(GLO)- Đợt mưa lũ lịch sử tháng 11-2025 gây ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp căn cơ, đồng bộ để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với ông Vũ Ngọc An-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, về vấn đề này.
* Theo ông, đâu là những yếu tố chính đang chi phối khả năng tiêu thoát lũ của hệ thống sông Hà Thanh?
Ông Vũ Ngọc An. Ảnh: T.Lợi
- Tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, đặc biệt trong đợt lũ lịch sử tháng 11-2025 là kết quả của sự tác động đồng thời giữa các yếu tố thiên tai cực đoan và những tồn tại, bất cập kéo dài trong công tác quy hoạch, quản lý và tổ chức không gian thoát lũ.
Về nguyên nhân khách quan, lưu vực sông Hà Thanh có độ dốc lớn, lũ từ thượng nguồn tập trung rất nhanh về hạ du với thời gian truyền lũ chỉ khoảng 3 - 5 giờ, khiến mực nước dâng nhanh, khó ứng phó kịp thời. Trong đợt mưa lũ vừa qua, khu vực hạ du đồng thời chịu tác động của 3 nguồn nước lớn gồm lũ thượng nguồn sông Hà Thanh, lũ từ sông Côn tràn sang và nước từ các lưu vực nội đồng như Bàu Lác, núi Vũng Chua. Cùng thời điểm, thủy triều dâng cao tại cửa đầm Thị Nại đã cản thoát mạnh, khiến nước dềnh ngược về phía thượng lưu gây ngập sâu trên diện rộng.
Bên cạnh yếu tố thiên tai, những vấn đề của hạ tầng và công tác quản lý là nguyên nhân quan trọng làm gia tăng mức độ ngập lụt. Trước đây, lũ trên sông Hà Thanh có thể tràn đều trên đồng ruộng, góp phần giảm áp lực cho lòng sông. Tuy nhiên, hiện nay, do hệ thống đê điều và sự phát triển hạ tầng, dòng lũ bị “cưỡng bức” trong lòng dẫn, khiến mực nước dâng cao đột ngột và chảy xiết hơn.
Quá trình đô thị hóa nhanh tại các phường Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Tây và các xã ven sông đã làm san lấp nhiều vùng trũng thấp - vốn là không gian trữ nước tự nhiên. Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường giao thông cắt ngang sông, suối nhưng khẩu độ cầu, cống nhỏ, không đáp ứng yêu cầu thoát lũ, gây chênh lệch mực nước lớn giữa thượng lưu và hạ lưu, làm nước ứ đọng khi lũ về.
* Việc lấn chiếm lòng sông, hành lang thoát lũ trong nhiều năm, đặc biệt là tại nhánh sông Cát, cũng gây ra những hệ lụy đối với công tác phòng, chống lũ…
- Đúng vậy! Đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn tồn đọng 119 vụ vi phạm liên quan đến lấn chiếm lòng sông, bãi sông và hành lang bảo vệ công trình thủy lợi, tập trung nhiều tại khu vực huyện Tuy Phước và các phường ven sông của TP Quy Nhơn trước đây, trong đó nổi cộm là nhánh sông Cát.
Về hệ lụy, các công trình xây dựng kiên cố trong hành lang thoát lũ đã làm thu hẹp tiết diện dòng chảy, thay đổi hướng dòng chủ lưu, gây xói lở bờ sông và làm suy giảm nghiêm trọng năng lực tiêu thoát lũ. Khi xảy ra lũ lớn, chính các khu vực lấn chiếm này lại trở thành điểm rủi ro cao, đồng thời gây cản trở cho công tác cứu hộ, cứu nạn.
* Không chỉ riêng nhánh sông Cát, tình trạng bồi lắng, thu hẹp dòng chảy còn được ghi nhận tại các sông Trường Úc, sông Cây Me và nhánh Hà Thanh. Ông đánh giá thế nào về vai trò của các tuyến sông này đối với khả năng tiêu thoát lũ cho toàn bộ khu vực hạ du?
- Khả năng tiêu thoát lũ của hạ du sông Hà Thanh không chỉ phụ thuộc vào dòng chính mà còn phụ thuộc rất lớn vào vai trò phân lũ của các sông nhánh. Tại khu vực hạ lưu cầu Diêu Trì, sông Trường Úc đảm nhận khoảng 46% lượng lũ, sông Cát 20%, sông Cây Me 15% và nhánh Hà Thanh 19%.
