Cùng với đó, đơn vị đã xây dựng những cụm, điểm dân cư trù phú dọc biên giới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng - an ninh.
Hành trình chinh phục vùng đất cằn cỗi
Chúng tôi cùng Trung tá Dương Kim Tuấn - Đoàn trưởng Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 75 đến thăm già làng Rah Lan Vọng (làng Ngo Le, xã Ia Krêl) vào một ngày giữa tháng 8. Đã bước qua tuổi 70, hơn ai hết, già Vọng hiểu rõ những đổi thay trên quê hương mình.
Trong căn nhà khang trang ở đầu làng, già Vọng chia sẻ: “Làng mình có 189 hộ với gần 900 nhân khẩu. Trước đây, vùng đất này cằn cỗi, hoang hóa, đời sống của người dân nghèo nàn, lạc hậu. Nhờ các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, rồi Binh đoàn 15 khai hoang trồng cao su, tuyển công nhân vào làm việc nên đời sống đã ấm no hơn trước nhiều”.
Đại tá Khuất Bá Cao - Bí thư Đảng ủy, Phó Tư lệnh Binh đoàn 15 - cho biết: “Binh đoàn thành lập ngày 20-2-1985 trên cơ sở các đơn vị từng chiến đấu ở chiến trường miền Nam. Đơn vị thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược là tổ chức sản xuất, phát triển KT-XH gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc trên tuyến biên giới Tây Nguyên. Những ngày đầu, cán bộ, chiến sĩ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, nguy hiểm do địa bàn rộng, giao thông cách trở, bom mìn chiến tranh còn sót lại rình rập dưới từng tấc đất”.
Hơn 41 năm qua, Binh đoàn 15 đã chuyển hóa nhiều vùng đất thuộc các tỉnh Gia Lai, Quảng Ngãi và Quảng Trị thành các nông trường cao su, cà phê quy mô lớn, trải dài trên 251 km biên giới với Lào và Campuchia. Trên hành trình khai hoang, vỡ đất để trồng các loại cây công nghiệp, dấu chân của người lính Binh đoàn 15 đã in đậm trên các nẻo đường biên giới.
Mỗi thôn, làng, cụm dân cư được xây dựng trên tuyến biên giới không chỉ tạo điều kiện cho người dân an cư mà đó là một cụm, tổ chiến đấu liên hoàn trong khu vực phòng thủ chung của tỉnh.
Hiện nay, Binh đoàn 15 có trên 44.295 ha cao su; gần 300 ha dứa; hơn 73 ha lúa nước; 12,45 ha cà phê và chăn nuôi trên 1.000 con bò; 6 nhà máy chế biến mủ cao su công suất 55.000 tấn/năm; 1 nhà máy sản xuất phân bón vi sinh công suất 20.000 tấn/năm; 1 phân xưởng chế biến gỗ cao su công suất 20.000 m3/năm…; quản lý gần 15.000 lao động, trong đó có trên 60% lao động người dân tộc thiểu số.
Xây dựng biên giới giàu đẹp
Với phương châm “phát triển sản xuất đến đâu, xây dựng cơ sở hạ tầng, dân cư xã hội đến đó”, các đơn vị của Binh đoàn 15 đã chủ động đầu tư nhân lực và cơ sở vật chất, kinh phí xây dựng, phát triển các khu dân cư, tạo điều kiện cho đồng bào yên ổn làm ăn, phát triển kinh tế gia đình. Với mục tiêu “giữ dân, giữ đất, giữ buôn làng”, Binh đoàn chú trọng đầu tư phát triển các công trình trọng điểm phục vụ đời sống nhân dân.
Hiện nay, Binh đoàn 15 đứng chân trên 271 thôn, làng thuộc 31 xã, phường của 3 tỉnh Gia Lai, Quảng Ngãi, Quảng Trị. Không chỉ chú trọng phát triển kinh tế, Binh đoàn đặc biệt quan tâm xây dựng “thế trận lòng dân”.
