Theo dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh THCS và THPT đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến, trường hợp tổ chức thi tuyển vào lớp 10 THPT công lập, thí sinh sẽ chỉ thi 2 môn Toán và Ngữ văn.
Thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút, môn Toán từ 90-120 phút. Nội dung thi nằm trong chương trình THCS. Điểm xét tuyển là tổng điểm của 2 môn, mỗi môn tính theo thang điểm 10. Các địa phương căn cứ điều kiện thực tế để quyết định phương thức tuyển sinh tại từng trường. Đây là thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành.
Theo Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT đang áp dụng cho tuyển sinh năm học 2026-2027, nếu tổ chức thi tuyển, học sinh phải thi Toán, Ngữ văn và môn thi hoặc bài thi thứ ba do Sở GD&ĐT lựa chọn.
Môn thứ ba có thể được lựa chọn trong số Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học; đồng thời 1 môn không được lựa chọn quá 3 năm liên tiếp.
Thực tế trong mùa tuyển sinh vừa qua, khoảng 30 tỉnh, thành tổ chức thi tuyển lớp 10 và đều chọn Tiếng Anh làm môn thứ ba. Cả nước có khoảng 1,5 triệu học sinh tốt nghiệp THCS, trong khi các trường THPT có gần 1,2 triệu suất vào lớp 10, tương ứng tỷ lệ trúng tuyển khoảng 79,3%.
Việc giảm từ 3 xuống 2 môn trước hết có thể tác động trực tiếp tới học sinh chuẩn bị thi lớp 10. Các em không còn phải dành thêm thời gian ôn một môn thứ ba, qua đó có điều kiện tập trung cho 2 môn thi chính và giảm khối lượng ôn luyện.
Ở chiều ngược lại, nhóm chịu tác động rõ rệt nếu bỏ môn thứ ba là những học sinh có thế mạnh về ngoại ngữ.
Trong kỳ tuyển sinh 2026-2027, Ngoại ngữ, chủ yếu là Tiếng Anh, được nhiều địa phương lựa chọn làm môn thứ ba. Khi điểm Ngoại ngữ được cộng vào tổng điểm xét tuyển, học sinh học tốt môn này có thêm cơ hội bù đắp nếu điểm Toán hoặc Ngữ văn chưa thực sự nổi bật.
Nếu kỳ thi chỉ còn Toán và Ngữ văn, lợi thế này không còn trong tuyển sinh đại trà. Khi đó, kết quả thi phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực ở 2 môn bắt buộc.
Một số phụ huynh lo ngại tâm lý "thi gì học nấy" có thể khiến học sinh giảm đầu tư cho Ngoại ngữ. Một số học sinh có thế mạnh Ngoại ngữ cũng có thể mất lợi thế khi xét tuyển nếu kết quả chỉ dựa trên Toán và Ngữ văn.
Vấn đề này càng được quan tâm trong bối cảnh ngành giáo dục đang hướng tới tăng cường năng lực ngoại ngữ và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Ngược lại, những học sinh có năng lực Ngoại ngữ hạn chế, đặc biệt ở những khu vực có điều kiện học ngoại ngữ còn khó khăn, có thể giảm một phần áp lực nếu môn này không còn nằm trong kỳ thi tuyển sinh đại trà.
Tuy nhiên, áp lực sẽ chuyển mạnh hơn sang Toán và Ngữ văn bởi toàn bộ điểm thi tuyển tập trung vào 2 môn. Điều này cũng đồng nghĩa học sinh học đồng đều nhưng không thực sự nổi trội ở Toán hoặc Ngữ văn có thể gặp bất lợi hơn so với cách tính điểm từ 3 môn.
Một vấn đề khác được đặt ra là nguy cơ học lệch khi kỳ thi chỉ còn 2 môn. Khi Ngoại ngữ và các môn khác không còn liên quan trực tiếp đến tuyển sinh lớp 10, học sinh có thể giảm động lực đầu tư vào những môn này, nhất là trong giai đoạn cuối cấp.
