(GLO)- Đợt mưa lũ lịch sử tháng 11-2025 gây ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp căn cơ, đồng bộ để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã trao đổi với ông Vũ Ngọc An-Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, về vấn đề này.
* Theo ông, đâu là những yếu tố chính đang chi phối khả năng tiêu thoát lũ của hệ thống sông Hà Thanh?
Ông Vũ Ngọc An. Ảnh: T.Lợi
- Tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại hạ du sông Hà Thanh, đặc biệt trong đợt lũ lịch sử tháng 11-2025 là kết quả của sự tác động đồng thời giữa các yếu tố thiên tai cực đoan và những tồn tại, bất cập kéo dài trong công tác quy hoạch, quản lý và tổ chức không gian thoát lũ.
Về nguyên nhân khách quan, lưu vực sông Hà Thanh có độ dốc lớn, lũ từ thượng nguồn tập trung rất nhanh về hạ du với thời gian truyền lũ chỉ khoảng 3 - 5 giờ, khiến mực nước dâng nhanh, khó ứng phó kịp thời. Trong đợt mưa lũ vừa qua, khu vực hạ du đồng thời chịu tác động của 3 nguồn nước lớn gồm lũ thượng nguồn sông Hà Thanh, lũ từ sông Côn tràn sang và nước từ các lưu vực nội đồng như Bàu Lác, núi Vũng Chua. Cùng thời điểm, thủy triều dâng cao tại cửa đầm Thị Nại đã cản thoát mạnh, khiến nước dềnh ngược về phía thượng lưu gây ngập sâu trên diện rộng.
Bên cạnh yếu tố thiên tai, những vấn đề của hạ tầng và công tác quản lý là nguyên nhân quan trọng làm gia tăng mức độ ngập lụt. Trước đây, lũ trên sông Hà Thanh có thể tràn đều trên đồng ruộng, góp phần giảm áp lực cho lòng sông. Tuy nhiên, hiện nay, do hệ thống đê điều và sự phát triển hạ tầng, dòng lũ bị “cưỡng bức” trong lòng dẫn, khiến mực nước dâng cao đột ngột và chảy xiết hơn.
Quá trình đô thị hóa nhanh tại các phường Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Tây và các xã ven sông đã làm san lấp nhiều vùng trũng thấp - vốn là không gian trữ nước tự nhiên. Bên cạnh đó, nhiều tuyến đường giao thông cắt ngang sông, suối nhưng khẩu độ cầu, cống nhỏ, không đáp ứng yêu cầu thoát lũ, gây chênh lệch mực nước lớn giữa thượng lưu và hạ lưu, làm nước ứ đọng khi lũ về.
* Việc lấn chiếm lòng sông, hành lang thoát lũ trong nhiều năm, đặc biệt là tại nhánh sông Cát, cũng gây ra những hệ lụy đối với công tác phòng, chống lũ…
- Đúng vậy! Đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh còn tồn đọng 119 vụ vi phạm liên quan đến lấn chiếm lòng sông, bãi sông và hành lang bảo vệ công trình thủy lợi, tập trung nhiều tại khu vực huyện Tuy Phước và các phường ven sông của TP Quy Nhơn trước đây, trong đó nổi cộm là nhánh sông Cát.
Về hệ lụy, các công trình xây dựng kiên cố trong hành lang thoát lũ đã làm thu hẹp tiết diện dòng chảy, thay đổi hướng dòng chủ lưu, gây xói lở bờ sông và làm suy giảm nghiêm trọng năng lực tiêu thoát lũ. Khi xảy ra lũ lớn, chính các khu vực lấn chiếm này lại trở thành điểm rủi ro cao, đồng thời gây cản trở cho công tác cứu hộ, cứu nạn.
* Không chỉ riêng nhánh sông Cát, tình trạng bồi lắng, thu hẹp dòng chảy còn được ghi nhận tại các sông Trường Úc, sông Cây Me và nhánh Hà Thanh. Ông đánh giá thế nào về vai trò của các tuyến sông này đối với khả năng tiêu thoát lũ cho toàn bộ khu vực hạ du?
