Trong 50 sản phẩm tiêu biểu cả nước được Liên minh HTX Việt Nam vinh danh tối 10-4, Gia Lai có 4 sản phẩm, gồm: Tiêu sọ hữu cơ Lệ Chí (HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, xã Kon Gang), dầu dừa tinh khiết (HTX Nông nghiệp Ngọc An, phường Hoài Nhơn), gạo hữu cơ (HTX Nông nghiệp Ân Tín, xã Vạn Đức) và mật ong Phương Di (HTX Mật ong Phương Di Bee, xã Gào).
Từ nông sản quen thuộc đến giá trị được “định danh”
Câu chuyện của sản phẩm tiêu sọ hữu cơ Lệ Chí là một ví dụ điển hình của việc đầu tư quy trình sản xuất bài bản, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.
Gắn bó với vùng đất Lệ Chí, bà Nguyễn Thị Nga - Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang lựa chọn con đường khó là khôi phục vùng hồ tiêu theo hướng hữu cơ trong bối cảnh sản xuất nhỏ lẻ dần mất lợi thế.
“Cây hồ tiêu được canh tác nương vào đất mẹ, thuận theo tự nhiên là cách mà chúng tôi áp dụng. Nghe đơn giản nhưng đằng sau đó là cả một triết lý sản xuất tôn trọng tự nhiên để hướng tới giá trị bền vững” - bà Nga chia sẻ.
Từ những bước đi ban đầu, HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang đã xây dựng được quy trình canh tác xanh, đạt chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Mỹ và châu Âu do tổ chức quốc tế Control Union cấp.
Đặc biệt, khi sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao, tiêu sọ Lệ Chí có cơ sở để bước vào phân khúc cao cấp, mở rộng thị trường trong và ngoài nước.
HTX Mật ong Phương Di Bee với sản lượng khoảng 100 tấn mỗi năm không dừng ở việc khai thác mật ong thô mà tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, kiểm soát chặt chẽ từ khai thác đến chế biến, bảo quản.
Mục tiêu là giữ trọn enzyme tự nhiên, hương hoa đặc trưng và giá trị dinh dưỡng trong từng sản phẩm. Trên nền tảng đó, HTX phát triển hệ sinh thái sản phẩm từ mật ong theo hướng khoa học, minh bạch, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Bà Trần Thị Hoàng Anh - Giám đốc HTX Mật ong Phương Di Bee - cho hay: Việc được vinh danh tại Giải thưởng Mai An Tiêm là động lực để HTX tiếp tục đầu tư tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu, hướng tới các thị trường khó tính như Nhật Bản, Hàn Quốc.
Trong khi đó, sản phẩm dầu dừa tinh khiết Ngọc An được phát triển từ vùng dừa Tam Quan. HTX Nông nghiệp Ngọc An lựa chọn hướng sản xuất sạch, giữ nguyên hương vị tự nhiên, coi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà là sự kết tinh của vùng đất và kinh nghiệm canh tác qua nhiều thế hệ.
Tương tự, sản phẩm gạo hữu cơ của HTX Nông nghiệp Ân Tín cũng cho thấy một xu hướng rõ rệt là nông sản hàng hóa muốn tồn tại phải “sạch” và phải chứng minh được giá trị bằng tiêu chuẩn cụ thể.
Cơ hội để sản phẩm vươn xa
Ông Bùi Long Xuân - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Ân Tín - cho biết, ngay từ đầu, HTX đã xác định không đi theo lối sản xuất đại trà.
Gạo hữu cơ được làm ra từ quy trình canh tác nghiêm ngặt, nói không với hóa chất, bảo đảm tính minh bạch từ đồng ruộng đến bàn ăn. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc và chất lượng, đây chính là lợi thế giúp sản phẩm không bị hòa lẫn trên thị trường.
Điểm đáng chú ý là các HTX không dựa vào lợi thế vốn hay công nghệ đột phá mà dựa vào thay đổi tư duy sản xuất, không chỉ “bán cái mình có” mà chuyển sang “làm cái thị trường cần”; không chạy theo sản lượng mà tập trung vào chất lượng, chế biến và thương hiệu.
Việc đạt các giải thưởng cấp quốc gia và chứng nhận OCOP 5 sao đã mở ra cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, vấn đề còn lại là quy mô và khả năng duy trì chất lượng ổn định.
Theo bà Nguyễn Thị Nga - HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, phát triển sản xuất gắn với chế biến và từng bước đưa sản phẩm ra thị trường Trung Quốc, Nhật Bản. Còn HTX Mật ong Phương Di Bee tận dụng liên kết để mở rộng quy mô, đồng thời đầu tư công nghệ nhằm nâng cao giá trị gia tăng.
Mật ong không còn chỉ bán dạng thô mà được chế biến, đóng gói chuyên nghiệp, hướng tới các kênh phân phối hiện đại. Giá trị từ sản phẩm chế biến có thể cao gấp 4-5 lần so với trước.
