Bộ GD-ĐT mới chia sẻ quan điểm về việc vì sao vẫn cần có kỳ thi tốt nghiệp THPT. Theo cơ quan này, cùng với quá trình đổi mới phương thức thi tốt nghiệp THPT, nhiều lần câu hỏi về việc "có cần thiết tồn tại một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia" đã được đặt ra và câu trả lời từ phần lớn các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giáo dục, giáo viên… đều khẳng định "cần thiết".
Bộ GD-ĐT đưa ra 3 lý do cơ bản: Thứ nhất, đối với một bộ phận không nhỏ học sinh và giáo viên, nếu không thi sẽ không học và không dạy. Đây là một thực tế cần thẳng thắn nhìn nhận để đề xuất phương án phù hợp;
Thứ hai, không có những kỳ thi được tổ chức nghiêm túc và đánh giá trên diện rộng, đặc biệt là trên bình diện quốc gia, thì những nhà quản lý giáo dục không có được những thông tin tin cậy về thực trạng của giáo dục phổ thông trên cả nước và tại từng địa phương.
Thứ ba, "không nên đặt ra 'năm nào cũng hơn 99% đỗ tốt nghiệp' để thắc mắc thi làm gì. Bởi lẽ, một dây chuyền sản xuất dù có 99% sản phẩm đạt chuẩn cũng không ai bỏ đi khâu kiểm tra sản phẩm đầu ra.
Ngay cả việc phát hiện ra những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương cũng là kết quả của quá trình phân tích dữ liệu của kỳ thi và sự công khai, minh bạch các dữ liệu đó - điều mà rất ít kỳ thi hiện nay có thể làm được.
Bộ GD-ĐT giải thích, mô hình hiện hành không phải mô hình tổ chức tuyển sinh đại học bằng điểm thi tốt nghiệp THPT. Từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT không còn là kỳ thi "hai trong một" theo mô hình giai đoạn 2015 - 2019
"Tuyển sinh là quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo", Bộ GD-ĐT khẳng định và cho rằng các trường đại học tự quyết định phương thức, số lượng tuyển sinh, tổ hợp, tiêu chí, điều kiện và điểm trúng tuyển, đồng thời sử dụng hạ tầng dữ liệu và xử lý kỹ thuật dùng chung của Bộ GD-ĐT.
Theo Bộ GD-ĐT, năm 2025 có 50,32% số người nhập học được tuyển chủ yếu bằng kết quả thi tốt nghiệp THPT; kết quả học tập THPT chiếm 29,24%.
"Như vậy, kết quả thi tốt nghiệp THPT là một nguồn dữ liệu dùng chung, không phải nguồn tuyển bắt buộc", Bộ GD-ĐT chỉ ra.
Cơ quan này cũng cho biết đã hoàn thiện Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026 - 2036, trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt.
Với đề án này, công nghệ được sử dụng nhằm giảm sự can thiệp chủ quan của con người. Hệ thống thi được thiết kế theo nguyên tắc tự động hóa tối đa các công đoạn có thể tự động hóa, đồng thời vẫn duy trì cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của con người.
Các công nghệ dự kiến được nghiên cứu, ứng dụng gồm: mã hóa đề thi, bài thi và dữ liệu kỳ thi; tự động phân phối, thu nhận và sao lưu bài thi; ghi nhật ký toàn bộ thao tác trên hệ thống; giám sát trạng thái máy thi và phát hiện dấu hiệu bất thường; đối soát danh tính, quản lý quyền truy cập và phân quyền vận hành; tự động chấm các dạng câu hỏi khách quan; phân tích dữ liệu khảo thí để đánh giá độ khó, độ phân biệt của câu hỏi thi; sử dụng AI hỗ trợ xây dựng ngân hàng câu hỏi thi chuẩn hóa.
Dù vậy, Bộ GD-ĐT cho biết sẽ thí điểm thi trên máy tính theo lộ trình phù hợp, không chuyển đổi đồng loạt khi điều kiện vùng miền chưa đồng đều.
Theo Tuệ Nguyễn (TNO)