- Khả năng tiêu thoát lũ của hạ du sông Hà Thanh không chỉ phụ thuộc vào dòng chính mà còn phụ thuộc rất lớn vào vai trò phân lũ của các sông nhánh. Tại khu vực hạ lưu cầu Diêu Trì, sông Trường Úc đảm nhận khoảng 46% lượng lũ, sông Cát 20%, sông Cây Me 15% và nhánh Hà Thanh 19%.
Tuy nhiên, hiện nay, sông Cát và sông Cây Me đang bị bồi lắng nghiêm trọng, nhiều đoạn gần như mất khả năng thoát lũ, đặc biệt ở khu vực cuối nguồn ra đầm Thị Nại. Điều này khiến khoảng 35% lượng nước lũ không được tiêu thoát mà dềnh ứ, gây ngập sâu cho khu vực dân cư. Ngay cả sông Trường Úc - trục tiêu lũ chính, cũng xuất hiện các “nút thắt cổ chai” nguy hiểm tại khu vực cầu Lò Vôi và hạ lưu cầu Đường Sắt.
Đê sông Cát qua xã Tuy Phước bị vỡ một đoạn trong đợt lũ tháng 11-2025 và được hàn khẩu sau đó. Ảnh: T.Lợi
* Trong bối cảnh lưu vực sông Hà Thanh không có điều kiện xây dựng các hồ chứa lớn để cắt, giảm lũ, định hướng giải quyết bền vững được đặt ra như thế nào, thưa ông?
- Định hướng xuyên suốt là khơi thông dòng chảy, tăng cường khả năng tiêu thoát lũ, đồng thời bảo vệ khu dân cư bằng hệ thống đê, kè phù hợp.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 2.675 tỷ đồng để nâng cao năng lực tiêu thoát lũ. Riêng năm 2026, ưu tiên xử lý các điểm nghẽn cấp bách, gồm nạo vét sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me; gia cố các tuyến đê xung yếu và di dời khẩn cấp các hộ dân lấn chiếm nghiêm trọng hành lang thoát lũ.
Giai đoạn 2027-2030 trọng tâm là xây dựng trục tiêu lũ Huỳnh Mai để giảm tải cho sông Trường Úc; hoàn thiện hệ thống đê bao trên các sông chính theo tần suất thiết kế; đồng thời triển khai các giải pháp phi công trình như điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị, xây dựng bản đồ số ngập lụt, hệ thống quan trắc - cảnh báo sớm và tăng cường bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn.
(GLO)- Ngày 8-4, tại xã Ia Dom (tỉnh Gia Lai), Hội Phụ nữ Bộ Công an phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai tổ chức chương trình “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương” năm 2026.
(GLO)- Sau khi sáp nhập, trụ sở UBND xã Hra (tỉnh Gia Lai) được đặt sát trạm thu phí BOT trên quốc lộ 19. Điều tưởng như thuận lợi về giao thông lại trở thành nghịch lý khi nhiều cán bộ, công chức mỗi ngày đi làm đều phải “trả phí qua trạm”, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và tâm lý công tác.
(GLO)- Tỉnh tạm cấp hơn 212 tỷ đồng cho các xã, phường nhằm hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoặc không còn nhu cầu hoạt động.
(GLO)- Từ ngày 7-4, mỗi cá nhân có thu nhập không quá 25 triệu đồng/tháng được mua nhà ở xã hội. Đây là điểm mới tại Nghị định số 136/2026/NĐ-CP do Chính phủ vừa ban hành.
(GLO)- Ngày 7-4, ông Nguyễn Gần - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai (chủ đầu tư dự án khu neo đậu tránh trú bão đầm Đề Gi) - cho biết đã khắc phục sự cố bùn thải đổ ra biển Đề Gi (xã Đề Gi).
(GLO)- Sáng 7-4, chính quyền xã Ia Dom (tỉnh Gia Lai) tiến hành khảo sát khu vực giọt nước làng Bi nhằm xây dựng phương án tu sửa, tôn tạo, đồng thời gìn giữ một nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Jrai ở khu vực biên giới.
(GLO)- Chiều 6-4, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Gia Lai phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ia Krêl tổ chức buổi truyền thông về thay đổi “nếp nghĩ, cách làm” trong phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, thu hút 100 hội viên, phụ nữ dân tộc thiểu số tại địa phương tham gia.
