Sáng 20-9, tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình đối với Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.
Một trong những nội dung đáng chú ý là tình trạng gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Những tiêu cực tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm quản lý, công tác giám sát và các giải pháp bảo đảm tính công bằng, nghiêm túc của kỳ thi.
Đề cập vụ việc này, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, đây là điều "rất đáng tiếc". Theo ông, nguyên nhân trước hết liên quan ý thức tuân thủ pháp luật. Những người vi phạm và các cá nhân có liên quan cần được xử lý nghiêm, bảo đảm tính nghiêm minh.
Thời gian tới, Bộ dự kiến tăng cường các giải pháp công nghệ, giám sát chéo nhằm ngăn chặn và phát hiện sớm sai phạm. Công tác ra đề cũng sẽ tiếp tục được cải tiến theo hướng giảm áp lực nhưng vẫn đánh giá được năng lực học sinh sau 12 năm học và phản ánh mặt bằng chất lượng giáo dục phổ thông.
Bên cạnh thi cử, tình trạng thiếu SGK đầu năm học 2026-2027 cũng là vấn đề được quan tâm. Theo Bộ trưởng, nguyên nhân một phần là năm nay có những địa phương thực hiện chính sách miễn phí SGK, khiến phụ huynh có tâm lý chưa mua; trong khi một số trường chưa đặt đủ số lượng để nhà xuất bản chủ động kế hoạch in.
Thêm vào đó, từ năm học này cả nước sử dụng 1 bộ SGK thống nhất nên lượng in dư được tính toán thấp hơn, dẫn tới thiếu, thừa cục bộ ở một số nơi. Cách thức đặt hàng cũng là một nguyên nhân, khi nhà xuất bản in sách theo số lượng địa phương đăng ký.
Để xảy ra tình trạng thiếu sách, Bộ trưởng thẳng thắn thừa nhận trách nhiệm. Bộ GD&ĐT sẽ rút kinh nghiệm, tăng cường giám sát công tác dự báo và lập kế hoạch, không thể để xảy ra việc này vào năm sau.
Về tình trạng thiếu giáo viên, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, đến tháng 6-2026, cả nước còn thiếu 104.500 giáo viên mầm non và phổ thông trong biên chế so với định mức. Bộ trưởng đồng thời chỉ ra tình trạng một số địa phương còn khoảng 46.000 chỉ tiêu giáo viên chưa tuyển dụng, trong khi việc tuyển dụng, bố trí và điều phối đội ngũ vẫn gặp nhiều khó khăn.
Liên quan đến việc sắp xếp trường lớp, Bộ trưởng cho hay, khoảng 33.000-35.000 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng cần được bố trí lại. Trong số này, các địa phương đã bố trí khoảng 22.000 người sang làm giáo viên, số còn lại tiếp tục được sắp xếp.
Bộ GD&ĐT đang xây dựng định mức mới về đội ngũ giáo viên, dự kiến ban hành trong tháng 9 hoặc đầu tháng 10. Định mức mới sẽ xem xét đặc thù của việc dạy học hai buổi, từng địa bàn, vùng miền, cấp học, môn học, đồng thời căn cứ vào quy mô học sinh và sĩ số lớp.
Về luân chuyển giáo viên vùng khó khăn, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng, khi Giám đốc Sở GD&ĐT được quyền thực hiện luân chuyển giữa các xã, phường và các cơ sở giáo dục, giáo viên không nhất thiết phải công tác 5-10 năm mới được chuyển về.
Theo Bộ trưởng, có thể tổ chức điều chuyển giáo viên đi 1 hoặc 2 năm rồi quay về theo vòng luân chuyển. 1 giáo viên trở về thì 1 giáo viên khác được điều động lên. Ông đề nghị các địa phương quan tâm thực hiện cơ chế này.
Phiên giải trình cũng đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm của Chính phủ, Bộ GD&ĐT, các bộ, ngành và địa phương trong tổ chức thực hiện chính sách. Các vấn đề về phân luồng học sinh, hỗ trợ người học, văn hóa học đường, phòng - chống bạo lực học đường và bảo vệ học sinh trên môi trường mạng tiếp tục được xem xét trong tổng thể đổi mới giáo dục…
