Khi đặt chân vào thị trường xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp mới nhận ra rằng, chất lượng thôi là chưa đủ, bao bì - thứ từng bị xem nhẹ - lại chính là rào cản lớn nhất.
Sản phẩm tốt vẫn chưa đủ
Những năm gần đây, phong trào khởi nghiệp tại Gia Lai diễn ra sôi động, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, chế biến nông sản, thực phẩm bản địa. Nhiều doanh nghiệp (DN) trẻ đầu tư bài bản về máy móc, quy trình sản xuất, chú trọng chất lượng đầu vào, tạo ra các sản phẩm sạch, có nguồn gốc rõ ràng.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn DN khởi nghiệp vẫn đặt trọng tâm gần như tuyệt đối vào chất lượng sản phẩm. Đây là yếu tố cốt lõi, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt ở thị trường xuất khẩu, chất lượng thôi là chưa đủ khi bao bì - “chiếc áo” của sản phẩm - vẫn đang bị xem nhẹ.
TS. Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia - nhìn nhận: “Quan trọng nhất của DN khởi nghiệp chính là sản phẩm. Tuy nhiên trước giờ nhiều DN chỉ coi trọng chất lượng của sản phẩm mà quên đi việc thiết kế, cải tiến nhãn hiệu, bao bì. Đây là thiếu sót rất lớn của DN khởi nghiệp Gia Lai nói riêng và cả nước nói chung”.
Theo ông Hòa, trong chuỗi giá trị của sản phẩm hàng hóa, bao bì không chỉ đóng vai trò bảo vệ mà còn là yếu tố nhận diện thương hiệu, truyền tải thông tin, tạo ấn tượng ban đầu với người tiêu dùng. Đặc biệt, ở thị trường xuất khẩu, bao bì còn là ngôn ngữ để sản phẩm đối thoại với khách hàng quốc tế.
Với nhiều DN nhỏ và vừa, đặc biệt là DN khởi nghiệp, hạn chế về nguồn lực khiến việc đầu tư bài bản cho bao bì và thương hiệu trở nên khó khăn.
Bà Nguyễn Thị Thu An - Quản lý Công ty cổ phần Hạt điều Hải Bình Gia Lai (phường Pleiku) thẳng thắn chia sẻ: “Công ty chúng tôi từng có đơn hàng xuất khẩu sang Thái Lan, Đài Loan (Trung Quốc) nhưng thời gian gần đây đã dừng lại.
Có nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân về bao bì sản phẩm. Chúng tôi không có bộ phận nghiên cứu và phát triển riêng, nên những vấn đề phát triển về chiến lược thương hiệu, về bao bì không được định hướng ngay từ đầu”.
Thực tế cho thấy, nhiều DN khởi nghiệp tại Gia Lai hiện nay chủ yếu tập trung sản xuất, xoay vòng vốn và lo đầu ra trước mắt, trong khi thiếu nền tảng dài hạn cho thương hiệu và hình ảnh sản phẩm.
Do không có bộ phận chuyên trách, bao bì thường được thiết kế mang tính đối phó, manh mún, thiếu nghiên cứu thị trường và chưa đồng bộ với định vị sản phẩm, khiến DN khó xoay trở khi thị trường thay đổi hoặc yêu cầu ngày càng cao.
Không thể ra biển lớn với chiếc áo cũ
Đối với thị trường xuất khẩu, bao bì không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn gắn chặt với tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định pháp lý và xu hướng tiêu dùng. Kích thước, vật liệu, ngôn ngữ thể hiện, khả năng tái chế, thân thiện môi trường… đều là những yếu tố được đối tác quốc tế đặt lên bàn cân.
Trong khi đó, nhiều sản phẩm của Gia Lai vẫn mang dáng dấp của bao bì thủ công, thiếu thông tin, thiếu điểm nhấn và nhất là chưa kể được câu chuyện của sản phẩm.
Điều này khiến hàng hóa dù có chất lượng tốt vẫn khó cạnh tranh trên kệ hàng quốc tế. Thực tế, không ít DN chỉ thực sự nhận ra vai trò của bao bì khi đã bước ra tiếp xúc trực tiếp với các đối tác nước ngoài.
Ông Nguyễn Hữu Vinh - Giám đốc Công ty cổ phần IPP Sachi (phường Tam Quan), chia sẻ rằng chính những lần làm việc với đối tác đã giúp DN vỡ ra nhiều điều.
“Mỗi khu vực, vùng đất sẽ có những tiêu chuẩn và thị hiếu với bao bì riêng. Ví dụ như Nhật Bản họ rất chú trọng đến yếu tố thẩm mỹ, ở châu Âu lại chú ý kích thước…
Thậm chí, một vài đối tác họ đã hỏi chúng tôi tại sao không dùng ống tre để thiết kế thành ống đựng sản phẩm snack? Chính vì vậy, tôi thấy đầu tư cho bao bì không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc nếu DN muốn đi đường dài” - ông Vinh nói.
TS. Đinh Việt Hòa cho biết thêm: “Đầu tư cho bao bì không đồng nghĩa với nâng chi phí lên mà quan trọng là tư duy đúng và tiếp cận đúng. Việc kết nối với các đơn vị thiết kế, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, xúc tiến thương mại hoặc tận dụng yếu tố bản địa để tạo dấu ấn riêng là hướng đi khả thi cho nhiều DN Gia Lai hiện nay”.
Sau khi sáp nhập, Gia Lai đang sở hữu nhiều lợi thế về nông sản, tài nguyên bản địa và tinh thần khởi nghiệp của người trẻ. Tuy nhiên, để những sản phẩm ấy thực sự vươn ra thị trường khu vực và quốc tế, bao bì cần được nhìn nhận đúng vai trò: Không phải phần phụ mà là một phần chiến lược của sản phẩm.
