Nhạy bén, dám thử sức
Khởi nghiệp thường bắt đầu từ một nhu cầu gần gũi, nhưng để biến ý tưởng thành sản phẩm có thể đứng vững trên thị trường, người trẻ phải giải nhiều bài toán không có sẵn lời giải.
Với chị Thái Thị Thu Thủy (SN 1993, phường Quy Nhơn Bắc), hành trình ấy bắt đầu từ mong muốn đưa những món ăn truyền thống của gia đình đến gần hơn với người tiêu dùng bằng hình thức đóng gói tiện lợi.
Cuối năm 2021, chị bắt tay nghiên cứu các sản phẩm bánh canh, bún cá đóng gói, giữ hương vị quen thuộc nhưng thuận tiện khi sử dụng. Tuy nhiên, việc không dùng chất bảo quản khiến quá trình nghiên cứu kéo dài hơn dự tính.
Có thời điểm, hàng tấn bột, cá và gia vị phải bỏ đi sau những lần thử nghiệm chưa đạt yêu cầu. Chị Thủy kiên trì điều chỉnh công thức, cách chế biến và đóng gói trong khoảng 3 - 4 năm. Đến tháng 5-2025, sản phẩm mới dần ổn định.
Chị tâm sự: “Kim chỉ nam” của tôi là đưa những hương vị truyền thống nguyên bản nhất vào từng sản phẩm. Do đó, sẽ phát triển thêm nhiều món đặc sản vùng miền, để giới thiệu với bạn bè quốc tế rằng Việt Nam không chỉ có phở và bánh mì mà còn rất nhiều món ngon khác”.
Với Nguyễn Anh Khoa (SN 2004, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Giáo dục FTES, phường An Bình), khởi nghiệp đến từ việc nhạy bén với nhu cầu của người học.
Ban đầu, Khoa cùng các bạn lập nhóm mentor hỗ trợ sinh viên công nghệ thông tin tại Trường Đại học FPT cơ sở Quy Nhơn. Từ đó, nhóm phát triển FTES - nền tảng học tập AI kết nối sinh viên, mentor và cộng đồng theo từng trường đại học. FTES cung cấp tài liệu, bài luyện tập, khóa học theo học phần và phát triển AI hỗ trợ hỏi đáp, cá nhân hóa việc học.
Bắt đầu triển khai từ tháng 3-2025, dự án sớm nhận được phản hồi tích cực nhưng phải đối mặt với chi phí máy chủ, AI khá lớn. Đó là chưa kể các thành viên chưa thực sự am hiểu kiến thức về kinh doanh.
Khoa cho biết: “Chúng tôi nhận ra làm công nghệ tốt thôi chưa đủ, còn phải biết quản lý và tổ chức hoạt động. Nhóm đã thay đổi cách vận hành, thành lập doanh nghiệp để quản lý dòng tiền, duy trì hoạt động ổn định”.
Còn anh Nguyễn Quốc Duy (SN 1992, Phó Giám đốc Công ty TNHH AI Native Lab, phường Quy Nhơn Bắc) chọn trở về tỉnh nhà khởi nghiệp cũng đòi hỏi sự chuẩn bị và quyết tâm. Sau thời gian học tập, làm việc tại Hà Nội, nghiên cứu chuyên sâu về AI và phát triển giải pháp phục vụ thị trường trong, ngoài nước, tháng 10-2024, anh Duy trở về thành lập AI Native Lab.
Doanh nghiệp tập trung vào đào tạo, chuyển giao công nghệ AI và an toàn thông tin. Tuy nhiên, ở địa phương, mức độ am hiểu và khả năng ứng dụng AI của người dân còn hạn chế. Anh Duy chọn bắt đầu bằng các buổi chia sẻ kiến thức, sau đó mở rộng sang những chương trình đào tạo chuyên sâu, đồng thời kết nối với các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp để đưa giải pháp công nghệ vào thực tế.
Ở một hướng khởi nghiệp khác, Nguyễn Chiêu Hoàng Linh (SN 2005, phường Quy Nhơn) cùng các bạn tại Trường Đại học FPT cơ sở Quy Nhơn, gồm: Nguyễn Phan Bảo Khuê, Nguyễn Đặng Trí (cùng SN 2004); Nguyễn Lê Thu Trang, Nguyễn Văn An, Phan Văn Lộc (cùng SN 2005) cùng phát triển sản phẩm PawsTag từ vấn đề thường gặp trong cộng đồng nuôi thú cưng: tình trạng chó, mèo đi lạc nhưng người tìm thấy khó liên hệ với chủ.
