Khoảng hơn nửa tháng nay, trên các cánh đồng kiệu ở xã Phù Mỹ Nam, không khí thu hoạch diễn ra khẩn trương. Buổi chiều là thời điểm thu hoạch rộ, bà con nông dân đổ ra đồng nhổ kiệu, bó lá, kịp thời bán cho thương lái vào sáng sớm hôm sau.
Mùa kiệu năm nay được đánh giá khá thuận lợi khi thời tiết tương đối ổn định, cây kiệu sinh trưởng tốt, năng suất và chất lượng củ đồng đều.
Dù được mùa, người trồng kiệu vẫn tỏ ra dè dặt trong việc mở rộng diện tích do chi phí đầu vào cao và thị trường tiêu thụ chưa thật sự bền vững.
Theo thống kê, xã Phù Mỹ Nam hiện có 214 ha kiệu, tập trung chủ yếu tại các thôn Vạn Ninh 1, Vạn Lộc, Hòa Nghĩa và Mỹ Hội 2. Năng suất bình quân đạt khoảng 68 tạ/ha, tương đương 340 kg mỗi sào, cho thấy hiệu quả canh tác trên chân ruộng đất cát ven biển vẫn được duy trì ổn định.
Thời điểm này, giá kiệu giữ ở mức bình ổn. Kiệu củ lớn được thương lái thu mua với giá khoảng 50 nghìn đồng/kg, củ trung bình 40-45 nghìn đồng/kg, trong khi củ nhỏ chỉ ở mức hơn 30 nghìn đồng/kg. Với mức giá này, người trồng kiệu có lãi.
Gia đình bà Lê Thị Thùy (thôn Vạn Ninh 1) trồng khoảng 3 sào kiệu. Theo bà Thùy, đợt mưa bão vừa qua có ảnh hưởng không đáng kể, cây kiệu vẫn phát triển tốt, củ đều và đẹp. Tuy nhiên, chi phí đầu tư cho mỗi sào kiệu hiện lên đến khoảng 6 triệu đồng, bao gồm tiền giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
“Lãi hay không phụ thuộc nhiều vào giá bán. Giá nhích lên thì có lời, còn nếu xuống thấp thì chỉ đủ công” - bà Thùy nói.
Thực tế cho thấy, diện tích kiệu tại Phù Mỹ Nam những năm gần đây không tăng, thậm chí có xu hướng giảm nhẹ. Nguyên nhân chủ yếu là sản xuất còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát, phụ thuộc vào thương lái. Người dân thu hoạch đến đâu bán đến đó, chưa có hợp đồng bao tiêu hay liên kết tiêu thụ ổn định. Khi giá biến động hoặc chi phí đầu vào tăng, rủi ro dồn hết về phía người trồng.
Kiệu là cây trồng ngắn ngày, thời gian canh tác khoảng 3 tháng, phù hợp với điều kiện đất cát ven biển và tập quán sản xuất của nông dân Phù Mỹ Nam. Củ kiệu nơi đây được thị trường ưa chuộng, đặc biệt tiêu thụ mạnh vào dịp Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị và tính cạnh tranh, việc tổ chức lại sản xuất là yêu cầu đặt ra trong thời gian tới.
Bà Nguyễn Thị Thu Phương - Chủ tịch UBND xã Phù Mỹ Nam - cho biết: Kiệu là cây trồng truyền thống, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu cây trồng ngắn ngày của địa phương. Thời gian tới, xã định hướng duy trì diện tích ở mức hợp lý, tránh mở rộng ồ ạt. Đồng thời, địa phương sẽ khuyến khích người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật mới như tưới tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất; từng bước xây dựng vùng trồng tập trung, gắn với đăng ký sản phẩm OCOP nhằm nâng cao giá trị và tạo đầu ra ổn định hơn cho cây kiệu.
Niềm vui được mùa hiện rõ trên những gương mặt rạng rỡ của bà con nông dân khi vụ Tết đang vào hồi thu hoạch rộ. Tuy vậy, để cây kiệu thực sự phát triển bền vững trên chân ruộng đất cát, người trồng vẫn cần những giải pháp căn cơ hơn về liên kết sản xuất, ứng dụng kỹ thuật và ổn định đầu ra, qua đó yên tâm gắn bó lâu dài với loại cây trồng truyền thống này, góp phần mang lại những mùa Tết ngày càng đủ đầy, ấm no hơn trên vùng đất cát.
