vực phối hợp với UBND xã, phường tăng cường các biện pháp quản lý chất lượng giống cây lâm nghiệp. Trọng tâm là tuyên truyền, hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định; kiểm tra định kỳ và đột xuất cơ sở sản xuất, kinh doanh cây giống; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm trường hợp vi phạm, đặc biệt là cây giống không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng hoặc không đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh.
Đồng thời, công khai, cập nhật thường xuyên các cơ sở đủ điều kiện để người dân và chủ rừng chủ động lựa chọn; tăng cường cảnh báo về rủi ro khi sử dụng cây giống không rõ nguồn gốc, góp phần minh bạch thị trường và nâng cao nhận thức của người sản xuất.