Từ năm 2006, mô hình “Gắn kết hộ” - kết nghĩa giữa gia đình cán bộ, công nhân người Kinh với gia đình đồng bào dân tộc thiểu số, được triển khai và lan tỏa mạnh mẽ. Từ 30 cặp hộ gia đình ban đầu, đến nay, mô hình đã phát triển lên hơn 4.300 cặp, giúp nhiều hộ vươn lên thoát nghèo bền vững, đạt thu nhập 200 - 300 triệu đồng/năm.
Thực hiện phương châm “Binh đoàn gắn với tỉnh; công ty gắn với xã; đội sản xuất gắn với thôn, làng; hộ công nhân người Kinh gắn với hộ người dân tộc thiểu số, đến nay, các công ty, đơn vị đã tổ chức kết nghĩa với 31 xã, phường; các đội sản xuất kết nghĩa với 271 thôn, làng; hơn 4.300 hộ công nhân người Kinh gắn kết với hơn 4.300 hộ đồng bào dân tộc thiểu số.
Binh đoàn đã triển khai các mô hình sáng tạo như: “Hũ gạo gắn kết”, “Vườn rau gắn kết”, “Sao sáng buôn làng”, “Bữa sáng đoàn kết”…; xây dựng 8 trường THCS, trường tiểu học bàn giao cho các địa phương; xây dựng 11 trường mầm non với 132 điểm trường, nhà trẻ ở các Đoàn Kinh tế - Quốc phòng thường xuyên nuôi dạy trên 6.000 cháu là con em người lao động và nhân dân trên địa bàn.
Đặc biệt, hiện nay, Binh đoàn 15 đang tham gia xây dựng hệ thống chính trị tại 31 xã, phường; bố trí 58 cán bộ, người lao động tham gia đại biểu HĐND và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương. Binh đoàn đã kết nạp 241 đảng viên và 30 cán bộ chỉ huy, quản lý là người dân tộc thiểu số tại chỗ.
Từ năm 2016 đến nay, Binh đoàn 15 đã huy động 380 nghìn ngày công vệ sinh môi trường, phát triển sản xuất, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh; hằng năm cho người dân mượn gần 2.000 ha đất tái canh cao su để trồng lúa, hoa màu.
Binh đoàn cũng đầu tư sửa chữa, làm mới 330,5 km đường giao thông, 170 cây cầu, 70 công trình nước sạch, 15 nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà rông văn hóa với tổng kinh phí hàng trăm tỷ đồng. Điểm mới là xây dựng 23 công trình “Sao sáng buôn làng” tại 23 thôn, làng biên giới, dài hơn 45 km, kinh phí hơn 4,6 tỷ đồng; xây mới, sửa chữa 906 nhà ở, trị giá gần 66,3 tỷ đồng. Vào mùa khô, các đơn vị còn vận chuyển gần 14.000 m³ nước sạch cung cấp cho người dân vùng biên giới.
Ông Phạm Văn Cường - Bí thư Đảng ủy xã Đức Cơ - cho biết: Binh đoàn 15 đã giải quyết việc làm, tạo thu nhập ổn định cho người dân. Hằng năm, đơn vị triển khai nhiều chương trình công tác dân vận để giúp đỡ địa phương cũng như nhân dân phát triển KT-XH. Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương luôn đánh giá cao những đóng góp to lớn đó.
Thiếu tướng Hoàng Văn Sỹ - Tư lệnh Binh đoàn 15 - nhấn mạnh: “Hơn 4 thập kỷ qua, bằng công sức, trí tuệ và cả máu xương, lớp lớp cán bộ, chiến sĩ và người lao động của Binh đoàn 15 cùng nhau đồng cam cộng khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Qua đó, tạo ra những dấu son về đức hy sinh, lòng quả cảm và ý chí kiên cường, làm cho hình ảnh, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục tỏa sáng trên mặt trận mới.
Chúng tôi có thể khẳng định, trong bất kỳ điều kiện, hoàn cảnh nào, càng khó khăn gian khổ, cán bộ, chiến sĩ, người lao động của Binh đoàn 15 càng đoàn kết, quyết tâm cao; chung sức đồng lòng gắn bó máu thịt với nhân dân, tạo nên sức mạnh tổng hợp để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ”.
