(GLO)- Đợt mưa lũ lịch sử tháng 11-2025 gây ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp căn cơ, đồng bộ để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với ông Vũ Ngọc An-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, về vấn đề này.
* Theo ông, đâu là những yếu tố chính đang chi phối khả năng tiêu thoát lũ của hệ thống sông Hà Thanh?
Ông Vũ Ngọc An. Ảnh: T.Lợi
- Tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, đặc biệt trong đợt lũ lịch sử tháng 11-2025 là kết quả của sự tác động đồng thời giữa các yếu tố thiên tai cực đoan và những tồn tại, bất cập kéo dài trong công tác quy hoạch, quản lý và tổ chức không gian thoát lũ.
Về nguyên nhân khách quan, lưu vực sông Hà Thanh có độ dốc lớn, lũ từ thượng nguồn tập trung rất nhanh về hạ du với thời gian truyền lũ chỉ khoảng 3 - 5 giờ, khiến mực nước dâng nhanh, khó ứng phó kịp thời. Trong đợt mưa lũ vừa qua, khu vực hạ du đồng thời chịu tác động của 3 nguồn nước lớn gồm lũ thượng nguồn sông Hà Thanh, lũ từ sông Côn tràn sang và nước từ các lưu vực nội đồng như Bàu Lác, núi Vũng Chua. Cùng thời điểm, thủy triều dâng cao tại cửa đầm Thị Nại đã cản thoát mạnh, khiến nước dềnh ngược về phía thượng lưu gây ngập sâu trên diện rộng.
Bên cạnh yếu tố thiên tai, những vấn đề của hạ tầng và công tác quản lý là nguyên nhân quan trọng làm gia tăng mức độ ngập lụt. Trước đây, lũ trên sông Hà Thanh có thể tràn đều trên đồng ruộng, góp phần giảm áp lực cho lòng sông. Tuy nhiên, hiện nay, do hệ thống đê điều và sự phát triển hạ tầng, dòng lũ bị “cưỡng bức” trong lòng dẫn, khiến mực nước dâng cao đột ngột và chảy xiết hơn.
Quá trình đô thị hóa nhanh tại các phường Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Tây và các xã ven sông đã làm san lấp nhiều vùng trũng thấp - vốn là không gian trữ nước tự nhiên. Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường giao thông cắt ngang sông, suối nhưng khẩu độ cầu, cống nhỏ, không đáp ứng yêu cầu thoát lũ, gây chênh lệch mực nước lớn giữa thượng lưu và hạ lưu, làm nước ứ đọng khi lũ về.
* Việc lấn chiếm lòng sông, hành lang thoát lũ trong nhiều năm, đặc biệt là tại nhánh sông Cát, cũng gây ra những hệ lụy đối với công tác phòng, chống lũ…
- Đúng vậy! Đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn tồn đọng 119 vụ vi phạm liên quan đến lấn chiếm lòng sông, bãi sông và hành lang bảo vệ công trình thủy lợi, tập trung nhiều tại khu vực huyện Tuy Phước và các phường ven sông của TP Quy Nhơn trước đây, trong đó nổi cộm là nhánh sông Cát.
Về hệ lụy, các công trình xây dựng kiên cố trong hành lang thoát lũ đã làm thu hẹp tiết diện dòng chảy, thay đổi hướng dòng chủ lưu, gây xói lở bờ sông và làm suy giảm nghiêm trọng năng lực tiêu thoát lũ. Khi xảy ra lũ lớn, chính các khu vực lấn chiếm này lại trở thành điểm rủi ro cao, đồng thời gây cản trở cho công tác cứu hộ, cứu nạn.
* Không chỉ riêng nhánh sông Cát, tình trạng bồi lắng, thu hẹp dòng chảy còn được ghi nhận tại các sông Trường Úc, sông Cây Me và nhánh Hà Thanh. Ông đánh giá thế nào về vai trò của các tuyến sông này đối với khả năng tiêu thoát lũ cho toàn bộ khu vực hạ du?
- Khả năng tiêu thoát lũ của hạ du sông Hà Thanh không chỉ phụ thuộc vào dòng chính mà còn phụ thuộc rất lớn vào vai trò phân lũ của các sông nhánh. Tại khu vực hạ lưu cầu Diêu Trì, sông Trường Úc đảm nhận khoảng 46% lượng lũ, sông Cát 20%, sông Cây Me 15% và nhánh Hà Thanh 19%.
