Vận hành 1 bộ máy, nhiều cơ sở
Nguyên tắc sáp nhập trường nhưng không nhập học sinh từ trường này sang trường khác cũng là điểm đáng chú ý trong phương án sắp xếp lần này.
Sau hợp nhất, các trường vẫn duy trì các cơ sở dưới hình thức phân hiệu, điểm trường; thay đổi lớn nhất là bộ máy quản trị khi nhiều đơn vị độc lập nay về cùng “một mối”.
Tại phường Quy Nhơn Nam, Trường THCS Ngô Mây (35 lớp, 1.557 học sinh) nhập với Trường THCS Nguyễn Huệ (23 lớp, 1.053 học sinh). Sau sáp nhập, Trường THCS Ngô Mây (mới) có quy mô 58 lớp với 2.610 học sinh.
Như vậy, 1 trường có hơn 2.600 học sinh hoạt động tại nhiều cơ sở đòi hỏi ban giám hiệu phải tổ chức thống nhất từ chuyên môn, thời khóa biểu, phân công giáo viên đến quản lý học sinh, tài sản…; đồng thời phải xử lý những đặc thù vốn có của từng trường trước khi hợp nhất.
Theo cô Nguyễn Thị Thanh Hà - Hiệu trưởng Trường THCS Ngô Mây (cũ), việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học là chủ trương phù hợp, góp phần sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ, cơ sở vật chất và nâng cao hiệu quả quản lý. Cán bộ, giáo viên nhà trường đồng tình và sẵn sàng thích ứng với những thay đổi về tổ chức.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cần được chuẩn bị kỹ để không làm xáo trộn hoạt động dạy học, đồng thời quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng, vị trí việc làm và các chế độ, chính sách của cán bộ, giáo viên sau sắp xếp. Khi những vấn đề này được giải quyết thỏa đáng, đội ngũ sẽ yên tâm công tác hơn.
Đồng quan điểm, cô Phạm Thị Bình Yên - Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 1 Hoài Hảo (nay là Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoài Nhơn Tây (phường Hoài Nhơn Tây) sau sáp nhập) chia sẻ: Khó nhất trong giai đoạn đầu là làm sao phối hợp giữa các cơ sở nhịp nhàng, ổn định đội ngũ và duy trì nền nếp dạy học, để việc thay đổi về tổ chức không gây xáo trộn đối với giáo viên và học sinh.
Sắp xếp nhưng không lãng phí
1 bài toán khác đặt ra khi giảm mạnh đầu mối trường học là sử dụng cơ sở vật chất như thế nào sau sắp xếp. Dự kiến giảm 568 đầu mối nhưng không đồng nghĩa đóng cửa tương ứng 568 cơ sở.
Theo phương án của UBND tỉnh, nhiều cơ sở sau sắp xếp không còn là trường độc lập nhưng vẫn được duy trì làm phân hiệu, điểm trường, vừa giảm đầu mối quản lý, vừa tận dụng cơ sở vật chất và hạn chế việc học sinh phải đi xa.
- Trong ảnh: Học sinh Trường THCS Lương Thế Vinh (phường Quy Nhơn) đọc sách tại thư viện, năm học 2025-2026. Ảnh: H.Đ
Địa phương sẽ rà soát các điểm trường lẻ chưa đạt yêu cầu về cơ sở vật chất để đầu tư, bố trí lại hoặc tổ chức đưa đón, bán trú, nội trú phù hợp. Với tài sản dôi dư, Sở Tài chính hướng dẫn xử lý theo quy định; các xã, phường rà soát quỹ đất, nhu cầu phát triển mạng lưới để đầu tư, cải tạo, mở rộng cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, hiệu quả.
Như vậy, bài toán sau sắp xếp không đơn thuần là xử lý những cơ sở “dôi dư”, mà là tổ chức lại nguồn lực đã đầu tư: Nơi còn nhu cầu tiếp tục sử dụng làm phân hiệu, điểm trường; nơi chưa đáp ứng yêu cầu được xem xét đầu tư, cải tạo; tài sản thực sự không còn nhu cầu sử dụng mới xử lý theo quy định.
Các công việc này được yêu cầu hoàn thành trước ngày 30-8, bảo đảm các cơ sở giáo dục hoạt động ổn định trong năm học 2026-2027.
“Không ai bị bỏ lại phía sau”
Đích đến lớn nhất đợt sắp xếp mạng lưới trường lớp tại Gia Lai là hệ thống an sinh giáo dục toàn diện, bảo vệ người học.
Ngày 16-7-2026, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 85/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ cho trẻ em mầm non, học sinh, sinh viên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh, với kinh phí thực hiện dự kiến gần 162 tỷ đồng/năm.
