Theo Phòng Kinh tế xã Tây Sơn, địa phương có tổng diện tích tự nhiên gần 100 km2, địa hình tương đối phức tạp. Địa bàn xã có nhiều nguồn tài nguyên khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường như đất san lấp, đá, cát, sỏi… phân bố tại nhiều khu vực sông, suối và đồi núi.
Những năm gần đây, cùng với tốc độ phát triển KT-XH, hoạt động xây dựng nhà ở của người dân cũng tăng cao nên nhu cầu sử dụng vật liệu, nhất là cát xây dựng, rất cấp thiết.
Tuy nhiên, hiện trên địa bàn xã không có đơn vị được cấp phép hoạt động khai thác cát phục vụ nhu cầu dân sinh. Do đó, một số cá nhân lén lút khai thác trái phép cát, sỏi ven sông, suối vào ban đêm, ngày nghỉ, tạo áp lực lớn đối với công tác quản lý nhà nước về khoáng sản.
Ông Lê Vĩnh Hậu - Trưởng Phòng Kinh tế xã Tây Sơn - cho hay: Trước thực trạng này, xã tập trung triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 02/CT-UBND ngày 2-2-2026 của Chủ tịch UBND tỉnh về tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khoáng sản.
Các khu vực có nguy cơ xảy ra khai thác khoáng sản trái phép như: hạ lưu đập dâng Phú Phong (khối Phú Xuân), suối Đồng Sim (thôn Đồng Sim), suối Nước Xanh (thôn 1), cầu Suối Đục (thôn Thủ Thiện Thượng), cầu Bến Trầu (thôn Lai Nghi), dọc sông Côn thuộc thôn Lai Nghi và Thủ Thiện Thượng… được đưa vào diện kiểm tra, giám sát thường xuyên.
“Lực lượng chức năng thường xuyên tuần tra vào ban đêm, tiến hành phá bỏ các lối mòn, dựng rào chắn tại những vị trí có nguy cơ xảy ra hoạt động khai thác cát, sỏi trái phép. Địa phương cũng rà soát để xem xét lắp đặt hệ thống camera giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản” - ông Hậu cho biết thêm.
Nhờ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, công tác quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản trên địa bàn xã Tây Sơn đã có nhiều chuyển biến tích cực. Từ ngày 1-7-2025 đến nay, lực lượng chức năng đã tổ chức nhiều đợt tuần tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý 1 trường hợp vi phạm, tịch thu gần 5 m³ cát.
Ngoài ra, lực lượng chức năng đã lập biên bản tạm giữ 13 phương tiện phục vụ xác minh xử lý, đến nay đã bàn giao 2 phương tiện cho Công an tỉnh để điều tra theo thẩm quyền.
Bên cạnh đó, lực lượng chức năng còn kiểm tra 9 vị trí chứa cát để truy xuất nguồn gốc; tịch thu 15 m³ cát không rõ nguồn gốc tại 2 địa điểm; rào chắn 9 vị trí có nguy cơ khai thác khoáng sản trái phép.
Bà Nguyễn Thị Thống - Chủ tịch UBND xã Tây Sơn - cho biết: Địa phương đã và đang triển khai Kế hoạch số 112/KH-UBND ngày 22-5-2026 về kiểm tra, quản lý hoạt động khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.
Theo đó, Phòng Kinh tế phối hợp Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã tăng cường tuần tra, kiểm tra thường xuyên, liên tục và đột xuất tại các tuyến sông, suối, khu vực giáp ranh hoặc nơi từng xảy ra hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, nhất là vào ban đêm.
“Thời gian tới, UBND xã tiếp tục tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về địa chất và khoáng sản cho người dân địa phương. Ngoài ra, nâng cao vai trò của ban nhân dân các thôn, khối và lực lượng cơ sở trong công tác nắm tình hình địa bàn; kiên quyết xử lý các hành vi khai thác, vận chuyển, mua bán khoáng sản trái phép nhằm bảo vệ tài nguyên và giữ vững kỷ cương pháp luật trong lĩnh vực này” - bà Thống nhấn mạnh.
Trên địa bàn xã Tây Sơn có 23 đơn vị được UBND tỉnh cấp phép khai thác khoáng sản, chủ yếu là đất san lấp, cát xây dựng và đá làm vật liệu xây dựng thông thường phục vụ thi công các công trình trọng điểm của tỉnh. Đến thời điểm này, có 3 giấy phép khai thác còn hiệu lực, gồm 2 mỏ đất san lấp và 1 mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường.
Ngoài ra, địa phương còn có 2 vị trí với tổng diện tích hơn 7.410 m² được Ban Quản lý các công trình giao thông và dân dụng tỉnh chấp thuận phương án khai thác vật liệu dôi dư phục vụ Dự án đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku.
Để quản lý các điểm mỏ, Phòng Kinh tế xã Tây Sơn phối hợp với các đơn vị liên quan thường xuyên kiểm tra, yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp chấp hành đầy đủ các nội dung theo giấy phép hoặc phương án khai thác đã được phê duyệt; đồng thời theo dõi, đôn đốc các mỏ hết thời hạn khai thác thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ theo đúng quy định.
