Đây là hướng đi để công tác hướng nghiệp giúp học sinh có đủ thông tin, trải nghiệm trước khi lựa chọn.
Hiểu mình trước khi chọn nghề
Tại Trường THCS Trưng Vương (phường An Khê), ngay từ đầu năm học 2026-2027, nhà trường quan tâm công tác hướng nghiệp cho học sinh, nhất là khối 9.
Thầy Nguyễn Quang Tuyến - Hiệu trưởng nhà trường - cho biết: Thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục tổ chức các hoạt động hướng nghiệp; đồng thời tăng hoạt động khảo sát, trải nghiệm và các hình thức giúp học sinh nhận diện khả năng của bản thân.
Ở Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS và THPT Vĩnh Thạnh (xã Vĩnh Thạnh), công tác hướng nghiệp được triển khai cho học sinh cả cấp THCS và THPT thông qua sự phối hợp với Trường Cao đẳng Y tế Gia Lai. Theo thầy Từ Kim Lân - Hiệu trưởng nhà trường, năm học 2026-2027, trường có 297 học sinh cấp THPT.
Ngày 10-8-2026, hai đơn vị đã ký chương trình phối hợp triển khai mô hình “Mỗi trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông nội trú gắn với một cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp” giai đoạn 2026-2030.
Trong năm học 2026-2027, 2 trường tiếp tục cụ thể hóa chương trình bằng các hoạt động hướng nghiệp, tư vấn và trải nghiệm nghề nghiệp. Trong tháng 9 và tháng 10-2026, học sinh lớp 8, 9, 11, 12 được khảo sát nhu cầu, sở thích, năng lực và dự định lựa chọn nghề; tham gia các chuyên đề hướng nghiệp, tìm hiểu nhóm ngành nghề và thị trường lao động; học sinh lớp 9 và 12 dự kiến tham quan Trường Cao đẳng Y tế Gia Lai để tìm hiểu môi trường học tập, ngành nghề đào tạo.
Những cách làm từ cơ sở cũng phù hợp với yêu cầu mới của tỉnh. Kế hoạch số 360/KH-UBND của UBND tỉnh về công tác hướng nghiệp và phân luồng trong giáo dục giai đoạn 2026-2030 xác định đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục phổ thông xây dựng, tổ chức thực hiện kế hoạch hướng nghiệp, phân luồng hằng năm.
Đồng thời, 100% học sinh THCS, THPT được cung cấp thông tin về ngành, nghề, lộ trình học tập, tuyển sinh, chi phí đào tạo, cơ hội việc làm, xu hướng thị trường lao động và nhu cầu nhân lực; được khảo sát năng lực, sở thích, nguyện vọng và tư vấn lựa chọn hướng đi phù hợp. Tỉnh cũng phấn đấu mỗi học sinh tham gia ít nhất một hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu nghề nghiệp trong mỗi năm học.
Như vậy, hướng nghiệp không chỉ tập trung vào thời điểm cuối cấp mà được đặt trong cả quá trình học tập, để học sinh có thời gian hiểu mình, tìm hiểu nghề nghiệp và điều chỉnh định hướng lựa chọn sau THCS, THPT.
Mở thêm lộ trình sau THCS, THPT
Cùng với giúp học sinh hiểu bản thân, hướng nghiệp còn cần giúp các em biết những lộ trình có thể lựa chọn sau mỗi cấp học. Đây cũng là cơ sở để phân luồng không trở thành việc hướng học sinh vào một con đường nhất định mà cung cấp đủ thông tin để các em và gia đình cân nhắc.
Một trong những lựa chọn sau THCS là học văn hóa kết hợp học nghề tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN - GDTX). Theo ông Bùi Ân Tiến Phương - Giám đốc Trung tâm GDNN - GDTX Kbang (xã Kbang), năm học 2026-2027, Trung tâm có 130 học viên học văn hóa kết hợp học nghề; hiện đang tuyển thêm khoảng 60 học viên ở 2 ngành Thú y và Nông - Lâm.
Việc kết nối giữa trường phổ thông với cơ sở hoạt động GDNN cũng đang được cụ thể hóa. Ngày 7-8-2026, Sở GD&ĐT ban hành Kế hoạch số 4840/KH-SGDĐT triển khai mô hình “Mỗi trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông nội trú gắn với một cơ sở hoạt động GDNN” trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Theo đó, các trường cao đẳng nghề, 15 trung tâm GDNN- GDTX sẽ kết nối với 29 trường phổ thông dân tộc nội trú.
Mô hình xác định lấy học sinh làm trung tâm. Đến năm 2030, 100% học sinh lớp 8, 9, 11 và 12 tại các trường thuộc mô hình được tư vấn hướng nghiệp ít nhất 2 lần/năm học; 100% học sinh tham gia ít nhất một hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp/năm học; ít nhất 70% học sinh lớp 9 được tham quan, trải nghiệm tại cơ sở hoạt động GDNN.
Kế hoạch cũng yêu cầu tư vấn theo từng khối lớp, nhóm ngành nghề, chú trọng tư vấn cá nhân dựa trên năng lực, sở trường, điều kiện gia đình và nhu cầu thị trường lao động.
Hoạt động trải nghiệm được tổ chức tại cơ sở GDNN, doanh nghiệp, HTX, làng nghề, cơ sở sản xuất; khuyến khích các chương trình như “Một ngày làm học sinh nghề”, “Một ngày làm công nhân kỹ thuật”, “Một ngày trải nghiệm tại doanh nghiệp”.
Bên cạnh hiểu bản thân và các lộ trình học tập, học sinh cũng cần được tiếp cận thông tin về thị trường lao động, tìm hiểu nghề mình quan tâm có cơ hội việc làm ra sao.
Theo Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đặng Văn Phụng, việc triển khai các kế hoạch mới hướng đến tổ chức hoạt động hướng nghiệp phù hợp với từng cấp học, từng nhóm học sinh; đồng thời tăng kết nối giữa trường phổ thông với cơ sở hoạt động GDNN và các đơn vị liên quan.
“Việc tư vấn cần dựa trên năng lực, sở thích, nguyện vọng của học sinh, đồng thời giúp các em tiếp cận thông tin ngành nghề và tăng cơ hội trải nghiệm thực tế. Qua đó, học sinh có điều kiện cân nhắc các lộ trình học tập phù hợp trước khi lựa chọn” - ông Phụng cho hay.
