Trong quá trình tổ chức thực hiện, bên cạnh những kết quả tích cực, trên không gian mạng xuất hiện một số luận điệu xuyên tạc, phủ nhận ý nghĩa và giá trị của Nghị quyết. Những quan điểm sai trái này cần được nhận diện rõ bản chất và đấu tranh phản bác bằng cơ sở lý luận khoa học, thực tiễn sinh động cùng những kết quả cụ thể trong phát triển văn hóa của địa phương.
Nhận diện những luận điệu xuyên tạc về phát triển văn hóa
Ngay sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW được ban hành, một số đối tượng đã lợi dụng không gian mạng để phát tán các quan điểm sai trái, thù địch. Họ cho rằng các chủ trương phát triển văn hóa chỉ là “khẩu hiệu chính trị”, là “công cụ tuyên truyền”, hoặc mang tính “áp đặt tư tưởng”, “hạn chế tự do sáng tạo”, “chính trị hóa văn hóa”.
Thoạt nhìn, những luận điệu này được ngụy trang dưới danh nghĩa “phản biện”, “đổi mới tư duy” hay “bảo vệ tự do sáng tạo”. Tuy nhiên, bản chất của chúng là phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; tách văn hóa khỏi nền tảng chính trị - xã hội; làm suy giảm hệ giá trị dân tộc và tạo điều kiện để các yếu tố lệch chuẩn, lai căng, phản văn hóa thâm nhập vào đời sống xã hội.
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳng định văn hóa không tồn tại tách rời đời sống chính trị, kinh tế và xã hội. Ngay từ Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943, Đảng ta đã xác định văn hóa là một trong ba mặt trận quan trọng của cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi”. Quan điểm đó tiếp tục được kế thừa và phát triển nhất quán trong các nghị quyết, văn kiện của Đảng qua các thời kỳ.
Sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa không phải là sự áp đặt hành chính hay hạn chế sáng tạo, mà là sự định hướng chiến lược nhằm bảo đảm văn hóa phát triển đúng hướng, phục vụ lợi ích quốc gia - dân tộc, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.
Thực chất của luận điệu “phi chính trị hóa văn hóa” là muốn làm cho văn hóa mất phương hướng, tách khỏi lịch sử, cội nguồn dân tộc và trách nhiệm xã hội. Khi đời sống văn hóa thiếu định hướng, những sản phẩm độc hại, phản cảm, xuyên tạc lịch sử và các giá trị lệch chuẩn sẽ có điều kiện lan rộng. Vì vậy, đấu tranh phản bác các quan điểm xuyên tạc Nghị quyết số 80-NQ/TW cũng chính là bảo vệ nền tảng văn hóa Việt Nam, bảo vệ hệ giá trị dân tộc và con đường phát triển của đất nước.
Nghị quyết số 80-NQ/TW: Tầm nhìn chiến lược cho phát triển văn hóa
Nghị quyết số 80-NQ/TW đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy của Đảng về văn hóa, tiếp tục khẳng định quan điểm xuyên suốt: văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển. Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở tổng kết gần 40 năm đổi mới, đồng thời tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.
Hiện nay, văn hóa đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng đối mặt không ít thách thức. Các giá trị truyền thống chịu tác động của lối sống thực dụng; không gian mạng làm gia tăng nguy cơ lan truyền thông tin xấu độc và sản phẩm văn hóa độc hại; khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, nhóm dân cư vẫn còn; công nghiệp văn hóa phát triển chưa tương xứng với tiềm năng.
Từ thực tiễn đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa toàn diện với các nhiệm vụ trọng tâm như: xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh; bảo tồn và phát huy giá trị di sản; phát triển công nghiệp văn hóa; thúc đẩy chuyển đổi số; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về văn hóa.
Đáng chú ý, Nghị quyết khẳng định Nhân dân là chủ thể sáng tạo văn hóa; đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa. Tuy nhiên, tự do sáng tạo không đồng nghĩa với tự do vô giới hạn. Sáng tạo nghệ thuật cần gắn với trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và ý thức công dân; không thể trở thành cái cớ để xuyên tạc lịch sử, xúc phạm truyền thống hay cổ súy những giá trị lệch chuẩn.
Vì vậy, quan điểm cho rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW “hạn chế sáng tạo” thực chất là sự đánh tráo khái niệm. Định hướng của Đảng không triệt tiêu sáng tạo mà tạo lập hệ giá trị và môi trường để sáng tạo phát triển lành mạnh, nhân văn, có trách nhiệm và phục vụ lợi ích chung của cộng đồng, dân tộc.
Gia Lai hành động: Rõ người, rõ việc, rõ kết quả
Đối với Gia Lai, việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh địa phương bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian liên kết rộng mở, giàu tiềm năng về lịch sử, văn hóa và con người.