Tuy nhiên, hiện nay, sông Cát và sông Cây Me đang bị bồi lắng nghiêm trọng, nhiều đoạn gần như mất khả năng thoát lũ, đặc biệt ở khu vực cuối nguồn ra đầm Thị Nại. Điều này khiến khoảng 35% lượng nước lũ không được tiêu thoát mà dềnh ứ, gây ngập sâu cho khu vực dân cư. Ngay cả sông Trường Úc - trục tiêu lũ chính, cũng xuất hiện các “nút thắt cổ chai” nguy hiểm tại khu vực cầu Lò Vôi và hạ lưu cầu Đường Sắt.
Đê sông Cát qua xã Tuy Phước bị vỡ một đoạn trong đợt lũ tháng 11-2025 và được hàn khẩu sau đó. Ảnh: T.Lợi
* Trong bối cảnh lưu vực sông Hà Thanh không có điều kiện xây dựng các hồ chứa lớn để cắt, giảm lũ, định hướng giải quyết bền vững được đặt ra như thế nào, thưa ông?
- Định hướng xuyên suốt là khơi thông dòng chảy, tăng cường khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời bảo vệ khu dân cư bằng hệ thống đê, kè phù hợp.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 2.675 tỷ đồng để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ. Riêng năm 2026, ưu tiên xử lý các điểm nghẽn cấp bách, gồm nạo vét sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me; gia cố các tuyến đê xung yếu và di dời khẩn cấp các hộ dân lấn chiếm nghiêm trọng hành lang thoát lũ.
Giai đoạn 2027-2030 trọng tâm là xây dựng trục tiêu lũ Huỳnh Mai để giảm tải cho sông Trường Úc; hoàn thiện hệ thống đê bao trên các sông chính theo tần suất thiết kế; đồng thời triển khai các giải pháp phi công trình như điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị, xây dựng bản đồ số ngập lụt, hệ thống quan trắc - cảnh báo sớm và tăng cường bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn.
(GLO)- Đến hẹn lại lên, khi các vùng trồng bơ ở phía Tây Gia Lai vào vụ thu hoạch, nhiều người mua bơ lưu động lại rong ruổi khắp các vườn cây. Họ trực tiếp hái, vận chuyển bơ đến các điểm tập kết đầu mối để từ đó đưa ra thị trường.
(GLO)- Theo Bảo hiểm xã hội tỉnh, Gia Lai hiện có hơn 3 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, đạt tỷ lệ bao phủ 93,71% dân số. Những năm qua, bảo hiểm y tế đã khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội, là “tấm lá chắn” bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
(GLO)- Nắng nóng kéo dài khiến mực nước tại hồ chứa nước ngọt trên xã đảo Nhơn Châu giảm xuống mức thấp nhất trong năm. Chính quyền địa phương và đơn vị cấp nước đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt, phục vụ đời sống người dân và hoạt động du lịch trên đảo.
(GLO)- Ở tuổi đáng lẽ được sống trọn vẹn với những ước mơ và dự định phía trước, Lê Nhật Quyên (SN 2003, trú tổ 11, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) lại dành hơn một năm qua để bước vào cuộc chiến không mong muốn với căn bệnh ung thư máu.
(GLO)- Ngày 5-7, Lữ đoàn 573 (Quân khu 5) phối hợp với xã Bình An (tỉnh Gia Lai) tổ chức lễ khánh thành, bàn giao nhà cho gia đình ông Lê Văn Hương (thôn Mỹ An).
Quy định này được đề cập tại Nghị định 253/2026 do Chính phủ ban hành ngày 30.6 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
(GLO)- Bộ Y tế đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó đề xuất nhiều quy định mới nhằm siết chặt hoạt động kinh doanh thuốc lá và ngăn người chưa đủ 18 tuổi tiếp cận sản phẩm này.
(GLO)- Chiều 3-7, đoàn công tác do Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Siu Trung làm trưởng đoàn đã đến thăm hỏi, động viên và trao kinh phí hỗ trợ các ngư dân có tàu cá bị thiệt hại trong vụ hỏa hoạn xảy ra tại khu vực neo đậu trên đầm Thị Nại, phường Quy Nhơn Đông.
(GLO)- Sáng 3-7, Hội Bảo trợ Bệnh nhân nghèo tỉnh Gia Lai đã tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng và triển khai nhiệm vụ công tác 6 tháng cuối năm 2026. Theo đó, tổng trị giá các chương trình nhân đạo của Hội trong 6 tháng đạt hơn 71,3 tỷ đồng.
