Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 19-5-2026 về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng và Hội nghị toàn quốc quán triệt nghị quyết do Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì ngày 11-6 đã khẳng định rõ yêu cầu xây dựng nền đối ngoại, ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam”, phát huy vai trò tiên phong trong việc giữ vững môi trường hòa bình, huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước, nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Tinh thần đó không chỉ đặt ra yêu cầu đối với các cơ quan đối ngoại ở Trung ương mà còn mở ra những định hướng quan trọng đối với từng địa phương.
Bởi trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, mỗi địa phương không chỉ là nơi thực thi chủ trương đối ngoại mà còn trở thành một chủ thể tích cực của quá trình hội nhập, trực tiếp tham gia mở rộng không gian phát triển cho chính mình và đóng góp vào sức mạnh chung của quốc gia.
Đối ngoại trong tư duy phát triển mới
Một trong những điểm mới nổi bật của Nghị quyết số 06-NQ/TW là nhấn mạnh yêu cầu triển khai đường lối đối ngoại “tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước”, đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò của đối ngoại trong phục vụ phát triển.
Nếu trước đây công tác đối ngoại thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ chính trị - ngoại giao, thì ngày nay đối ngoại được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển kinh tế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Điều đó đồng nghĩa với việc đối ngoại không còn là hoạt động mang tính hỗ trợ đơn thuần mà trở thành một trong những động lực trực tiếp thúc đẩy phát triển. Mỗi cơ hội hợp tác quốc tế, mỗi dự án đầu tư nước ngoài, mỗi chương trình kết nối khoa học - công nghệ, mỗi hoạt động quảng bá văn hóa đều có thể tạo ra những giá trị thiết thực cho địa phương và đất nước.
Trong tư duy phát triển mới, địa phương không chỉ là đối tượng thụ hưởng thành quả đối ngoại mà phải chủ động tham gia vào quá trình hội nhập. Năng lực đối ngoại của địa phương ngày càng trở thành một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng thu hút nguồn lực, mở rộng thị trường, tiếp cận tri thức và nâng cao vị thế trong mạng lưới liên kết vùng, liên kết quốc gia và quốc tế.
Đối với Gia Lai, một tỉnh nằm ở vị trí chiến lược của khu vực miền Trung, có đường biên giới tiếp giáp Campuchia, sở hữu tiềm năng lớn về nông nghiệp, năng lượng tái tạo, văn hóa và du lịch, việc quán triệt và triển khai tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TW không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là cơ hội để mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.
Vai trò của đối ngoại từ thực tiễn Gia Lai
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, công tác đối ngoại của Gia Lai đã có nhiều chuyển biến tích cực, đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của địa phương.
Hoạt động đối ngoại của tỉnh ngày càng được triển khai toàn diện trên cả ba trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Từ đó tạo nên sức mạnh tổng hợp trong việc củng cố quan hệ hữu nghị, mở rộng hợp tác quốc tế, tranh thủ các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh.
Nhìn từ thực tiễn Gia Lai có thể thấy rõ một sự chuyển biến quan trọng: đối ngoại không còn dừng lại ở những hoạt động giao lưu, thăm hỏi hay ký kết hợp tác mang tính hình thức mà đã từng bước gắn chặt với mục tiêu phát triển địa phương.
Một trong những minh chứng rõ nét là vai trò của Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh. Với vị trí là cửa ngõ giao thương quan trọng giữa Việt Nam và Campuchia, khu vực này đang từng bước trở thành điểm kết nối kinh tế của vùng Bắc Tây Nguyên với các nước trong tiểu vùng sông Mekong mở rộng.
Thông qua các hoạt động hợp tác biên giới, xúc tiến thương mại, xuất nhập khẩu hàng hóa, cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh không chỉ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo điều kiện tăng cường tình hữu nghị giữa nhân dân hai bên biên giới, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân khu vực biên giới.