Tuy nhiên, hiện nay, sông Cát và sông Cây Me đang bị bồi lắng nghiêm trọng, nhiều đoạn gần như mất khả năng thoát lũ, đặc biệt ở khu vực cuối nguồn ra đầm Thị Nại. Điều này khiến khoảng 35% lượng nước lũ không được tiêu thoát mà dềnh ứ, gây ngập sâu cho khu vực dân cư. Ngay cả sông Trường Úc - trục tiêu lũ chính, cũng xuất hiện các “nút thắt cổ chai” nguy hiểm tại khu vực cầu Lò Vôi và hạ lưu cầu Đường Sắt.
Đê sông Cát qua xã Tuy Phước bị vỡ một đoạn trong đợt lũ tháng 11-2025 và được hàn khẩu sau đó. Ảnh: T.Lợi
* Trong bối cảnh lưu vực sông Hà Thanh không có điều kiện xây dựng các hồ chứa lớn để cắt, giảm lũ, định hướng giải quyết bền vững được đặt ra như thế nào, thưa ông?
- Định hướng xuyên suốt là khơi thông dòng chảy, tăng cường khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời bảo vệ khu dân cư bằng hệ thống đê, kè phù hợp.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 2.675 tỷ đồng để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ. Riêng năm 2026, ưu tiên xử lý các điểm nghẽn cấp bách, gồm nạo vét sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me; gia cố các tuyến đê xung yếu và di dời khẩn cấp các hộ dân lấn chiếm nghiêm trọng hành lang thoát lũ.
Giai đoạn 2027-2030 trọng tâm là xây dựng trục tiêu lũ Huỳnh Mai để giảm tải cho sông Trường Úc; hoàn thiện hệ thống đê bao trên các sông chính theo tần suất thiết kế; đồng thời triển khai các giải pháp phi công trình như điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị, xây dựng bản đồ số ngập lụt, hệ thống quan trắc - cảnh báo sớm và tăng cường bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn.
(GLO)- Sáng 29-9, tại phường Pleiku, Hội Cựu chiến binh (CCB) tỉnh Gia Lai phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hội nghị tập huấn và truyền thông công tác bảo vệ môi trường năm 2026.
(GLO)- Giữa trùng khơi, 1 bản hải đồ được mở ra, 1 quy định được giải thích, 1 lỗi vi phạm được chỉ rõ... Những việc tưởng như nhỏ ấy đang được cán bộ, chiến sĩ Tàu CSB 6006 kiên trì thực hiện, góp phần đưa pháp luật đến gần hơn với từng con tàu, từng ngư dân.
(GLO)- Từ ngày 28-9-2026, quy định mới về định danh và xác thực điện tử có hiệu lực; tài khoản VNeID có thể bị khóa nếu số điện thoại không chính chủ và giấy tờ tích hợp có giá trị như giấy tờ trực tiếp.
(GLO)- Ngày 26-9, tại Bệnh viện Sản - Nhi Gia Lai (phường Pleiku), Liên Chi đoàn Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Gia Lai phối hợp với Câu lạc bộ (CLB) “Điều Ước Thứ 7” thuộc Trường THPT Chuyên Hùng Vương tổ chức chương trình “Trung thu cho em”.
(GLO)- Tỷ lệ người tiêu dùng Việt Nam lựa chọn Facebook và Messenger để kết nối với người bán trong các đợt cao điểm mua sắm lần lượt đạt 63% và 58%. Tỷ lệ này cao vượt trội so với mức trung bình của thế giới (lần lượt 33% và 30%).
(GLO)- Đề xuất ngừng cung cấp điện, nước với công trình vi phạm nhằm tăng hiệu quả quản lý trật tự xây dựng, nhưng việc áp dụng với nhà đang sửa chữa, cải tạo và có người cư trú hợp pháp vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần cân nhắc.
(GLO)- Ngày 25-9, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Phân Ban ni giới Trung ương, Chùa Long Phước (TP. Hồ Chí Minh) đã trao tặng các công trình, nhiều suất quà cho học sinh Trường Tiểu học và THCS Ia Phí và Trường Tiểu học An Phú 2 (phân hiệu Wâu-Kơ Tu).
(GLO)- Từ ngày 28-9, người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội có thêm phương thức nhận tiền thông qua “Tài khoản hưởng an sinh xã hội” trên VNeID.
