“An cư" để tạo đồng thuận
Ông Phạm Xuân Điệp - Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh Gia Lai - cho hay: Để triển khai dự án thành phần 3, tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng là hơn 340 ha, liên quan đến 1.540 hộ dân và 3 tổ chức, trong đó có 123 hộ dân cần bố trí tái định cư.
“Đến ngày 15-5, toàn dự án đã phê duyệt phương án bồi thường đạt hơn 86% khối lượng, bàn giao mặt bằng đạt hơn 73%. Riêng công tác tái định cư được tỉnh chỉ đạo triển khai đồng thời với giải phóng mặt bằng nhằm tạo sự đồng thuận trong nhân dân” - ông Điệp cho biết.
Trong các địa phương có tuyến cao tốc đi qua, xã Ia Băng hiện có khối lượng tái định cư lớn nhất với 3 khu tái định cư được triển khai cùng lúc. Các khu tái định cư đều được quy hoạch gần trung tâm xã, kết nối giao thông thuận lợi, nằm sát khu dân cư hiện có để người dân dễ hòa nhập cuộc sống sau di dời. Đây cũng là hướng tiếp cận nhằm tránh tình trạng tái định cư xa khu dân cư, thiếu hạ tầng như từng xảy ra ở một số dự án trước đây.
Theo quy hoạch, khu tái định cư 1 tại thôn Djrông rộng khoảng 3,3 ha, bố trí 45 lô đất; khu tái định cư 2 tại thôn 5 rộng khoảng 5 ha với 23 lô; khu còn lại trên tuyến đường từ thôn 5 đi phường An Phú rộng khoảng 3,4 ha, dự kiến bố trí 55 lô.
Ông Hoàng Mạnh Hùng - Bí thư Chi bộ thôn Blo (xã Ia Băng) cho biết: Thôn có khoảng 100 hộ dân bị ảnh hưởng bởi tuyến cao tốc, trong đó, hơn 30 hộ bị ảnh hưởng đất ở. Qua tuyên truyền, vận động, người dân đều đồng thuận với chủ trương của Nhà nước và mong muốn sớm được giao đất tái định cư để ổn định cuộc sống.
Sự đồng thuận đó không phải dễ dàng có được. Với người dân nông thôn, đất đai không chỉ là tài sản mà còn gắn với sinh kế, ký ức và cuộc sống của nhiều thế hệ trong gia đình. Có những hộ vừa mất đất ở, vừa bị thu hồi đất sản xuất.
Gia đình ông Uch (xã Ia Băng) là một trường hợp như vậy khi có 2 căn nhà cùng 2 sào đất nằm trong diện thu hồi.
Dù bị ảnh hưởng khá lớn, ông vẫn đồng thuận với chủ trương triển khai dự án.
“Gia đình tôi hiểu đây là chủ trương chung của Nhà nước, có ý nghĩa lớn cho sự phát triển sau này nên chúng tôi sẵn sàng chuyển về nơi ở mới” - ông Uch chia sẻ.
Không chỉ giao đất đúng tiến độ, yêu cầu đặt ra là nơi ở mới phải bảo đảm điều kiện sinh hoạt để người dân yên tâm ổn định cuộc sống.
Ông Nguyễn Trường Sinh - Chủ tịch UBND xã Ia Băng - cho hay: Chính quyền địa phương phối hợp với Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh tổ chức nhiều cuộc họp dân để xét hỗ trợ tái định cư, kiểm đếm tài sản, xác định điều kiện bố trí đất ở mới.
Qua đợt xét đầu tiên đã có 53 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư và địa phương sẽ tiếp tục xét các đợt tiếp theo. Đa số các hộ dân đều mong muốn sớm nhận đất để xây dựng nhà cửa.
Đến nay, địa phương cũng cơ bản hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng tại các khu tái định cư để bàn giao cho đơn vị thi công triển khai hạ tầng kỹ thuật.
Chạy đua tiến độ trước mùa mưa
Theo Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh, dự án thành phần 3 có tổng cộng 4 khu tái định cư. Ngoài 3 khu tại xã Ia Băng, khu còn lại được triển khai tại xã Mang Yang với quy mô dự kiến bố trí 25 lô, hiện trạng mặt bằng đã sạch.
Đến nay, cả 4 khu tái định cư đều hoàn tất các thủ tục quan trọng như phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật và lựa chọn nhà thầu thi công. Các đơn vị thi công đang tập kết máy móc, vật liệu, nhân lực để triển khai xây dựng hạ tầng.
Ông Trần Huy Hùng - Phó Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh - nhấn mạnh: Chủ đầu tư yêu cầu các nhà thầu tập trung tối đa nhân lực, thiết bị để hoàn thành các khu tái định cư trong tháng 7-2026. Quan điểm của Ban là phải ưu tiên hoàn thành hạ tầng tái định cư trước mùa mưa để người dân có điều kiện xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống.
Áp lực tiến độ hiện nay rất lớn khi Tây Nguyên đang bước vào giai đoạn chuyển mùa. Nếu các khu tái định cư chậm hoàn thành, việc xây dựng nhà ở của người dân sẽ gặp nhiều khó khăn do mưa kéo dài.
Tại các cuộc họp kiểm tra tiến độ dự án trong tháng 5-2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Tự Công Hoàng yêu cầu các địa phương khẩn trương niêm yết phương án bồi thường, tránh chậm trễ gây thiệt thòi cho người dân; đồng thời, ưu tiên giải phóng mặt bằng các khu tái định cư để triển khai hạ tầng kỹ thuật. Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh cần bảo đảm điện, nước sinh hoạt và quy hoạch các khu dân cư mới khang trang, đồng bộ.
Có thể thấy, trước áp lực lớn về tiến độ, tỉnh vẫn đặt yêu cầu bảo đảm đầy đủ quy trình và quyền lợi chính đáng của người dân lên hàng đầu. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ giải phóng mặt bằng và sự đồng thuận trong nhân dân.
Một tuyến cao tốc có thể hoàn thành trong vài năm, nhưng nơi ở mới của người dân sẽ gắn bó hàng chục năm. Vì vậy, nếu làm tốt công tác tái định cư, dự án không chỉ mở ra tuyến giao thông chiến lược mới mà còn góp phần hình thành các khu dân cư đồng bộ, văn minh hơn, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.
