(GLO)- Những năm qua, việc hình thành các đập thủy điện trên dòng Mê Kông đã tác động không nhỏ đến đời sống của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Trước thực trạng đó, Chính phủ và các cơ quan liên quan đã quyết liệt đưa ra nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại mà khu vực này đang phải gánh chịu.
Tại Phiên toàn thể Hội nghị cấp cao lần thứ ba Ủy hội sông Mê Kông Quốc tế (MRC) diễn ra vào tháng 4 năm 2018 tại Siêm Riệp (Vương quốc Campuchia), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc từng nhận định, sông Mê Kông là con đường giao thông thủy có ý nghĩa đặc biệt trong thúc đẩy thương mại quốc tế, du lịch, kết nối tiểu vùng và là nguồn sinh kế của 65 triệu cư dân hạ lưu vực; là nguồn tài nguyên nước, phù sa và sự đa dạng sinh học đứng thứ 2 thế giới chỉ sau sông Amazon; là tài sản chung vô giá của các quốc gia trong lưu vực; là nguồn lực to lớn cho xoá đói nghèo, phát triển kinh tế, giao thương, giảm bất bình đẳng, kết nối vùng...
Tuy nhiên, hiện nay lưu vực sông Mê Kông đang phải đối mặt với những thách thức lớn như: sự gia tăng nhanh dân số; khai thác thiếu bền vững tài nguyên nước, đất và rừng; các thách thức của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, thiên tai bất thường. Hậu quả là nguồn tài nguyên nước Mê Kông bị suy kiệt cả về số lượng và chất lượng, lượng phù sa và chất dinh dưỡng giảm đáng kể, hệ sinh thái và môi trường bị suy thoái nghiêm trọng.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc (bìa trái) và lãnh đạo các nước Lào, Campuchia, Thái Lan thể hiện sự đoàn kết tại Hội nghị cấp cao lần thứ ba Ủy hội sông Mê Kông Quốc tế. Ảnh: vnmc |
“Các dấu hiệu tiêu cực đó thể hiện rõ rệt và trầm trọng hơn ở các quốc gia hạ lưu Mê Kông, nhất là vùng Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam-nơi đang thường xuyên phải đối mặt với các đợt hạn hán kéo dài, xâm nhập mặn, sạt lở bờ sông bờ biển và sụt lún đất... đe dọa sinh kế của hơn 20 triệu người dân. Thiết nghĩ, cần phải có những hành động thiết thực, kịp thời để Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục là vựa lúa, vựa cá của cả khu vực như hàng trăm năm qua và là nguồn cung gạo lớn cho bảo đảm an ninh lương thực khu vực”-Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu quan điểm.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị MRC tập trung cho việc sử dụng công bằng, hợp lý và bền vững tài nguyên nước Mê Kông và các tài nguyên liên quan. Cụ thể: cần tăng cường thực hiện một cách đầy đủ, thực chất, hiệu quả “Hiệp định Mê Kông 1995” cũng như Bộ các thủ tục, quy định của MRC; nâng cao hiệu quả vai trò giám sát và điều phối của MRC trong thực hiện cam kết của các quốc gia thành viên. Xây dựng “Khung Quy hoạch phát triển lưu vực hài hoà” với quy hoạch tài nguyên nước của các quốc gia thành viên; đề xuất các dự án chung. Tăng cường chia sẻ thông tin, số liệu trong lưu vực sông Mê Kông; mạng giám sát tài nguyên nước và các tài nguyên liên quan trong lưu vực; lập cơ sở dữ liệu, kiến thức chung của MRC; tăng cường các hệ thống dự báo, cảnh báo thiên tai nhằm giúp các quốc gia liên quan quyết định về quy hoạch tài nguyên nước và các tài nguyên liên quan, ứng phó thiên tai, bảo vệ môi trường và các kế hoạch phát triên kinh tế-xã hội. Tăng cường các hoạt động điều phối, hợp tác với các đối tác đối thoại, đối tác phát triển trong việc huy động nguồn lực, tiếp thu kinh nghiệm quản lý và công nghệ kỹ thuật hiện đại, phối hợp trong các sáng kiến tiểu vùng, trao đổi thông tin số liệu, hợp tác chia sẻ kỹ thuật…
“Chúng ta hãy cùng nhau đoàn kết, hợp tác để sông Mê Kông mãi là dòng chảy của hòa bình, là kết nối sinh tồn bền vững, thịnh vượng đến muôn đời của các quốc gia, người dân trong khu vực”-Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nói.
Mới đây, tại thị xã Gia Nghĩa (tỉnh Đắk Nông), Uỷ ban sông Mê Kông Việt Nam cũng đã tổ chức hội nghị toàn thể lần thứ hai năm 2019, dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam-Lê Công Thành. Hội nghị này một lần nữa khẳng định rằng, lưu vực sông Mê Kông Việt Nam (bao gồm các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên) đã và đang phải đối mặt với những biến động bất thường về thời tiết và khí hậu. Cụ thể, mực nước sông Mê Kông không ngừng sụt giảm, gây quan ngại về khả năng hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng trong mùa khô 2019-2020 cho Đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam cũng như hạn hán nghiêm trọng ở khu vực Tây Nguyên. Tình hình sạt lở bờ sông, bờ biển, sụt lún… cũng diễn biến ngày càng phức tạp cả về phạm vi và mức độ tại các khu vực này.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành phát biểu tại hội nghị toàn thể Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam lần thứ hai. Ảnh: vnmc |
Ngoài ra, hàng loạt các công trình thủy điện được triển khai xây dựng trên dòng chính sông Mê Kông cũng tạo ra những thách thức vô cùng lớn đối với lưu vực, đặc biệt là vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Do vậy, để hạn chế thấp nhất những tác động tiêu cực tới dòng chảy về Đồng bằng sông Cửu Long, sự tham vấn tích cực của Việt Nam với các nước trong lưu vực là điều vô cùng cần thiết và luôn được Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam chú trọng thực hiện trong nhiều năm qua. Những diễn biến trong lưu vực và tình hình khai thác sử dụng tài nguyên nước trên lưu vực sông Mê Kông cũng được đơn vị thông báo cho các địa phương để có kế hoạch ứng phó kịp thời.
Thực hiện chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành tại hội nghị, thời gian đến, Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam sẽ chú trọng xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp với các thách thức của lưu vực, đặc biệt là triển khai tốt công tác dự báo về tình hình khô hạn 2019-2020 và đưa các giải pháp khắc phục; tăng cường công tác tham vấn với các nước nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất những tác động tiêu cực do sự gia tăng đáng kể các công trình thủy điện ở thượng nguồn sông Mê Kông; tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu, đề xuất cơ chế tăng cường hợp tác với các quốc gia thành viên thuộc Ủy hội sông Mê Kông quốc tế, cơ chế chia sẻ nguồn nước xuyên biên giới nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước ở lưu vực sông Mê Kông và vùng Đồng bằng sông Cửu Long…
M.T (t/h)