Ngoài ra, vì những thông tin ghi trên giấy cũng dễ thất lạc, khó cập nhật. Từ thực tế đó, nhóm nghiên cứu sản phẩm thẻ tích hợp công nghệ NFC và mã QR, giúp lưu trữ hồ sơ thú cưng trên nền tảng số.
Thẻ được thiết kế chống nước, không cần pin; người phát hiện thú cưng đi lạc có thể quét mã QR hoặc chạm điện thoại để xem thông tin và gửi vị trí tìm thấy cho chủ nuôi. Với Linh, thách thức không chỉ nằm ở việc hoàn thiện sản phẩm mà còn ở cách xây dựng một giải pháp có ích, dễ tiếp cận với người dùng.
Từng bước mở rộng giá trị
Những nỗ lực ban đầu đã tạo nền tảng để các dự án tiếp tục phát triển. Với Công ty TNHH Sản xuất thực phẩm Vĩnh Phú do chị Thủy sáng lập, các sản phẩm bánh canh cá lóc, bánh canh lươn, bánh canh chay, bún cá ngừ cùng một số loại gia vị đã được đưa ra thị trường.
Bên cạnh cửa hàng và nhà hàng của gia đình, chị còn bán hàng qua TikTok, Shopee, Lazada và đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị ở Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Sản phẩm bánh canh cá lóc của chị cũng đạt chứng nhận OCOP cấp tỉnh năm 2025.
Tương tự, nền tảng FTES do Khoa và cộng sự phát triển khởi đầu với sinh viên công nghệ thông tin tại Trường Đại học FPT cơ sở Quy Nhơn, Trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh và hướng tới cộng đồng học tập theo từng trường.
Theo số liệu dự án, nền tảng có 6.311 người học, trong đó 2.070 người trả phí; doanh thu khoảng 1,17 tỷ đồng trong giai đoạn 2025 - 2026. FTES tiếp tục kết nối sinh viên với mentor là cựu sinh viên và phát triển các công cụ AI hỗ trợ học tập.
Cũng lấy AI làm nền tảng, AI Native Lab của anh Duy đang phát triển nhiều sản phẩm phục vụ những nhóm khách hàng khác nhau: DoctorX.vn hỗ trợ người bán hàng xuyên biên giới tìm kiếm sản phẩm, thiết kế, quản lý đơn hàng và vận hành khâu hoàn tất đơn; AegisDome tập trung vào bảo mật dữ liệu cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Một số sản phẩm khác như Dr. Reach hỗ trợ theo dõi lưu lượng tương tác trên mạng xã hội theo thời gian thực; Dr. AI Signal giúp tìm kiếm sản phẩm có khả năng trở thành xu hướng.
Thời gian tới, công ty hướng đến mở rộng đào tạo, chuyển giao công nghệ, đồng thời tìm kiếm nguồn lực để phát triển đội ngũ và sản phẩm.
“Tôi mong Gia Lai có thêm những cơ chế hỗ trợ để thu hút nhà đầu tư, đồng thời tạo điều kiện phát huy nội lực của các doanh nghiệp công nghệ địa phương. Khi có môi trường phù hợp, doanh nghiệp sẽ có thêm cơ hội phát triển và kết nối nguồn lực bên ngoài” - anh Duy chia sẻ.
Trong khi đó, PawsTag chính thức bắt đầu bán sản phẩm trên Facebook từ tháng 9-2026. Chiếc thẻ định danh hiện là bước khởi đầu để nhóm tiếp cận người nuôi thú cưng, kiểm chứng nhu cầu và hoàn thiện giải pháp.
“PawsTag chỉ dừng lại ở việc bán những chiếc thẻ định danh. Mục tiêu của chúng tôi là phát triển một nền tảng kết nối cộng đồng người nuôi thú cưng với các đơn vị chăm sóc, cơ sở cứu hộ và những người có nhu cầu nhận nuôi. Qua đó giúp việc chăm sóc, bảo vệ thú cưng thuận tiện và hiệu quả hơn” - Linh nhấn mạnh.
