Đề xuất được bà von der Leyen đưa ra trong bài phát biểu Thông điệp Liên bang EU tại Strasbourg, với sự tham dự của Thủ tướng Canada Mark Carney.
Chủ tịch EC cho rằng EU và Canada có những điểm tương đồng về các giá trị dân chủ và đang hợp tác trong nhiều vấn đề, từ trí tuệ nhân tạo, biến đổi khí hậu đến Bắc Cực, quốc phòng, nguyên liệu thô và chuỗi cung ứng.
Theo đề xuất, EU và Canada sẽ hướng tới xây dựng một không gian chung về thịnh vượng và an ninh kinh tế, mở rộng hợp tác từ sản xuất, công nghệ và trí tuệ nhân tạo đến năng lượng, khoáng sản quan trọng, Bắc Cực và công nghiệp quốc phòng.
Hai bên cũng dự kiến tiếp tục phát triển quan hệ trên nền tảng Hiệp định Kinh tế và Thương mại Toàn diện EU-Canada (CETA), được áp dụng tạm thời từ năm 2017.
Tuy nhiên, “thành viên liên kết” hiện không phải một quy chế được quy định trong các hiệp ước của EU. Việc triển khai đề xuất sẽ cần được các nước thành viên xem xét và thống nhất.
Đề xuất được đưa ra sau khi Thủ tướng Carney cho biết Canada đang tìm kiếm một “liên minh đặc biệt” với EU, nhưng không theo đuổi tư cách thành viên đầy đủ.
Chính phủ Canada hiện thúc đẩy tăng cường quan hệ với các đối tác tin cậy trong các lĩnh vực như quốc phòng, trí tuệ nhân tạo, khoáng sản quan trọng, năng lượng sạch và công nghệ.
Theo Hiệp ước về EU, Điều 49 quy định 1 quốc gia châu Âu đáp ứng các điều kiện cần thiết mới có thể xin gia nhập EU; việc kết nạp thành viên mới phải được Hội đồng EU thông qua nhất trí và hiệp định gia nhập phải được các bên phê chuẩn theo quy định tương ứng.
Vì vậy, mô hình “thành viên liên kết” dành cho Canada sẽ là một cơ chế mới nếu được hiện thực hóa.
Trước đó, Đức từng đề xuất một hình thức “thành viên liên kết” cho Ukraine như một bước trung gian hướng tới tư cách thành viên đầy đủ. Tuy nhiên, đề xuất này không nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong EU.
Ngày 17-9, ông Carney dự kiến sẽ có bài phát biểu trước Nghị viện châu Âu. Ngoài ra, hai bên cũng dự kiến tiếp tục thảo luận về việc mở rộng hợp tác tại Hội nghị thượng đỉnh Canada-EU tổ chức ở Montreal (Canada) vào cuối tháng 10.