Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ, một số trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố được miễn xin phép và không phải trả tiền bản quyền. Trong đó có trường hợp tự sao chép một bản để nghiên cứu khoa học, giảng dạy, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại.
Tuy nhiên, quy định cũng đặt ra giới hạn đối với việc sao chép bằng thiết bị sao chép. Cụ thể, việc sao chép một phần tác phẩm bằng thiết bị sao chép để phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cá nhân và không nhằm mục đích thương mại thuộc trường hợp ngoại lệ.
Điều này có nghĩa, phụ huynh cần phân biệt giữa việc sao chép để con sử dụng cho mục đích học tập cá nhân với việc sao chép toàn bộ sách giáo khoa bằng máy photocopy.
Nếu phụ huynh cần sao chép một số bài, trang hoặc nội dung trong sách giáo khoa để phục vụ trực tiếp việc học của con, không nhằm mục đích thương mại, trường hợp này có thể thuộc phạm vi ngoại lệ mà pháp luật về quyền tác giả cho phép.
Trong khi đó, việc đưa toàn bộ một cuốn sách giáo khoa đến cơ sở photocopy để sao chép thành một bản khác cần được xem xét thận trọng, bởi ngoại lệ đối với việc sao chép bằng thiết bị sao chép được giới hạn ở “một phần tác phẩm”.
Đặc biệt, việc sao chép hàng loạt sách để bán, cho thuê, phân phối hoặc cung cấp cho nhiều người không còn đơn thuần là hoạt động học tập cá nhân và không thuộc phạm vi ngoại lệ nêu trên.
Một vấn đề khác phụ huynh cần lưu ý là việc số hóa và chia sẻ sách giáo khoa. Việc scan toàn bộ sách rồi đưa lên các nhóm lớp, mạng xã hội, nền tảng lưu trữ hoặc gửi cho nhiều người có thể vượt ra ngoài phạm vi sử dụng phục vụ học tập cá nhân. Tương tự, việc sao chép để kinh doanh hoặc thu lợi cũng không thể lấy lý do “phục vụ học tập” để mặc nhiên được miễn trách nhiệm về bản quyền.
Theo quy định về quyền tác giả, các trường hợp sử dụng tác phẩm thuộc ngoại lệ phải đáp ứng đúng điều kiện luật định; không nên hiểu rằng một tác phẩm đã được xuất bản thì mọi hình thức sao chép đều được phép.
Đối với nhu cầu học tập của con, phụ huynh nên ưu tiên sử dụng sách giáo khoa bản gốc. Trường hợp cần sao chép, nên giới hạn ở phần nội dung cần thiết, hợp lý, phục vụ trực tiếp việc học tập cá nhân và không nhằm mục đích thương mại.
Phụ huynh cũng không nên tự ý sao chép toàn bộ sách để bán, cho thuê hoặc phát tán rộng rãi; đồng thời cần thận trọng khi chia sẻ bản scan, bản photocopy của sách lên môi trường mạng.
Việc tuân thủ các giới hạn này vừa giúp phụ huynh đáp ứng nhu cầu học tập của con, vừa bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với sách giáo khoa.