Đặc biệt, nhằm tháo gỡ gánh nặng lớn nhất cho phụ huynh nghèo trước thềm năm học mới, ngày 25-7, Ban Thường vụ Tỉnh ủy chính thức phê duyệt chủ trương hỗ trợ sách giáo khoa miễn phí cho 182.207 học sinh (thuộc đối tượng dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo và gia đình chính sách) với tổng kinh phí hơn 42,29 tỷ đồng.
Cùng với những chính sách nhân văn này, tỉnh đang dồn lực hoàn thiện cơ sở vật chất cho 7 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 7 xã biên giới để đưa vào sử dụng ngay trong năm học 2026-2027; đồng thời, ban hành cơ chế đặc thù hỗ trợ học sinh xã đảo Nhơn Châu vào đất liền học tập. Ngoài ra, nhiều chính sách hỗ trợ người học đang được tỉnh thực hiện.
Tại xã Ia Nan, phương án sắp xếp mạng lưới trường học dự kiến sáp nhập Trường Tiểu học Kpă Klơng, Trường Tiểu học Cù Chính Lan và Trường THCS Phan Bội Châu để thành lập Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Nan và Trường Tiểu học và THCS Phan Bội Châu.
Hiện 3 trường có tổng cộng 45 lớp với 1.486 học sinh; 6 cán bộ quản lý, 65 giáo viên, 5 nhân viên và 58 phòng học. Việc hợp nhất 3 đơn vị được kỳ vọng tạo thuận lợi trong tổ chức, quản lý, sử dụng đội ngũ và cơ sở vật chất, nhưng quan trọng hơn là bảo đảm điều kiện học tập cho học sinh trên địa bàn.
Thầy Trịnh Xuân Giáp - Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Ia Nan (xã Ia Nan) chia sẻ: Với học sinh dân tộc thiểu số, điều quan trọng không chỉ là có trường để học mà còn phải bảo đảm điều kiện ăn ở, sinh hoạt và duy trì việc học lâu dài.
“Chúng tôi kỳ vọng các chính sách hỗ trợ sẽ tạo thêm “bệ đỡ” cho học sinh dân tộc thiểu số và học sinh thuộc các gia đình khó khăn” - thầy Giáp nói.
Tương tự, tại Trường Tiểu học và THCS Phan Bội Châu (xã Ia Tôr), năm học 2025-2026 có 715/750 học sinh là người dân tộc thiểu số. Thực tế, vẫn còn nhiều em không thuộc hộ nghèo, cận nghèo nhưng hoàn cảnh gia đình khó khăn. Vì vậy, các chính sách được kỳ vọng giảm bớt gánh nặng chi phí, giúp học sinh yên tâm đến trường và hạn chế nguy cơ bỏ học.
Xác định việc sắp xếp trường lớp phải lấy người học làm trung tâm, tỉnh tiếp tục củng cố các chính sách hỗ trợ để học sinh ở những địa bàn khó khăn không chịu thêm bất lợi từ quá trình sắp xếp.
Chị Hồ Thị Mỹ Lệ (xã Tuy Phước Đông) tâm sự: “Chúng tôi chỉ mong sau khi sắp xếp, điều kiện học của các cháu tốt hơn, trường lớp đầy đủ, có giáo viên các môn và đường đi học thuận tiện, an toàn. Trường có thay đổi thế nào thì điều quan trọng nhất vẫn là các cháu được học hành ổn định, không bị thiệt thòi”.
Giám đốc Sở GD&ĐT Phạm Văn Nam nhấn mạnh 3 yêu cầu xuyên suốt khi thực hiện sắp xếp: Bảo đảm học sinh đến trường thuận lợi, an toàn; duy trì ổn định việc dạy và học; nâng cao hiệu quả quản trị nhà trường.
Theo ông Nam, sắp xếp không đơn thuần là giảm đầu mối hay ghép tên trường, mà nhằm tổ chức lại mạng lưới để nâng cao chất lượng giáo dục, lấy người học làm trung tâm.
Tại buổi tiếp xúc cử tri phường Quy Nhơn ngày 6-8, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Anh Tuấn cũng khẳng định, việc sắp xếp không đồng nghĩa xóa các điểm trường cần thiết; những điểm trường này vẫn được duy trì để học sinh, nhất là ở địa bàn xa, đến trường thuận lợi.
***
Ngành Giáo dục xác định sắp xếp phải đồng thời bảo đảm quyền lợi đội ngũ nhà giáo và không làm tăng khó khăn cho học sinh. Vì vậy, hiệu quả không nằm ở số đầu mối giảm được mà ở việc vận hành các trường sau sắp xếp.
Khi tổ chức mới tạo chuyển biến tích cực trong từng trường, từng lớp, việc tinh gọn mới thực sự góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
