Không chỉ kế thừa giá trị cũ họ còn nâng tầm sản phẩm, mở rộng thị trường bằng công nghệ và sức sáng tạo của mình.
“Làm mới” nghề gia truyền
Sinh ra trong gia đình có hơn 30 năm làm nghề nem chả nổi tiếng tại địa phương, chị Lâm Kiều Loan (phường Pleiku) hiểu rõ từng công đoạn, bí quyết tạo nên hương vị truyền thống. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục đi theo lối mòn, chị quyết định tách ra xây dựng cơ sở riêng, định hình một hướng đi khác.
Hơn 1 năm qua, cơ sở nem chả Phong Loan của chị tập trung sản xuất các dòng sản phẩm như nem chua, chả lụa với quy trình khép kín, ứng dụng máy móc hiện đại nhằm đảm bảo chất lượng đồng đều và an toàn thực phẩm.
Công thức cũng được điều chỉnh: giảm độ ngọt, tăng vị chua, nhiều bì hơn, đồng thời sáng tạo thêm các sản phẩm như chả lụa ớt sim, da heo… để phù hợp thị hiếu người tiêu dùng hiện đại.
Theo chị Loan, thay đổi là yêu cầu tất yếu của thị trường. Khách hàng ngày nay không chỉ quan tâm đến ngon mà còn chú ý đến sức khỏe, nguồn gốc và trải nghiệm sản phẩm. Nếu không đổi mới, mình sẽ bị tụt lại.
Trong khi cơ sở truyền thống của gia đình vẫn duy trì sản xuất theo phương thức cũ, chủ yếu cung cấp cho chợ, nhà hàng, khách sạn trong tỉnh, thì cơ sở của chị Loan lại đi theo hướng hoàn toàn khác: đẩy mạnh thương mại điện tử.
Mỗi ngày, chị vừa sản xuất, vừa quay video, chia sẻ quy trình làm sản phẩm, tổ chức livestream bán hàng, tư vấn và chốt đơn với khách trên khắp cả nước.
“Thương mại điện tử đòi hỏi rất nhiều công sức, từ học kỹ năng quay dựng, xây dựng nội dung, đến chăm sóc khách hàng. Nhưng chính cách này giúp đặc sản địa phương đi xa hơn” - chị Loan chia sẻ. Nhờ đó, cơ sở của chị đã hình thành được tệp khách hàng riêng trên toàn quốc.
Chị Loan còn liên tục tham gia các lớp tập huấn, hội chợ, triển lãm để học hỏi kinh nghiệm, đồng thời đầu tư bài bản về bao bì, logo nhận diện, chương trình khuyến mãi… nhằm xây dựng thương hiệu bền vững.
Cùng chung tinh thần đó, chị Hồ Thị Mỹ Phúc (xã Bình An) cũng chọn một hướng đi riêng với sản phẩm bánh ít Hoàng Đông. Xuất thân từ gia đình làm bánh truyền thống, trước đây mẹ chị chủ yếu sản xuất để bỏ mối cho tiểu thương địa phương. Nhận thấy tiềm năng của bánh ít, chị Phúc quyết định tập trung xây dựng thương hiệu cho sản phẩm này.
Từ một người chỉ quen làm bánh thủ công, chị mạnh dạn học hỏi, thử nghiệm bán hàng online, rồi rong ruổi theo các sự kiện, hội chợ trong tỉnh để quảng bá sản phẩm.
Năm 2023, chị đầu tư máy móc hiện đại, giúp nâng cao năng suất và kéo dài thời gian bảo quản bánh từ 3-4 ngày lên 7-10 ngày, mở rộng khả năng vận chuyển đi xa.
Không dừng lại ở đó, chị còn tự học livestream, kết hợp với các KOL để quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội. “Có buổi livestream chưa đầy một giờ, tôi bán được từ 5.000-10.000 chiếc bánh” - chị Phúc chia sẻ.
Những video ngắn về quy trình làm bánh của chị cũng thu hút hàng nghìn lượt xem, góp phần lan tỏa giá trị ẩm thực truyền thống.
Nâng tầm đặc sản bằng công nghệ và liên kết
Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ kinh doanh, nhiều phụ nữ trẻ còn mạnh dạn phát triển doanh nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ để nâng tầm nông sản địa phương.
Dược sĩ Đặng Thị Cẩm Lai (33 tuổi, xã Ân Hảo) là một ví dụ tiêu biểu. Từ ý tưởng khai thác giá trị dược liệu bản địa, chị đã sáng lập công ty chuyên sản xuất trà từ nụ hoa hòe, sau đó mở rộng sang các sản phẩm như dầu mè đen, dầu phụng… Nhiều sản phẩm đã đạt chuẩn OCOP 3-4 sao và xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Singapore, Hàn Quốc, Malaysia, Mỹ.
Điểm đáng chú ý là chị Lai không phát triển đơn lẻ mà chủ động liên kết với người dân để xây dựng vùng nguyên liệu hơn 8 ha, hướng đến sản xuất bền vững. Mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp ổn định nguồn cung mà còn tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Trong khi đó, chị Hồ Thị Hoài Thu - đại diện Công ty CP Chế biến xuất nhập khẩu Green Tropical (xã Chư Sê) lại chọn con đường chế biến sâu trái cây. Doanh nghiệp đã phát triển các sản phẩm như sầu riêng sấy thăng hoa, bột sầu riêng, bột chuối xanh, trà mãng cầu, sữa chua sấy…
Trong đó, sầu riêng sấy thăng hoa Tropi Durian là sản phẩm chủ lực, được sản xuất bằng công nghệ hiện đại giúp giữ gần như nguyên vẹn hương vị và dinh dưỡng. Quy trình sấy kéo dài 30-40 giờ, tạo ra sản phẩm khô giòn, độ ẩm thấp, có thể bảo quản đến 12 tháng mà không cần chất bảo quản.
Để có được sản phẩm đạt chuẩn, doanh nghiệp đã mất nhiều tháng thử nghiệm các giống sầu riêng khác nhau trước khi hoàn thiện công thức. Đến năm 2025, sản phẩm đạt các chứng nhận quốc tế như ISO, HACCP, FDA, đủ điều kiện xuất khẩu và tham gia các hội nghị giao thương quốc tế, mở ra cơ hội thâm nhập sâu vào thị trường khu vực.
Những câu chuyện của chị Loan, chị Phúc, chị Lai hay chị Thu cho thấy một điểm chung: Thế hệ phụ nữ trẻ không chỉ kế thừa mà còn chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Họ dám thử, dám thay đổi và kiên trì theo đuổi con đường riêng.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, chính sự linh hoạt, sáng tạo và nhạy bén với xu hướng tiêu dùng đã giúp họ tạo nên chỗ đứng; góp phần nâng tầm, quảng bá đặc sản địa phương ra thị trường trong và ngoài nước.
