Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Gia Lai hiện có 852 sản phẩm OCOP từ 3 - 5 sao, trong đó 698 sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm, chiếm gần 82%. Tỷ trọng này cho thấy vai trò áp đảo của ngành chế biến thực phẩm trong hệ sinh thái OCOP, đồng thời đặt ra yêu cầu khắt khe về kiểm soát chất lượng.
Chất lượng là “điểm tựa” của tăng trưởng
Cách tiếp cận quản lý chuyển mạnh sang hậu kiểm, tập trung giám sát các tiêu chí cốt lõi về an toàn thực phẩm, điều kiện sản xuất, hồ sơ công bố, nhãn hàng hóa và kiểm soát nguyên liệu. Mục tiêu là bảo đảm sản phẩm sau công nhận không “tụt chuẩn”, duy trì uy tín trên thị trường.
Ở phía chủ thể, quá trình chuẩn hóa diễn ra đồng bộ từ nguyên liệu đến công nghệ. Công ty TNHH một thành viên Trần Lâm Gia Phát (phường Hội Phú) chủ động nguồn nguyên liệu sạch từ trang trại nuôi heo sọc dưa và gà, phục vụ sản xuất xúc xích, thịt xông khói, giò lụa; đầu tư công nghệ sấy thăng hoa, cấp đông, hấp tiệt trùng…; không sử dụng phụ gia, chất bảo quản. “Nhờ đó, toàn bộ sản phẩm đều đạt OCOP, sản lượng tiêu thụ hơn 20 tấn/năm, lợi nhuận tăng khoảng 10%/năm” - Giám đốc Công ty Trần Thị Bé cho hay.
Công ty CP Phát triển Yến Xuân Cao Nguyên (phường Hội Phú) cũng lựa chọn hướng đi dựa trên tiêu chuẩn và công nghệ. Hệ thống dây chuyền chế biến theo tiêu chuẩn ISO 22000:2018 kết hợp công nghệ sấy lạnh giúp giữ giá trị dinh dưỡng của sản phẩm yến sào. DN phát triển hơn 20 dòng sản phẩm, trong đó 12 sản phẩm đạt OCOP 3 - 4 sao; mỗi tháng tiêu thụ gần 10 kg yến thô, yến tinh chế và khoảng 1.000 hũ yến chế biến.
Ở quy mô hộ gia đình, cơ sở nước mắm của bà Trần Thị Duyên (phường Hoài Nhơn Đông) cho thấy hiệu quả trực tiếp của việc tuân thủ tiêu chuẩn. Bà Duyên cho hay, nhờ kiểm soát nguyên liệu và quy trình sản xuất, sản phẩm nước mắm nguyên chất và mắm nêm đạt OCOP 3 sao; đầu ra ổn định, lợi nhuận duy trì trên 500 triệu đồng/năm.
Sản xuất theo chuỗi, nâng chuẩn để đi xa
Tại xã Phú Túc, 24 sản phẩm OCOP chủ yếu từ thịt bò, thịt heo và muối kiến vàng đều có đầu ra tương đối ổn định. Lợi thế lớn của địa phương là tổng đàn bò hơn 23.000 con cùng nhãn hiệu chứng nhận “Bò Krông Pa - Gia Lai”, tạo nền tảng nguyên liệu đặc trưng.
Định hướng sắp tới của xã là nâng cao chất lượng, chuẩn hóa quy trình sản xuất, từng bước áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng VietGAP, HACCP khi đủ điều kiện nhằm gia tăng giá trị và tính khác biệt sản phẩm.
Cùng hướng đi, xã Tuy Phước Đông hiện có 4 sản phẩm OCOP và đặt mục tiêu phát triển thêm 10 sản phẩm đến năm 2030. Phó Chủ tịch UBND xã Tôn Kỳ Hải khẳng định xã tăng cường hướng dẫn các chủ thể áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ trong chế biến, bảo quản gắn với truy xuất nguồn gốc; đồng thời phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Tư duy “làm OCOP” theo đó không còn mang tính phong trào mà trở thành một cấu phần trong chiến lược phát triển kinh tế địa phương.
Đánh giá từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, phát triển OCOP nhóm thực phẩm không chỉ dừng lại ở số lượng mà còn đặc biệt chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng, gắn với xây dựng thương hiệu bền vững và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Các giải pháp được triển khai đồng bộ theo hướng quy hoạch vùng nguyên liệu gắn với lợi thế tự nhiên; xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa DN, HTX và người dân; áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, sản xuất hữu cơ; cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói; hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc; đầu tư công nghệ chế biến sâu; xây dựng thương hiệu…
Ở khâu thị trường, Phó Giám đốc Sở Công Thương Nguyễn Đình Kha cho biết: Xúc tiến thương mại được đẩy mạnh cả chiều rộng lẫn chiều sâu như tổ chức hội chợ, kết nối cung - cầu, phát triển điểm bán OCOP, đưa sản phẩm vào siêu thị và chuỗi bán lẻ, mở rộng kênh thương mại điện tử.
Việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do như EVFTA, CPTPP, RCEP được xác định là hướng đi chiến lược nhằm mở rộng thị trường xuất khẩu, đồng thời tạo áp lực nâng chuẩn sản phẩm. Qua đó, không chỉ thúc đẩy tiêu thụ OCOP mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản, phát triển sản xuất bền vững và cải thiện thu nhập cho người dân.