(GLO)- Sáng 1-7, Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội xã Ia Pa (tỉnh Gia Lai) tổ chức phiên livestream giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm OCOP và sản phẩm nông sản đặc trưng của địa phương trên Fanpage “Mặt trận xã Ia Pa” và các nền tảng mạng xã hội của các hội, đoàn thể.
(GLO)- Chiều 30-6, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2 phối hợp Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Gia Lai đã tổ chức thăm hỏi, động viên và trao quà hỗ trợ các gia đình ngư dân có tàu cá bị thiệt hại trong vụ hỏa hoạn xảy ra tại khu neo đậu tàu thuyền khu vực Nhơn Phước, phường Quy Nhơn Đông.
(GLO)- Nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và thực hiện công khai, minh bạch các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (TĐC), xã Cát Tiến (tỉnh Gia Lai) đã hoàn thành việc di dời 64 hộ dân ở khu vực sạt lở Núi Cấm (thôn Chánh Thắng) đến nơi ở mới.
(GLO)- Sáng 30-6, Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Gia Lai (Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Gia Lai) phối hợp với UBND phường Quy Nhơn Tây cùng Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân ký kết quy chế phối hợp và khai giảng lớp xóa mù chữ cho học viên tại cơ sở.
(GLO)- Tối 29-6, tại Công viên Chương Dương, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai phối hợp với UBND phường Quy Nhơn Nam tổ chức chương trình truyền thông “Tình phường nghĩa phố - Chung tay xây dựng đời sống văn hóa” năm 2026.
(GLO)- Sáng 29-6, Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 4 (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) sử dụng ô tô đặc chủng, bật còi ưu tiên đưa cụ bà 80 tuổi ở phường An Nhơn Nam bị đột quỵ đến bệnh viện cấp cứu kịp thời, an toàn.
(GLO)- Ngày 28-6, UBND phường Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Phòng Pháp luật (Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2) và Báo Công Lý tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho hơn 100 ngư dân trên địa bàn.
(GLO)- Ngày 28-6, Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 4 (Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai) cho biết vừa kịp thời hỗ trợ một trường hợp sản phụ ở phường An Khê bị vỡ ối đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa trung tâm tỉnh Gia Lai.
(GLO)- Sáng 27-6, tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành (phường Quy Nhơn), Công an tỉnh Gia Lai đã tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Tháng hành động phòng, chống ma túy năm 2026.
(GLO)- Ngày 25-6, BIDV chi nhánh Nam Gia Lai trao tặng 50 triệu đồng cho Trường Tiểu học Phan Chu Trinh (xã Ia Le, tỉnh Gia Lai) để khoan giếng nước sạch phục vụ học sinh và giáo viên.
(GLO)- Sáng 26-6, UBND xã Tuy Phước Bắc (Gia Lai) tổ chức khai giảng lớp dạy bơi miễn phí cho trẻ em năm 2026 tại Trung tâm Văn hóa-Thể thao xã. Chương trình nhằm trang bị kỹ năng bơi lội, kỹ năng phòng, chống đuối nước, đồng thời tạo sân chơi bổ ích, an toàn cho trẻ em trong dịp hè.
(GLO)- Ngày 26-6, tại làng Mook Đen 1, Đảng ủy xã Ia Dom (tỉnh Gia Lai) tổ chức lễ ra mắt xây dựng mô hình Dân vận khéo “Nụ cười nông thôn” nhằm phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị trong công tác dân vận.
(GLO)- Trước phản ánh về việc một số cán bộ, nhân viên xã Hra (tỉnh Gia Lai) đi qua tuyến đường dân sinh bên cạnh Trạm thu phí BOT km124+720 trên quốc lộ 19 để giảm chi phí đi lại, lãnh đạo địa phương đã kịp thời quán triệt, yêu cầu thực hiện đúng quy định.
(GLO)- Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn về việc giải quyết kiến nghị của các hộ nhận khoán tại Công ty cổ phần cà phê Gia Lai, doanh nghiệp đang phối hợp với tổ công tác của tỉnh và chính quyền địa phương ký kết hợp đồng giao khoán với các hộ dân.
(GLO)- Từ ngày 1-7, mỗi hành khách chỉ được mang tối đa 2 sạc dự phòng khi đi máy bay. Các thiết bị này bắt buộc phải được vận chuyển trong hành lý xách tay, không được để trong hành lý ký gửi.