Tỉnh sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, nổi bật là Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên; các lễ hội truyền thống, sử thi, tri thức dân gian, nghề thủ công truyền thống cùng nhiều di tích lịch sử, cách mạng có giá trị đặc sắc. Đây là nguồn lực văn hóa quý giá để phát triển du lịch, xây dựng thương hiệu địa phương và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
Trên cơ sở Nghị quyết số 80-NQ/TW, Tỉnh ủy Gia Lai đã ban hành chương trình hành động với mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể; chỉ đạo các cấp, các ngành xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, đơn vị. Việc triển khai được thực hiện theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả; gắn phát triển văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, chuyển đổi số và phát triển du lịch.
Ủy ban nhân dân tỉnh cũng ban hành kế hoạch triển khai với từng nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ trách nhiệm của các sở, ngành và địa phương. Những nội dung cần thực hiện ngay, những nhiệm vụ mang tính thường xuyên, các lĩnh vực cần huy động nguồn lực xã hội hóa hay gắn với quy hoạch, giáo dục, du lịch, chuyển đổi số đều được phân công rõ ràng.
Điều đó cho thấy phát triển văn hóa ở Gia Lai không dừng lại ở khẩu hiệu hay định hướng chung, mà được cụ thể hóa thành chương trình hành động có lộ trình, có kiểm tra, giám sát và có sản phẩm cụ thể.
Ở cấp xã, phường, việc triển khai càng phải bám sát thực tiễn đời sống Nhân dân. Theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả, mỗi địa phương cần xác định rõ lợi thế văn hóa của mình để có giải pháp phù hợp.
Những địa phương có di tích lịch sử tập trung bảo tồn và giáo dục truyền thống; nơi có lễ hội, cồng chiêng, nhà rông, làng nghề chú trọng phục dựng, trao truyền và phát huy giá trị; địa bàn có tiềm năng du lịch gắn văn hóa với phát triển dịch vụ và sinh kế cộng đồng; những nơi đứng trước nguy cơ mai một bản sắc hoặc xuất hiện sản phẩm văn hóa độc hại cần tăng cường công tác tuyên truyền, quản lý và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh.
Từ tỉnh đến cơ sở, Nghị quyết số 80-NQ/TW đang được hiện thực hóa bằng những nhiệm vụ cụ thể: xây dựng con người Gia Lai nghĩa tình, kỷ cương, sáng tạo, trách nhiệm; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp và khu dân cư; bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch; phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; ứng dụng công nghệ số trong quảng bá văn hóa và quản lý di sản.
Những kết quả bước đầu đó là minh chứng rõ ràng bác bỏ các luận điệu cho rằng Nghị quyết số 80-NQ/TW “xa rời thực tiễn”, “khó khả thi” hay “chỉ là khẩu hiệu”.
Văn hóa là nền tảng để Gia Lai phát triển bền vững
Bản chất của các luận điệu chống phá Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ nhằm phủ nhận một chủ trương của Đảng mà sâu xa hơn là làm suy yếu nền tảng tư tưởng, làm phai nhạt bản sắc văn hóa dân tộc và giảm sút niềm tin xã hội.
Đối với Gia Lai, bảo vệ và phát triển văn hóa cũng chính là bảo vệ truyền thống cách mạng, bản sắc đại ngàn, giá trị văn hóa biển, di sản Tây Sơn, tinh thần đoàn kết các dân tộc và khát vọng phát triển trong giai đoạn mới. Văn hóa không đứng ngoài quá trình phát triển mà phải trở thành nguồn lực nội sinh, soi đường và tạo chiều sâu cho phát triển.
Gia Lai càng phát triển, yêu cầu gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa càng trở nên cấp thiết. Phát triển kinh tế mà xem nhẹ văn hóa sẽ thiếu nền tảng tinh thần; phát triển du lịch mà không dựa trên bản sắc văn hóa sẽ thiếu sức hấp dẫn và tính bền vững; xây dựng chính quyền cơ sở mà không chăm lo đời sống văn hóa của Nhân dân sẽ khó tạo được sự đồng thuận xã hội lâu dài.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, nâng cao sức đề kháng trước thông tin xấu độc và các sản phẩm lệch chuẩn càng trở nên cần thiết.
Vì vậy, triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể, đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, báo chí, nhà trường, gia đình và từng người dân.
Thực tiễn luôn là thước đo khách quan nhất đối với mọi chủ trương, đường lối. Những kết quả bước đầu trong triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW tại Gia Lai cho thấy phát triển văn hóa không phải là khẩu hiệu hay những tuyên bố mang tính hình thức, mà đang được hiện thực hóa bằng chương trình hành động cụ thể, nguồn lực đầu tư thiết thực và những chuyển biến ngày càng rõ nét trong đời sống xã hội.
Mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận vai trò của văn hóa hoặc phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng trên lĩnh vực văn hóa đều đi ngược lại thực tiễn phát triển của đất nước và địa phương. Phát huy sức mạnh văn hóa, xây dựng con người Gia Lai phát triển toàn diện, gìn giữ và lan tỏa các giá trị tốt đẹp của dân tộc chính là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển nhanh, bền vững và đóng góp tích cực vào mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên phát triển mới.
