Sáng 8-4, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 (Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai) phối hợp với UBND xã Đức Cơ và Phân trại tạm giam Ia Grai (thuộc Cơ sở giam giữ số 2, Trại tạm giam số 1 Công an tỉnh; đóng ở xã Đức Cơ) tổ chức đăng ký và trao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn lưu động cho công dân ngay tại khu vực giam giữ.
Câu chuyện bắt đầu từ hoàn cảnh của chị Mai Thị Bích Th. (SN 1999, trú xã Đức Cơ) và anh Nguyễn Hữu Thiện (SN 1998, hiện đang bị tạm giam tại Phân trại tạm giam Ia Grai).
Cuối năm 2025, hai người đã tổ chức đám cưới theo phong tục, song chưa kịp đăng ký kết hôn thì ít ngày sau anh Thiện bị bắt tạm giam để phục vụ điều tra về hành vi “tàng trữ trái phép chất ma túy”.
Trong khi đó, chị Th. đang mang thai, mong muốn con khi sinh ra được xác định cha mẹ rõ ràng nên cần hoàn tất thủ tục hôn nhân hợp pháp. Trước tình hình đó, chị đã gửi đơn đến Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 đề nghị xem xét, tạo điều kiện đăng ký kết hôn nhằm đảm bảo các quyền về nhân thân, quyền về tài sản.
Qua kiểm sát, cơ quan này xác định chị Th. thuộc nhóm “dễ bị tổn thương” theo Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội (về thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công). Tại thời điểm này, chị Th. đang mang thai, cần được bảo vệ quyền nhân thân, đặc biệt là quyền kết hôn để đảm bảo quyền lợi cho đứa trẻ sắp chào đời.
Mặt khác, việc bị can đang bị tạm giam không làm mất đi quyền kết hôn theo Hiến pháp và Luật Hôn nhân và Gia đình; anh Thiện và chị Th. không thuộc trường hợp cấm kết hôn.
Trên cơ sở đó, Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 8 đã ban hành kiến nghị, đề nghị UBND xã Đức Cơ chủ trì, phối hợp với cơ sở giam giữ tổ chức đăng ký kết hôn lưu động ngay tại nơi tạm giam, đảm bảo đúng quy định pháp luật và phù hợp điều kiện thực tế.
Đến chứng kiến sự kiện đặc biệt, chưa có tiền lệ trên địa bàn tỉnh, ông Nguyễn Quốc Doanh - Phó Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Gia Lai - nhấn mạnh: Đây không đơn thuần chỉ là một thủ tục hành chính mà là minh chứng rõ nét cho chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước. Việc đăng ký kết hôn sẽ giúp đứa trẻ khi sinh ra được xác định cha mẹ rõ ràng, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho thế hệ tương lai.
Theo ông Doanh, pháp luật hiện hành không cấm người đang bị tạm giam thực hiện quyền kết hôn nếu đủ điều kiện. Việc linh hoạt áp dụng hình thức đăng ký kết hôn lưu động là giải pháp phù hợp, vừa đảm bảo quy định pháp luật, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
“Mong rằng, sự quan tâm, tạo điều kiện của các cơ quan Nhà nước sẽ là động lực để anh Thiện yên tâm tư tưởng, chấp hành tốt các quy định của pháp luật, tích cực cải tạo, sớm trở về với gia đình, thực hiện trách nhiệm của người chồng, người cha” - ông Doanh bày tỏ.
Ở góc độ địa phương, ông Trịnh Quốc Thọ - Phó Chủ tịch UBND xã Đức Cơ - cho hay: Ngay sau khi nhận được kiến nghị của Viện Kiểm sát, UBND xã đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công cán bộ tư pháp - hộ tịch phối hợp với cơ sở giam giữ và các đơn vị liên quan để tổ chức đăng ký kết hôn lưu động.
“Đây là việc làm có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em; đảm bảo đứa trẻ sinh ra có đầy đủ giấy tờ pháp lý, được khai sinh đúng quy định, tạo nền tảng cho việc tiếp cận các quyền cơ bản về y tế, giáo dục” - ông Thọ nói.
Sau quá trình phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, thủ tục đăng ký kết hôn đã được hoàn tất ngay tại nơi tạm giam. Khoảnh khắc nhận giấy chứng nhận đăng ký kết hôn, chị Th. không giấu được xúc động.
Lau nhanh những giọt nước mắt lăn dài, chị chia sẻ: “Em thật sự biết ơn các cơ quan đã quan tâm, tạo điều kiện cho vợ chồng em được đăng ký kết hôn trong hoàn cảnh đặc biệt này. Sau này, con em sinh ra sẽ có đầy đủ giấy tờ, có cha, có mẹ hợp pháp. Đây là niềm an ủi rất lớn đối với em lúc này”.
Trong khi đó, anh Nguyễn Hữu Thiện cũng xúc động nói: “Tôi rất cảm ơn các cơ quan, ban ngành quan tâm, tạo điều kiện giúp tôi và vợ hoàn thành tâm nguyện. Đây là động lực để tôi yên tâm cải tạo, chấp hành tốt quy định, sớm trở về làm lại cuộc đời, chăm lo cho vợ con”.
Không chỉ là một tờ giấy pháp lý, giấy chứng nhận đăng ký kết hôn còn là điểm tựa tinh thần cho chị Th., là sự bảo đảm cho tương lai của đứa con sắp chào đời giữa những biến cố của gia đình.
Câu chuyện của chị Th. và anh Thiện là minh chứng sinh động cho thông điệp: Pháp luật không chỉ là những quy định khô khan, mà còn là chỗ dựa nhân văn, bảo vệ con người, gìn giữ những giá trị cốt lõi của gia đình và xã hội.