(GLO)- Đề xuất tổ chức lại giao thông tuyến Vành đai 3 trên cao ở Hà Nội theo hướng bố trí 3 làn xe chạy mỗi chiều và không duy trì làn dừng khẩn cấp đang đặt ra câu hỏi về phương án xử lý khi ô tô gặp sự cố giữa tuyến.
(GLO)- Ngày càng nhiều học sinh đến trường bằng xe máy điện, xe đạp điện, nhưng không ít học sinh lại tự ý "độ chế" xe để tăng tốc độ khiến phương tiện vốn an toàn trở thành tiềm ẩn nhiều rủi ro.
(GLO)- Nhân dịp Tết Trung thu 2026, Binh đoàn 15 đã dành hơn 3,8 tỷ đồng để tổ chức các hoạt động chăm lo, động viên thiếu nhi; nhất là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật, mắc bệnh hiểm nghèo trên địa bàn đơn vị đóng quân tại các tỉnh: Gia Lai, Quảng Ngãi và Quảng Trị.
(GLO)- Mỗi mùa Trung thu, bánh, lồng đèn và quà tặng thường được người lớn chuẩn bị với mong muốn mang niềm vui đến cho trẻ. Thế nhưng, với nhiều em nhỏ, điều mong đợi lại giản dị hơn: được cha mẹ dành thời gian, được vui chơi cùng bạn bè, tự tay làm chiếc lồng đèn và được lắng nghe, sẻ chia.
(GLO)- Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam yêu cầu BHXH các địa phương và Bưu điện Việt Nam chấn chỉnh công tác chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp thất nghiệp; tăng cường kiểm soát việc ủy quyền, nhận thay, không để nhân viên chi trả ký nhận thay người hưởng.
Gia đình nam sinh viên tử vong sau khi gặp nạn tại khu vực cống thoát nước ở phường Đông Ngạc (Hà Nội) được thành phố hỗ trợ 32,5 triệu đồng. Trước đó, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội đã yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan vụ việc.
(GLO)- Chính phủ đề xuất từng bước mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, trong đó có tài xế công nghệ.
(GLO)- Sau thời gian dài vận hành và chịu tác động của nhiều đợt lũ lớn, đập dâng Bảy Yển trên sông Côn (thuộc phường Bình Định, tỉnh Gia Lai) đang xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi mùa mưa lũ đến.
(GLO)- Hàng chục nghìn sinh viên về Hòa Lạc (TP. Hà Nội) kéo theo nhu cầu thuê trọ tăng cao. Trong khi đó, nhiều nhà trọ cao tầng tại khu vực này chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện PCCC, đặt ra bài toán về chỗ ở an toàn cho người thuê.
(GLO)- Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 44/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
(GLO)- Công an xã Phù Mỹ Nam (tỉnh Gia Lai) vừa tham gia hỗ trợ tìm kiếm, đưa người phụ nữ trên địa bàn đi lạc trong lúc hái nấm trở về với gia đình an toàn.
(GLO)- Mẹ rời đi khi Nguyễn Thị Cẩm Ly chưa đầy 1 tuổi, lúc em vừa bước vào lớp 1 thì cha lại qua đời. Lớn lên bên bà nội trong cảnh thiếu thốn, năm 9 tuổi, Ly đã theo bà làm bánh rồi mang đi bán để mưu sinh.
(GLO)- Từ ngày 18-9 đến nay, đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm phường Pleiku (tỉnh Gia Lai) đã kiểm tra 8 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm và dịch vụ ăn uống trên địa bàn.
(GLO)- Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất đưa đầu mối hành khách đường sắt quốc gia của Hà Nội về ga Ngọc Hồi và Gia Lâm, trong khi ga Hà Nội được định hướng phục vụ đường sắt đô thị. Điều này sẽ làm thay đổi cách hành khách tiếp cận các chuyến tàu đường dài.
(GLO)- Mưa giông, gió mạnh, sóng lớn có thể xuất hiện nhanh trên biển, gia tăng nguy cơ mất an toàn đối với tàu cá. Hệ thống giám sát hành trình và các kênh thông tin từ bờ ra biển được kết nối để cảnh báo sớm, giúp ngư dân kịp thời điều chỉnh hành trình, tránh khu vực nguy hiểm.
