Ðây không chỉ là lựa chọn chiến lược nhằm bảo đảm tăng trưởng bền vững, mà còn là giải pháp căn cơ để hài hòa mục tiêu phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và an sinh xã hội.
Từ khu công nghiệp truyền thống sang mô hình sinh thái
Tiêu biểu trong lộ trình đó là Khu phức hợp Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ Becamex VSIP Bình Định (thuộc Khu kinh tế Nhơn Hội, nằm trên địa bàn xã Canh Vinh).
Trong bối cảnh chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, khu phức hợp này đang từng bước triển khai mô hình khu công nghiệp (KCN) sinh thái theo khung quốc tế EIP 2.0 của Tổ chức Phát triển Công nghiệp LHQ, Ngân hàng Thế giới và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Cộng hòa Liên bang Đức; đồng thời, đáp ứng các tiêu chí theo định hướng về KCN sinh thái của Chính phủ Việt Nam.
Đây được xem là hướng đi chiến lược, phù hợp với xu thế quốc tế và định hướng phát triển dài hạn của tỉnh.
Điểm khác biệt cốt lõi của EIP 2.0 là không chỉ tập trung vào từng doanh nghiệp đơn lẻ, mà hướng đến tối ưu hóa mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong toàn KCN: Chia sẻ hạ tầng, tái sử dụng năng lượng, nước và nguyên vật liệu; thúc đẩy cộng sinh công nghiệp nhằm gia tăng hiệu quả kinh tế song song với giảm thiểu tác động môi trường.
Những nỗ lực này đã mang lại sự ghi nhận cụ thể. Năm 2025, Becamex VSIP Bình Định vinh dự lọt Top 10 KCN ESG Việt Nam Xanh 2025 do Viet Research phối hợp với Báo Tài chính - Đầu tư (Bộ Tài chính) công bố.
Ông Nguyễn Văn Lăng - Tổng Giám đốc Công ty CP Becamex Bình Định, đơn vị chủ đầu tư khu phức hợp - cho hay: Ngay từ giai đoạn đầu, KCN đã được định hình theo các tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị), với nhiều hạng mục hạ tầng thân thiện môi trường được đầu tư đồng bộ như hệ thống điện mặt trời áp mái, mạng lưới cây xanh cách nhiệt.
Cùng với đó là nhà máy xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn cao nhất (QCVN loại A), cho phép tái sử dụng nước sau xử lý phục vụ làm mát và hệ thống PCCC.
Không dừng lại ở hạ tầng kỹ thuật, Becamex VSIP Bình Định còn chú trọng phát triển hệ sinh thái xã hội, nhân lực thông qua mô hình “3 nhà” (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp), gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn, tạo việc làm cho lao động chất lượng cao.
Đồng thời, đầu tư khu nhà ở cho công nhân, chuyên gia và các tiện ích cộng đồng, hướng tới một không gian sản xuất, sinh sống hài hòa giữa con người, công nghệ và thiên nhiên.
Nhờ kiên định với chiến lược phát triển xanh và bền vững, KCN đã từng bước tạo dựng niềm tin với các nhà đầu tư FDI chất lượng cao. Đến nay, Becamex VSIP Bình Định đã thu hút 12 dự án với tổng diện tích gần 90 ha, tổng vốn đầu tư hơn 284 triệu USD, đến từ các quốc gia có tiêu chuẩn cao về môi trường và quản trị như Đức, Hàn Quốc, Hà Lan, Singapore, Đan Mạch…
Sản xuất xanh và vai trò “nhạc trưởng” của quản lý nhà nước
Tại Becamex VSIP Bình Định, Công ty TNHH KURZ Việt Nam là một doanh nghiệp tiêu biểu theo đuổi con đường phát triển bền vững. Hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, sản xuất các sản phẩm trang trí và bảo vệ bề mặt công nghệ cao, KURZ Việt Nam đầu tư nhà máy theo tiêu chuẩn công trình xanh LEED, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về môi trường.
Ông Waegner Thomas Fritz - Tổng Giám đốc Công ty TNHH KURZ Việt Nam - khẳng định: Việc kết hợp đồng bộ các giải pháp này không chỉ bảo đảm trách nhiệm môi trường mà còn giúp chúng tôi tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững.
Hiện Công ty đang triển khai giai đoạn 2 mở rộng sản xuất, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026, thể hiện cam kết lâu dài với thị trường Việt Nam.
Không chỉ phát triển công nghiệp công nghệ cao, mô hình sản xuất, chế biến nông sản theo hướng tuần hoàn cũng tạo dấu ấn rõ nét tại KCN Trà Đa (phường Pleiku).
Định hướng chuyển đổi sang KCN sinh thái đang được hiện thực hóa bằng đầu tư hạ tầng môi trường đồng bộ, nhà máy xử lý nước thải tập trung, hệ thống quan trắc tự động và các chính sách khuyến khích DN sản xuất sạch hơn.
Ông Lưu Quốc Thạnh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quicornac, hoạt động sản xuất trong KCN Trà Đa - cho hay: Doanh nghiệp kiên định “xanh hóa” toàn bộ chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu đến chế biến.
Việc liên kết trồng chanh dây theo tiêu chuẩn bền vững, kết hợp công nghệ chế biến hiện đại và tái sử dụng phụ phẩm trong chuỗi tuần hoàn đã giúp doanh nghiệp vừa giảm thiểu chất thải, vừa gia tăng giá trị sản phẩm. Không phải ngẫu nhiên khi sản phẩm chanh dây tím của Quicornac hiện đã có mặt tại hơn 40 quốc gia, khẳng định vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Ông Nguyễn Thanh Nguyên - Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh - cho biết, đến nay toàn tỉnh đã có 2 khu kinh tế và 12 KCN, thu hút hơn 600 dự án với vốn đầu tư trên 280 nghìn tỷ đồng.
Mục tiêu đến năm 2030, tỉnh Gia Lai tiếp tục đầu tư xây dựng và hoàn thiện thêm 22 KCN với tổng diện tích hơn 7.240 ha. Trên nền tảng đó, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp sẽ tiếp tục là trọng tâm xuyên suốt, với ưu tiên dành cho các dự án công nghệ cao, ít phát thải, thân thiện môi trường.
Để bảo đảm phát triển bền vững, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đã lồng ghép mục tiêu tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn vào quy hoạch, đầu tư, xây dựng.
Đồng thời, tăng cường giám sát, yêu cầu doanh nghiệp áp dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng ngay từ khâu thiết kế dự án.
Phát triển KCN xanh, hướng tới mô hình sinh thái không phải con đường ngắn hay dễ đi. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng dựa vào chất lượng môi trường, chuẩn mực ESG và trách nhiệm xã hội, đây là lựa chọn căn cơ, giúp Gia Lai tăng trưởng không chỉ nhanh hơn mà còn bền vững, có chiều sâu và giá trị lâu dài cho các thế hệ tương lai.
