Từ việc khai thác cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa, đời sống buôn làng, nhiều mô hình đã tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và góp phần gìn giữ giá trị truyền thống.
Phát huy lợi thế bản sắc
Nằm giữa không gian xanh mát của núi rừng, Khu du lịch sinh thái cộng đồng Suối Tà Má (thôn Hà Ri, xã Vĩnh Thịnh) thu hút du khách bởi dòng suối trong lành, rừng hoa trang cổ thụ cùng bản sắc văn hóa của đồng bào Bahnar.
Phát huy lợi thế ấy, hơn 150 hộ cùng góp vốn xây dựng hàng chục chòi nghỉ ven suối, kinh doanh ẩm thực, bảo vệ rừng hoa trang; đồng thời, cải tạo nhà sàn thành homestay, từng bước tạo sinh kế từ du lịch cộng đồng.
Chị Đoàn Thị Mỹ Kiên (35 tuổi, người Bahnar, thôn Hà Ri) cho biết: “Từ năm 2022, được Ban Quản lý thôn vận động phát triển du lịch cộng đồng, gia đình tôi cùng 5 hộ khác góp vốn dựng 3 chòi nghỉ ven suối Tà Má cho du khách thuê. Gia đình cũng sửa sang nhà sàn làm dịch vụ lưu trú, nên có thêm nguồn thu từ du lịch, đồng thời giới thiệu văn hóa của người Bahnar đến với du khách”.
Ông Đinh Nghi - Trưởng thôn Hà Ri - cho hay: Thôn có hơn 220 hộ dân, trên 99% là đồng bào Bahnar. Để phát triển du lịch cộng đồng, thôn vận động người dân cùng giữ gìn cảnh quan, bảo vệ rừng hoa trang, quảng bá điểm đến trên mạng xã hội. Nhờ sự đồng lòng của cộng đồng, suối Tà Má mỗi năm đón hàng chục nghìn lượt khách trong và ngoài tỉnh, tạo thêm nguồn thu cho nhiều hộ dân.
Tại phía Tây tỉnh, Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông (làng Kép, xã Ia Ly) cũng đang phát huy hiệu quả mô hình du lịch dựa vào cộng đồng. Người dân chủ động mở cửa nhà sàn đón khách, giới thiệu nghề dệt thổ cẩm, đan lát, trình diễn cồng chiêng gắn với cảnh quan tự nhiên.
Chị H’Uyên Niê - Phó Ban Quản lý Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông - cho hay: "Chúng tôi vận động bà con cùng tham gia làm du lịch, thành lập CLB Dệt thổ cẩm và tổ liên kết đan lát với trên 40 thành viên. Nhiều sản phẩm thổ cẩm, đan lát được bán ngay tại làng, tạo nguồn thu nhập ổn định. Từ đó, khi đời sống được cải thiện, bà con càng có thêm động lực gìn giữ nghề truyền thống và phát triển du lịch bền vững".
Tương tự, tại Làng du lịch cộng đồng Mơ Hra-Đáp (xã Tơ Tung), người Bahnar phát triển du lịch từ chính những giá trị văn hóa bản địa như nhà rông, nghề dệt thổ cẩm, đan lát, ẩm thực và nghệ thuật cồng chiêng. Làng hiện duy trì 3 đội cồng chiêng gồm đội người lớn, đội phụ nữ và đội cồng chiêng "nhí”, góp phần tạo những trải nghiệm văn hóa đặc sắc cho du khách.
Cần thêm sự đồng hành
Thông tin từ Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cho biết: Toàn tỉnh hiện có 14 mô hình du lịch cộng đồng, chủ yếu ở vùng ven biển và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Các mô hình góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân thông qua khai thác cảnh quan, bản sắc văn hóa và nghề truyền thống. Tuy nhiên, nhiều mô hình vẫn thiếu sản phẩm đặc trưng, hoạt động trải nghiệm chưa phong phú; liên kết với DN lữ hành, công tác quảng bá, ứng dụng công nghệ số còn hạn chế…
Ông Phạm Văn Tiến - Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thịnh - cho biết: Địa phương đang tập trung phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch nghỉ dưỡng gắn với các điểm đến như gộp Nước Ló, suối nước nóng, hồ Định Bình và các làng nghề truyền thống.
Riêng suối Tà Má, xã đã đầu tư hạ tầng, xây dựng quy chế quản lý, vận động người dân thành lập các tổ, nhóm dịch vụ; đồng thời đề xuất đưa điểm đến này vào danh mục điểm du lịch cộng đồng tiềm năng của tỉnh.
Tại xã An Toàn, ông Đinh Văn Nghin - Chủ tịch UBND xã - cho biết: Địa phương sẽ tập trung xây dựng các thôn 1, 2 và 3 trở thành điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn bảo tồn văn hóa Bahnar với phát triển sinh kế. Đồng thời, xã tăng cường tuyên truyền bảo vệ môi trường, gìn giữ nghề truyền thống và kêu gọi DN đầu tư khai thác tiềm năng du lịch.
Theo bà Nguyễn Thị Kim Chung - Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, thời gian tới, ngành sẽ tăng cường kết nối DN lữ hành xây dựng tour, tuyến đến các điểm du lịch cộng đồng; hướng dẫn địa phương lồng ghép nguồn lực đầu tư hạ tầng, hỗ trợ đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân. Bên cạnh đó, Sở sẽ lựa chọn các mô hình hiệu quả để nhân rộng, giúp du lịch cộng đồng phát triển bền vững, phù hợp với đặc thù từng địa phương.