Từ góc nhìn đó có thể thấy đường lối đối ngoại của Đảng đã được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội địa phương. Mỗi chuyến hàng xuất nhập khẩu qua cửa khẩu, mỗi chương trình hợp tác kinh tế, mỗi dự án kết nối hạ tầng đều là những biểu hiện sinh động của ngoại giao phục vụ phát triển.
Hiệu quả của công tác đối ngoại còn được thể hiện rõ qua những kết quả hội nhập kinh tế quốc tế của tỉnh. Sau 40 năm đổi mới, từ một địa phương có quy mô xuất khẩu còn khiêm tốn, đến năm 2025 kim ngạch xuất khẩu của Gia Lai đã đạt hơn 3,4 tỷ USD, thị trường được mở rộng tới trên 120 quốc gia và vùng lãnh thổ. Cùng với đó, nhiều dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, logistics và hạ tầng kinh tế đã được thu hút vào địa bàn.
Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA đã góp phần nâng cao giá trị gia tăng, năng lực cạnh tranh của các sản phẩm chủ lực như cà phê, hồ tiêu, trái cây và nông sản chế biến. Những kết quả đó cho thấy đối ngoại không chỉ tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định mà còn trực tiếp trở thành kênh huy động nguồn lực, mở rộng thị trường và tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương.
Không chỉ phát huy lợi thế cửa khẩu, Gia Lai còn chú trọng xây dựng và duy trì mối quan hệ hữu nghị, hợp tác với các địa phương của Campuchia và Lào. Các hoạt động giao lưu, hợp tác trên nhiều lĩnh vực được duy trì thường xuyên, góp phần xây dựng đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định và phát triển.
Trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến động phức tạp, việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định khu vực biên giới không chỉ có ý nghĩa về quốc phòng - an ninh mà còn là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân và thu hút đầu tư.
Đây chính là một trong những nội dung quan trọng mà Nghị quyết số 06-NQ/TW nhấn mạnh: Lấy lợi ích quốc gia - dân tộc làm mục tiêu cao nhất, giữ vững môi trường hòa bình để phát triển đất nước.
Khơi dậy tiềm năng từ ngoại giao kinh tế và ngoại giao khoa học - công nghệ
Trong thời đại kinh tế tri thức và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giá trị của công tác đối ngoại không chỉ nằm ở việc mở rộng quan hệ mà còn ở khả năng kết nối tri thức, công nghệ và nguồn lực phát triển.
Nghị quyết số 06-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, ngoại giao khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là những lĩnh vực có ý nghĩa rất lớn đối với các địa phương đang hướng tới phát triển nhanh và bền vững.
Đối với Gia Lai, lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, chế biến nông sản, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đang mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế.
Trong những năm qua, tỉnh đã tích cực tranh thủ các nguồn lực bên ngoài, thúc đẩy hợp tác với các tổ chức quốc tế, các nhà đầu tư và các đối tác phát triển. Hoạt động đối ngoại khoa học tri thức từng bước trở thành điểm sáng, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tiếp cận kinh nghiệm quản lý tiên tiến và ứng dụng các thành tựu khoa học - công nghệ vào thực tiễn. Những hội nghị khoa học tầm quốc tế gắn với thương hiệu của Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục Liên ngành (ICISE) đã đưa Gia Lai lên bản đồ khoa học thế giới.
Thông qua việc kết nối với các nhà khoa học, chuyên gia và tổ chức quốc tế, Gia Lai từng bước quảng bá hình ảnh một địa phương năng động, sáng tạo, thân thiện và hội nhập.
Trong giai đoạn tới, tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TW đòi hỏi Gia Lai cần tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy “hợp tác” sang tư duy “cạnh tranh để hợp tác hiệu quả hơn”. Điều đó có nghĩa là phải chủ động xây dựng môi trường đầu tư hấp dẫn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.
Mỗi dự án đầu tư được thu hút thành công không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn là cơ hội tiếp nhận công nghệ mới, phương thức quản trị tiên tiến và mở rộng thị trường cho sản phẩm địa phương.
