Mong mỏi sớm được an cư
Buôn Jứ (xã Ia Tul) nằm ven sông Ba, có nhiều khu vực trũng thấp, thường xuyên chịu ảnh hưởng của ngập lụt. Trước đây, các đợt lũ chủ yếu gây thiệt hại ở mức độ nhẹ. Tuy nhiên, trong 2 đợt bão lũ liên tiếp vào tháng 11-2025, nhiều căn nhà tại buôn bị ngập sâu từ 2-3 m, buộc người dân phải di dời khẩn cấp, tài sản hư hỏng nặng nề. Việc sớm được chuyển đến nơi ở an toàn, ổn định sinh kế vì thế trở thành mong mỏi lớn nhất của bà con đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây.
Gia đình bà Siu H’Tlih (SN 1964, buôn Jứ) là một trong những hộ tiên phong ký cam kết đồng thuận di dời. Gắn bó với mảnh đất này hơn 60 năm, bà không khỏi xót xa khi phải rời đi, song nỗi lo ngập lụt mỗi mùa mưa bão đã khiến quyết định ấy trở nên không thể trì hoãn.
“Trong 2 trận lũ vừa qua, nhà tôi ngập gần 2 m, cả gia đình phải đi ở nhờ nhà người quen, đồ đạc hư hỏng gần hết. Gian nhà mới xây phía dưới, trị giá gần 200 triệu đồng, chắc chắn phải phá bỏ khi di dời. Tiếc của lắm chứ, nhưng vì an toàn cho mình và con cháu thì phải đi thôi. Mong khu tái định cư sớm hoàn thành để bà con được an cư” - bà H’Tlih chia sẻ.
Cách đó không xa, bà Siu H’Blum (SN 1970, cùng buôn Jứ) cũng không giấu được niềm vui khi biết gia đình mình sắp được chuyển đến khu tái định cư mới. Gia đình bà thuộc diện cận nghèo, căn nhà hiện tại được Nhà nước hỗ trợ xây dựng hơn 10 năm trước. Khi được chính quyền địa phương thông báo tiếp tục được hỗ trợ xây dựng nhà ở tại khu tái định cư mới, bà càng thêm yên tâm. “Vui nhất là bà con trong buôn vẫn được ở gần nhau, không phải tản mát” - bà H’Blum bày tỏ.
Theo thống kê, bão số 13 đã khiến 607 căn nhà trên địa bàn xã Ia Tul bị ngập sâu từ 1-3 m; 305 căn nhà ngập trên 3 m; 3.049 căn nhà ngập dưới 1 m; 2 căn nhà bị sập; 76 căn nhà bị thiệt hại nặng và 94 căn nhà bị thiệt hại một phần, với tổng thiệt hại về nhà ở gần 44 tỷ đồng. Thực tế này cho thấy, việc bố trí khu dân cư mới để di dời người dân buôn Jứ ra khỏi vùng ngập sâu, nguy hiểm là hết sức cấp thiết, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và ổn định đời sống lâu dài.
Chủ tịch UBND xã Ia Tul Phạm Văn Đức cho biết, khu tái định cư được quy hoạch tại buôn Tơ Khế với diện tích 21,59 ha. Trong số 49 hộ có đất bị thu hồi, hiện đã có 26 hộ đồng ý nhận bồi thường; 23 hộ còn lại chưa đồng thuận do lo ngại thiếu đất sản xuất. Đối với 207 hộ buôn Jứ thuộc diện phải di dời, đến nay đã có 156 hộ ký cam kết; các hộ còn lại đang tiếp tục được tuyên truyền, vận động, giải thích cụ thể về chính sách hỗ trợ nhằm sớm tạo sự đồng thuận để triển khai dự án.
Gấp rút bàn giao mặt bằng, bảo đảm tiến độ dự án
Tại xã Ia Hiao, khu tái định cư được quy hoạch tại thôn Điểm 9. Đến nay, địa phương đã hoàn tất chi trả bồi thường đất cho 34/34 hộ dân, với tổng kinh phí khoảng 14 tỷ đồng, thu hồi 15,5 ha đất, sẵn sàng bàn giao mặt bằng để xây dựng khu tái định cư cho 180 hộ dân thường xuyên bị ngập lụt.
Theo Chủ tịch UBND xã Ia Hiao Võ Hoàng Lan, do địa hình thấp, gần sông suối, mưa lớn kéo dài khiến nhiều thôn, làng trên địa bàn xã thường xuyên bị ngập, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất của người dân. Việc bố trí khu tái định cư được xác định là giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm bảo đảm an toàn cho người dân.
Trước đó, xã từng đề xuất vị trí tái định cư gần quốc lộ 25; tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu điều chỉnh, tránh sử dụng đất lúa 2 vụ gắn với sinh kế lâu đời của người dân, đồng thời lựa chọn vị trí phù hợp, thuận lợi cho việc xây dựng hạ tầng và bảo đảm an toàn khi xảy ra mưa lũ.
Tại xã Ia Dreh, bão số 13 đã gây thiệt hại 2.308 ha cây trồng, ảnh hưởng đến 494 hộ dân. Trên cơ sở đánh giá mức độ thiệt hại, địa phương đã lựa chọn 80 hộ dân bị ngập nặng nhất để bố trí tái định cư tại buôn Blăk. Khu tái định cư có diện tích 5,77 ha, bảo đảm bố trí tối thiểu 500 m²/hộ. Công tác đo đạc, bồi thường, giải phóng mặt bằng đang được triển khai đồng bộ, dự kiến hoàn thành và đưa vào sử dụng vào cuối quý II-2026.
Phó Chủ tịch UBND xã Ia Dreh Cao Văn Dũng cho biết: “Qua đợt ngập lụt vừa qua, người dân ngày càng nhận thức rõ những rủi ro khi sinh sống tại các khu vực thấp trũng, thường xuyên bị ngập. Nhiều hộ đã chủ động kiến nghị được di dời đến nơi ở mới cao ráo, an toàn hơn, nhằm ổn định lâu dài đời sống và sản xuất”.
Để kịp thời ổn định chỗ ở cho người dân, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành lệnh xây dựng công trình khẩn cấp đối với các dự án, phương án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai ưu tiên triển khai trên địa bàn khu vực phía Tây tỉnh trong giai đoạn 2025-2026. Theo đó, 7 dự án bố trí, sắp xếp dân cư vùng thiên tai được triển khai tại các xã: Ia Tul, Ia Hiao, Ia Rsai, Uar, Ia Ly, Đăk Song và Ia Dreh.
Mới đây, sau khi kiểm tra thực địa tại xã Ia Tul và Ia Hiao, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp đã ghi nhận, đánh giá cao tinh thần chủ động của các địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng; đồng thời đề nghị tiếp tục huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân nhằm đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành các dự án theo kế hoạch chung của tỉnh.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai nhấn mạnh: Việc sớm hoàn thành các khu tái định cư không chỉ giúp người dân vùng thiên tai an cư, ổn định đời sống, mà còn là tiền đề quan trọng để bà con yên tâm sản xuất, phát triển kinh tế và chủ động thích ứng với những diễn biến ngày càng phức tạp của thời tiết.