(GLO)- Ngày 6-4, Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy (PCCC) và Cứu nạn cứu hộ (CNCH), Công an tỉnh Gia Lai phối hợp với Trường THCS Phạm Hồng Thái và Công an xã Ia Rbol tổ chức thực tập phương án chữa cháy và CNCH năm 2026.
(GLO)- Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, quy định cụ thể về 21 khoản thu nhập được miễn thuế, đồng thời bổ sung 5 khoản thu nhập được miễn thuế so với trước đây.
(GLO)- Công an xã Ia Chia (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Hội Liên hiệp phụ nữ xã và Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Cù Chính Lan vừa tổ chức ra mắt mô hình dân vận khéo “Mẹ đỡ đầu”.
(GLO)- Ngày 1-4, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) Công an tỉnh Gia Lai có văn bản gửi các trung tâm sát hạch lái xe trên địa bàn tỉnh, đề nghị phối hợp thực hiện nghiêm một số nội dung nhằm nâng cao chất lượng công tác sát hạch, cấp giấy phép lái xe (GPLX).
(GLO) - Bằng tinh thần không bỏ cuộc của các gia đình và sự can thiệp kịp thời của các giáo viên có chuyên môn ở Pleiku, nhiều trẻ tự kỷ đã có những tiến bộ ngoài mong đợi và dần hòa nhập tốt với cuộc sống xung quanh.
(GLO)- Sáng 1-4, đại diện Công an xã Bình Phú (tỉnh Gia Lai) cho biết đơn vị vừa phối hợp với các lực lượng ở địa phương giải cứu thành công người phụ nữ đi lạc tại khu vực rừng sâu thuộc địa bàn xã.
(GLO)- Ở địa bàn biên giới trên đất liền của tỉnh Gia Lai - nơi tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, đời sống còn nhiều khó khăn, giảm nghèo được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Mục tiêu trước hết là thay đổi nhận thức.
(GLO)- Trước nhu cầu sử dụng nước sạch ngày càng tăng, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Gia Lai đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án cấp nước sinh hoạt, góp phần nâng cao chất lượng đời sống người dân.
(GLO)- Với thông điệp “Mỗi giọt máu cho đi, một cuộc đời ở lại”, phong trào hiến máu tình nguyện tại tỉnh Gia Lai trong quý I/2026 đạt được những kết quả khả quan, góp phần quan trọng vào công tác điều trị tại các cơ sở y tế.
(GLO)- Bệnh nhân là ông La Văn Trú (SN 1966, trú tại Hoài Nhơn Đông, Gia Lai), có biểu hiện miệng méo, mắt nhắm, không nói được, tay chân yếu. Quân y nhận định sơ bộ bệnh nhân có dấu hiệu tai biến mạch máu não.
(GLO)- Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy (PCCC) và Cứu nạn cứu hộ (CNCH) - Công an tỉnh Gia Lai phối hợp với Trường Tiểu học và THCS Lê Văn Tám, Công an phường Ayun Pa tổ chức tuyên truyền, thực hành chữa cháy và CNCH cho cán bộ, giáo viên và học sinh nhà trường vào ngày 25-3.
(GLO)- Sáng 25-3, Hội Cựu chiến binh xã Tuy Phước ra mắt mô hình “Hũ gạo tình thương thời bình” nhằm hỗ trợ hội viên khó khăn và các đối tượng yếu thế trên địa bàn.
(GLO)- Đak Sơmei là xã đặc biệt khó khăn với 8/10 thôn, làng thuộc diện đặc biệt khó khăn. Phát huy truyền thống cách mạng của quê hương Anh hùng Wừu, Đảng bộ xã xác định giảm nghèo phải gắn hỗ trợ sinh kế với nâng cao nhận thức, khơi dậy nội lực.
(GLO)- Ngày 26-3, Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 1 (Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH, Công an tỉnh Gia Lai) tiến hành kiểm tra công tác PCCC tại các cơ sở lưu trú phục vụ Lễ khai mạc Năm Du lịch quốc gia - Gia Lai 2026 trên địa bàn các phường Quy Nhơn, Quy Nhơn Nam và Quy Nhơn Đông.
(GLO)- Tối 25-3, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Hội Khuyến học xã Ia Hiao (tỉnh Gia Lai) phối hợp tổ chức đêm văn nghệ gây quỹ khuyến học. Chương trình đã vận động được hơn 120 triệu đồng để hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó trên địa bàn.