Biến sức mạnh văn hóa thành nguồn lực đối ngoại
Một trong những điểm nhấn đặc biệt trong tư duy đối ngoại hiện nay là phát huy sức mạnh mềm văn hóa.
Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu triển khai đường lối đối ngoại tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước. Điều đó cho thấy văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực quan trọng để nâng cao hình ảnh, uy tín và sức hấp dẫn của quốc gia.
Đối với Gia Lai, đây là một lợi thế rất lớn.
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, tháp Chăm, hệ thống di tích lịch sử - văn hóa, các lễ hội truyền thống, kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào Jrai, Bahnar... cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ đã tạo nên bản sắc riêng có của vùng đất cao nguyên.
Những bộ cồng chiêng, đội cồng chiêng và đội ngũ nghệ nhân, người dân biết sử dụng nhạc cụ dân tộc là nguồn lực văn hóa quý giá có khả năng lan tỏa hình ảnh Gia Lai ra bên ngoài.
Không chỉ dừng lại ở những võ đường nép mình nơi làng quê, võ cổ truyền đã vươn xa. Những võ đường nơi “trời Tây” với võ sinh nước ngoài góp phần đưa bản sắc địa phương nói riêng, văn hóa dân tộc nói chung đi khắp muôn phương.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, văn hóa có thể trở thành “sứ giả” đặc biệt, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, thu hút khách du lịch, nhà đầu tư và bạn bè quốc tế.
Bởi vậy, phát huy sức mạnh mềm văn hóa không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà còn là một nội dung quan trọng của công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.
Gia Lai cần tiếp tục gắn kết giữa bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, giữa quảng bá hình ảnh địa phương với xúc tiến đầu tư, giữa gìn giữ bản sắc với hội nhập quốc tế. Khi đó, văn hóa sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng góp phần mở rộng không gian phát triển của tỉnh.
Mở rộng không gian phát triển từ tư duy đối ngoại mới
Thực tiễn phát triển của thế giới cho thấy những địa phương biết tận dụng tốt các cơ hội hội nhập thường có tốc độ phát triển nhanh hơn, khả năng thu hút nguồn lực lớn hơn và vị thế ngày càng được nâng cao.
Đối với Gia Lai, tiềm năng và dư địa phát triển vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, tỉnh cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy đối ngoại theo tinh thần Nghị quyết số 06-NQ/TW.
Trước hết, cần xác định rõ đối ngoại là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị chứ không chỉ của các cơ quan chuyên trách. Mỗi ngành, mỗi địa phương, mỗi cán bộ đều cần nâng cao nhận thức về hội nhập và phát triển.
Thứ hai, đẩy mạnh ngoại giao kinh tế gắn với các lĩnh vực có lợi thế như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái và kinh tế cửa khẩu.
Thứ ba, tăng cường ngoại giao khoa học - công nghệ, kết nối với các trung tâm nghiên cứu, các trường đại học, các chuyên gia và tổ chức quốc tế nhằm nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
Thứ tư, phát huy mạnh mẽ sức mạnh mềm văn hóa, xây dựng thương hiệu Gia Lai gắn với bản sắc Tây Nguyên, với không gian văn hóa cồng chiêng và những giá trị đặc sắc của vùng đất cao nguyên.
Thứ năm, tiếp tục củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác với các địa phương của Campuchia và Lào, xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.
* * *
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, công tác đối ngoại không chỉ là cầu nối đưa Gia Lai đến với thế giới mà còn là động lực quan trọng mở ra những không gian phát triển mới.
Quán triệt và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 06-NQ/TW sẽ giúp Gia Lai tranh thủ tốt hơn các nguồn lực bên ngoài, phát huy tiềm năng và lợi thế của địa phương, góp phần cùng cả nước hiện thực hóa khát vọng phát triển phồn vinh, hạnh phúc trong thời kỳ mới.
