Cách làm này không chỉ tạo sinh kế mà còn góp phần giữ gìn bản sắc và nâng cao ý thức bảo vệ rừng.
Giữ rừng, bảo tồn bản sắc văn hóa
Những ngày qua, anh Đinh Ri cùng bà con ươm 1.000 cây rừng, chủ yếu là cây hoa trang, chuẩn bị trồng vào ngày 20-9. Trẻ em, phụ nữ trong làng và cả du khách cùng chung tay gieo những mầm xanh.
“Ai có hạt giống góp hạt giống. Ai có cây giống góp cây giống. Ai có đất góp đất. Ai có công sức góp công sức” - anh Ri kêu gọi.
Với anh, trồng cây không chỉ nhằm tăng diện tích cây xanh mà còn là cách giáo dục thế hệ trẻ về trách nhiệm với quê hương. Anh mong những đứa trẻ hôm nay sẽ lớn lên cùng rừng, hiểu giá trị của đất, nguồn nước và không gian sống của cộng đồng Bahnar.
“Để mai này khi lớn lên, các em trưởng thành và tự hào chỉ vào 1 tán cây rợp bóng mát ở làng mình và nói cái cây này chính tay mình tự trồng” - anh Ri chia sẻ.
33 tuổi, tốt nghiệp ngành Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế), anh Ri từng có thời gian làm hướng dẫn viên du lịch trước khi trở về quê rồi được bà con tín nhiệm bầu làm trưởng thôn.
Tự học tiếng Anh, anh mong muốn giới thiệu bản sắc văn hóa của dân tộc Bahnar đến du khách nước ngoài và mở các lớp tiếng Anh miễn phí cho trẻ em trong làng.
Theo anh Ri, cơ duyên để người dân Vĩnh An tiếp cận với du lịch cộng đồng bắt đầu từ Dự án trồng dược liệu sa nhân tím dưới tán rừng. Qua quá trình triển khai dự án, bà con nhận thấy việc giữ rừng không chỉ có ý nghĩa về môi trường mà còn mở ra hướng phát triển sinh kế.
Từ đó, nhiều giá trị vốn có của làng được đưa vào hoạt động du lịch. Nhà sàn, cồng chiêng, dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống và cảnh quan thiên nhiên trở thành những điểm nhấn để xây dựng sản phẩm trải nghiệm.
Người dân là chủ thể du lịch
Sau khi hợp nhất 3 xã Tây Phú, Vĩnh An và Bình Tường, xã Bình Phú có thêm nhiều điều kiện phát triển du lịch. Trên địa bàn xã có di tích Đài Kính Thiên, đền thờ Đại tư đồ Võ Văn Dũng, lăng Mai Xuân Thưởng, thắng cảnh Hầm Hô. Trong đó, Vĩnh An nổi bật với không gian văn hóa Bahnar cùng hệ thống cảnh quan, sản vật địa phương.
Theo ông Đặng Bảo Toàn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Bình Phú, phát triển du lịch cộng đồng trước hết phải dựa trên những giá trị sẵn có, không nhất thiết đầu tư những công trình quy mô lớn.
Trên cơ sở đó, xã Bình Phú tổ chức mô hình du lịch cộng đồng Vĩnh An theo hướng “Sinh thái - Văn hóa - Cộng đồng - Học tập”, xác định người dân là chủ thể.
Tổ Điều hành chung được thành lập; các tổ dịch vụ về homestay, ẩm thực, dệt thổ cẩm, văn nghệ cồng chiêng, hướng dẫn trải nghiệm từng bước hình thành và hoạt động hơn 3 tháng.
Tại đây, du khách được thưởng thức món ăn truyền thống, uống rượu sim, trải nghiệm dệt thổ cẩm, giao lưu cồng chiêng, xoang; lội suối, khám phá thác Đổ, cầu treo Hà Nghe, đồi sim, cây cô đơn; tham quan vườn cây ăn trái, tìm hiểu sản xuất nông nghiệp và vùng nguyên liệu sa nhân dưới tán rừng.
Gia đình bà Đinh Thị Nhe là một trong những hộ tham gia tham gia loại hình du lịch cộng đồng. Nhà sàn truyền thống được chỉnh trang, bổ sung khu sinh hoạt bảo đảm vệ sinh để đón khách; khu vườn rộng 2.000 m² trồng cây ăn trái, nuôi gà thả vườn. Du khách đến đây có thể lưu trú, thưởng thức món ăn và trải nghiệm sinh hoạt theo nếp sống của người Bahnar.
“Vừa có thu nhập, vừa giới thiệu được văn hóa của làng đến với mọi người, tôi vui lắm. Không ngờ nhà sàn của tôi lại thành nơi làm du lịch” - bà Nhe nói.
Trong khi đó, ông Trần Văn Biển đưa đồi sim của gia đình thành điểm tham quan; du khách được kết nối với các hộ khác trong làng để trải nghiệm thêm nhà sàn, dệt thổ cẩm, cồng chiêng và các sản vật địa phương.
Cách làm này tạo sự liên kết giữa các hộ dân, thay vì mỗi gia đình tự tổ chức một sản phẩm riêng. Hộ có nhà sàn làm homestay, hộ có vườn phát triển mô hình du lịch trải nghiệm, người biết dệt thổ cẩm giới thiệu nghề truyền thống, đội cồng chiêng phục vụ giao lưu, người am hiểu địa phương làm hướng dẫn viên du lịch… Qua đó, các giá trị riêng lẻ được kết nối thành sản phẩm chung của cộng đồng.
Theo định hướng của xã Bình Phú, du lịch cộng đồng phải đồng thời góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế và tạo điều kiện để thanh niên gắn bó với quê hương.
Hiệu quả bước đầu được thể hiện qua lượng khách, khi trong 8 tháng năm 2026, các điểm tham quan, du lịch trên địa bàn xã Bình Phú đón hơn 39.000 lượt khách.
Thời gian tới, địa phương tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, nâng chất lượng dịch vụ, đào tạo nhân lực, tăng cường quảng bá và liên kết doanh nghiệp lữ hành để hình thành các tour, tuyến phù hợp.
Phát triển du lịch cộng đồng ở Vĩnh An vẫn còn nhiều việc phải làm. Tuy nhiên, hướng đi đã được xác định khá rõ: Lấy tài nguyên địa phương làm nền tảng, người dân làm chủ thể và bảo tồn bản sắc văn hóa, bảo vệ thiên nhiên gắn với sinh kế.
