Tạo sự khác biệt từ bản sắc địa phương
Tốt nghiệp Đại học Quy Nhơn, năm 2021, anh Trần Văn Bé (35 tuổi) trở về thôn An Quang (xã An Hòa), dựng khu vườn Dốc Đá Mòn trên khu đất 1.000 m² của gia đình. Trước đó, anh từng đến Phong Nha (tỉnh Quảng Trị), học cách làm du lịch bền vững.
Quyết định trở về làm du lịch ở vùng miền núi xa xôi từng khiến gia đình, người thân lo ngại. Nhưng anh Bé vẫn chọn cách làm riêng. Nằm trên cung đường lên xã An Toàn, Dốc Đá Mòn mang phong cách mộc mạc, gần gũi thiên nhiên và tôn trọng văn hóa địa phương.
Anh tận dụng vật liệu sẵn có, mua lại những căn nhà gỗ cũ của đồng bào dân tộc thiểu số, kết hợp tôn, ngói cũ để tạo không gian mở giữa vườn cây, đồi núi và dòng suối Sông Xang phía sau. Mỗi góc nhỏ trong quán đều gắn với một câu chuyện về vùng đất, tạo nên điểm đến được nhiều bạn trẻ yêu thích.
“Đồ vật cũ đều có câu chuyện riêng. Tôi muốn giữ nét hoang sơ, mộc mạc, thay vì một không gian bóng bẩy, hào nhoáng như nhiều nơi khác” - anh Bé chia sẻ.
Để tạo món gà nướng đặc trưng, anh Bé cùng cộng sự mất hơn một năm tìm công thức muối lá, hay còn gọi là muối cheo của người Vân Kiều. Các loại lá cây, hạt dổi... được khai thác tại địa phương để làm thức chấm. Gà mua từ người dân nuôi thả trên đồi, làm sạch, tẩm gia vị và nướng trực tiếp trên bếp than, không sử dụng gà đã qua tủ lạnh.
Thực đơn sau đó được mở rộng với ba chỉ nướng, lẩu cua rừng. “Quán luôn sử dụng nguyên liệu địa phương để sáng tạo ra những món ăn đặc trưng của vùng rừng núi An Lão, không chỉ tươi ngon mà còn kể được câu chuyện về vùng đất này” - anh Bé nói.
Cũng ở An Hòa, Nông trại Ba Chua của anh Trần Văn Quốc (37 tuổi) và người bạn thân Võ Thành Đạt được phát triển từ khu vườn bưởi, chuối rộng khoảng 8.000 m² của gia đình. Đang làm việc tại TP. Hồ Chí Minh, anh Quốc quyết định trở về quê, góp vốn cùng bạn nuôi heo đen - giống vật nuôi đặc sản của vùng An Lão cũ.
2 anh xây dựng thương hiệu “Heo đen Ba Chua”, được công nhận OCOP 3 sao, đồng thời mở quán chế biến các món ăn từ sản phẩm do chính nông trại nuôi. Heo được thả tự nhiên, nuôi ít nhất 6 tháng nên thịt săn chắc, thơm; các món ăn được chế biến theo cách dân dã.
Không gian nông trại cũng dần trở thành một sản phẩm du lịch. Bên ruộng lúa bậc thang là cây cầu gỗ, phía xa là những dãy núi xanh. Du khách có thể tham quan vườn bưởi, tắm suối, ngắm ruộng lúa bậc thang của người Bahnar, tìm hiểu mô hình nuôi heo và thưởng thức đặc sản. Nông trại vừa làm thêm 2 nhà sàn gỗ để phục vụ khách lưu trú.
Từ “điểm đến” nghĩ về một “hành trình”
Cách trung tâm xã An Hòa khoảng 7 km, suối Ma Rừng nép mình giữa khu rừng đầu nguồn xanh thẳm. Từ tuyến đường chính, du khách men theo lối mòn dài khoảng 300 m dưới những tán cây rừng là có thể chạm đến vẻ đẹp hoang sơ của dòng suối.
Để bảo vệ không gian quanh suối, anh Trần Văn Bé chọn một cách làm khá đặc biệt: Mua lại diện tích đất trồng keo sau khai thác của người dân để trồng lại rừng tự nhiên, bảo vệ nguồn nước và các dòng suối.
Một ngày cuối tuần, chúng tôi rong ruổi trên cung đường từ An Hòa lên An Toàn dài hơn 30 km, cảm nhận sự chuyển tiếp của cảnh sắc thiên nhiên, từ vùng thung lũng đồng quê mộc mạc lên đến “đỉnh trời” đại ngàn mây phủ.
Có thể nói không ngoa rằng, đây là cung đường đẹp nhất mà tôi từng đi qua. Trên cung đường, một tấm biển quảng cáo giản đơn nhưng bắt mắt chỉ dẫn hàng loạt điểm du lịch: Dốc Đá Mòn Garden, Nẫu Ecovalley, Nhà Glamping, làng An Toàn, Cổng Trời, suối Nước Rung, Nông trại Ba Chua, Ma Rừng...
Từ những điểm đến riêng lẻ, nếu hình thành được một “hành trình”, cung đường An Hòa - An Toàn với nhiều cảnh đẹp như thác Đá Ghe, hồ Hưng Long, hồ chứa nước Đồng Mít, thác 4 Tầng, Cổng Trời (xã An Hòa), đỉnh ngắm mây, thác Mia, thác K50 (xã An Toàn)... có thể trở thành một quần thể điểm đến hấp dẫn.
Đây cũng là bài toán không dễ đối với du lịch vùng cao khi đường lên còn khá xa, các điểm đến rời rạc, hạ tầng và dịch vụ chưa đồng đều. Theo ông Nguyễn Văn Tuấn - Phó Chủ tịch thường trực UBND xã An Hòa, trong năm 2026, xã sẽ khảo sát, đánh giá tiềm năng, chuẩn bị không gian du lịch và thành lập các tổ cộng đồng làm du lịch; đồng thời rà soát các hộ tham gia, cải tạo hạ tầng, nâng cao năng lực phục vụ và chuẩn hóa câu chuyện OCOP.
Địa phương cũng dự kiến tổ chức các tour thử nghiệm, hướng tới tour du lịch nông nghiệp, nông thôn An Hòa “Đậm hương sắc đất, trọn nhịp sống quê”, gắn du lịch sinh thái, cộng đồng với sản xuất nông nghiệp, đồng thời bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa.
“Chúng tôi đang khảo sát các điểm du lịch sinh thái, cộng đồng ở địa phương để hướng dẫn thủ tục về sở hữu đất đai cho các điểm du lịch; tiến tới có kế hoạch đầu tư, hỗ trợ theo lộ trình phát triển du lịch của địa phương” - ông Tuấn cho biết.
