Cụ thể, học sinh Việt Nam đạt trung bình 457 điểm khoa học, 443 điểm toán, 392 điểm đọc hiểu và 461 điểm giải quyết vấn đề bằng máy tính.
Trong PISA, mức 2 được xem là mức năng lực cơ bản. Ở mức này, học sinh bắt đầu có thể dùng kiến thức và thông tin để xử lý những tình huống quen thuộc trong thực tế.
Với kỹ năng đọc hiểu, chỉ 41% học sinh Việt Nam đạt từ mức 2 trở lên, trong khi trung bình OECD là 69%.
Kết quả PISA 2025 càng đáng suy ngẫm trong bối cảnh học sinh Việt Nam đang sử dụng công nghệ ngày càng nhiều. Theo kết quả khảo sát, học sinh dành trung bình 2,2 giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị số tại trường cho hoạt động học tập, cao hơn mức 1,7 giờ của OECD.
Đáng chú ý, 94% học sinh cho biết sử dụng chatbot AI để hỗ trợ học tập; 86% dùng AI để tóm tắt văn bản và 88% dùng để soạn thảo văn bản cho bài tập. Trong khi đó, khoảng 70% cho biết đã được học cách đánh giá nội dung do AI tạo ra.
Điều này cho thấy 1 yêu cầu mới: học sinh không chỉ cần biết tiếp nhận thông tin mà còn phải biết kiểm chứng thông tin. Khi AI có thể nhanh chóng tạo ra một câu trả lời, năng lực đọc kỹ, đặt câu hỏi, kiểm tra nguồn và phát hiện thông tin thiếu chính xác càng trở nên quan trọng.
Bên cạnh hạn chế về đọc hiểu, PISA 2025 cũng ghi nhận những điểm số tích cực. Ở khoa học, 71% học sinh Việt Nam đạt từ mức 2 trở lên, gần với mức 74% của OECD; ở Toán là 58%, so với 65% của OECD.
Đây là lần đầu Việt Nam thực hiện PISA hoàn toàn trên máy tính. Hình thức khảo sát mới yêu cầu học sinh xử lý văn bản số, dữ liệu, bảng biểu và nhiều nguồn thông tin trên môi trường kỹ thuật số. Vì vậy, kết quả cần được nhìn nhận trong bối cảnh phương thức đánh giá đã thay đổi.
Tuy nhiên, điều quan trọng PISA đặt ra không nằm ở thứ hạng mà ở câu hỏi học sinh có thể làm được gì với kiến thức đã học.
Con số 59% chưa đạt đọc hiểu cơ bản, vì thế, nên được xem là tín hiệu để ngành Giáo dục nhìn lại cách dạy và học. Việc rèn đọc hiểu cần được thực hiện xuyên suốt các môn học, gắn với những tình huống thực tế, tăng cơ hội cho học sinh phân tích, lập luận, đánh giá và giải quyết vấn đề.
Bên cạnh đó, PISA 2025 cũng ghi nhận thái độ học tập tích cực của học sinh Việt Nam: 82% cho biết tò mò về nhiều vấn đề; 79% cố gắng hơn khi nhiệm vụ khó; chỉ 12% cho rằng đi học là lãng phí thời gian. Có 87% học sinh tìm kiếm sự hỗ trợ của giáo viên khi cần và 90% hỏi bạn khi chưa hiểu.
Mức độ chuyên cần cũng tích cực hơn trung bình OECD. Trong 2 tuần trước khảo sát, 4% học sinh nghỉ ít nhất 1 ngày không phép, 9% bỏ ít nhất 1 tiết và 32% đi học muộn; thấp hơn các mức tương ứng của OECD là 22%, 24% và 50%.
Được biết, Kỳ đánh giá PISA 2025 có khoảng 765.000 học sinh đến từ 91 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự. Nhìn chung, học sinh châu Á vượt trội ở cả 3 lĩnh vực, trong đó Trung Quốc dẫn đầu về toán học và khoa học, còn Singapore đứng đầu về đọc hiểu.
