Gìn giữ hương vị của đại ngàn
Đồng bào các dân tộc thiểu số ở Gia Lai từ lâu đã gắn bó với núi rừng, sông suối và nương rẫy. Mỗi mùa trong năm, thiên nhiên lại mang đến những sản vật khác nhau cho bữa cơm của người dân, từ rau rừng, đọt mây, măng tre đến các loại nông sản quen thuộc.
Qua đôi bàn tay khéo léo cùng kinh nghiệm được tích lũy từ nhiều thế hệ, những nguyên liệu bình dị ấy đã trở thành các món ăn mang đậm dấu ấn địa phương, phản ánh đời sống, tập quán và bản sắc văn hóa của cộng đồng.
Cuối tháng 5-2026, anh Dương Quang Linh (25 tuổi, TP Hồ Chí Minh) cùng nhóm bạn có chuyến tham quan tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng. Sau hành trình băng rừng, vượt suối, khám phá những thác nước và hệ sinh thái nguyên sinh, cả đoàn dừng chân nghỉ trưa giữa không gian xanh mát của núi rừng. Tại đây, anh H’Vinh Nút (làng Đăk Asêl, xã Sơn Lang) đã chuẩn bị một bữa ăn đậm đà bản sắc Bahnar để các thành viên trong đoàn trải nghiệm.
Dưới tán rừng già, những món ăn dân dã, mộc mạc nhưng đầy cuốn hút được bày ra. Hương thơm của cơm lam hòa quyện cùng vị đậm đà của gà nướng, cá suối nướng bên than hồng; bên cạnh là rau dớn trộn, đọt mây rừng nướng và lá rừng... Không cầu kỳ trong cách chế biến, mỗi món ăn đều mang theo hương vị của núi rừng và nương rẫy, mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực về đời sống và văn hóa ẩm thực của người Bahnar.
Anh Dương Quang Linh tâm sự: “Điều khiến chúng tôi ấn tượng không chỉ là sự tươi ngon của nguyên liệu mà còn là cách người dân địa phương tận dụng sản vật từ núi rừng để tạo nên những món ăn đặc sắc. Giữa không gian thiên nhiên nguyên sơ, trải nghiệm này càng trở nên đáng nhớ hơn”.
Trong khi đó, chị Trần Thị Ánh Ngọc (24 tuổi, ở Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang) chia sẻ: “Tôi ấn tượng nhất là cảm giác được ngồi giữa rừng già, thưởng thức những món ăn mang hương vị bản địa và tận hưởng không khí trong lành. Không gian ấy tạo nên sự thư thái, gần gũi mà khó có thể tìm thấy ở những chuyến du lịch thông thường”.
Tại lễ cúng rừng được UBND xã Gào phối hợp với làng O Grang và làng De Chí tổ chức giữa tháng 4-2026, du khách được trải nghiệm nhiều nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng địa phương.
Sau nghi lễ, bằng tấm lòng thơm thảo, hiếu khách, người dân hai làng chuẩn bị một bữa ăn cộng đồng giữa rừng. Trên những thân tre dài được xếp thành bàn, các món ăn mang đậm hương vị như: thịt heo đen nướng, lá mì nấu cà đắng, bò một nắng chấm muối kiến vàng... được bày biện giản dị nhưng hấp dẫn.
Níu chân du khách
Không chỉ hiện diện trong bữa cơm gia đình hay các nghi lễ truyền thống, nhiều món ăn của đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành một phần trong các sản phẩm du lịch cộng đồng. Nếu cảnh quan thiên nhiên tạo nên sức hút ban đầu thì những hương vị mang đậm bản sắc địa phương, cùng các câu chuyện văn hóa phía sau mỗi món ăn lại là yếu tố giúp nhiều du khách lưu lại lâu hơn và mong muốn quay trở lại.
Theo anh H’Vinh Nút - Chủ hộ Nút Phăm Homestay Sơn Lang: Bên cạnh tổ chức các tour khám phá Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, anh còn phát triển dịch vụ lưu trú để du khách có thêm thời gian trải nghiệm đời sống, văn hóa. Một trong những hoạt động được nhiều người yêu thích là thưởng thức các món ăn truyền thống của người Bahnar, Jrai được chế biến từ sản vật núi rừng và nương rẫy.
“Ẩm thực là cách nhanh nhất để du khách cảm nhận văn hóa địa phương. Khi cùng người dân ngồi bên bếp lửa, thưởng thức món ăn truyền thống, uống rượu ghè và nghe kể những câu chuyện của buôn làng, du khách sẽ hiểu hơn về vùng đất này. Đó cũng là lý do chúng tôi chú trọng đưa trải nghiệm ẩm thực vào các chương trình du lịch cộng đồng” - anh Nút chia sẻ.
Còn tại Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông (xã Ia Ly), mỗi tháng, làng đón hàng trăm lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm. Bên cạnh tìm hiểu không gian văn hóa truyền thống và tham gia các hoạt động cộng đồng, nhiều du khách còn đặc biệt yêu thích những bữa ăn mang đậm bản sắc địa phương. Những món ăn được chế biến từ sản vật núi rừng, trong nương rẫy của người dân, cùng không gian thưởng thức gần gũi đã góp phần tạo nên nét hấp dẫn riêng cho điểm đến.
Bà H’Uyên Niê - Phó Trưởng ban Quản lý Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông - cho hay: Nhiều món ăn được du khách yêu thích lại bắt nguồn từ những nguyên liệu quen thuộc trong vườn nhà người dân như cà đắng, lá mì, khoai mì hay ớt... Chúng tôi khuyến khích bà con duy trì, mở rộng các loại cây trồng, vừa tạo nguồn nguyên liệu phục vụ du lịch, vừa gìn giữ nét văn hóa người Jrai.
Khi được tham quan vườn nhà, tìm hiểu cách trồng trọt rồi thưởng thức các món ăn từ chính những nguyên liệu ấy, du khách sẽ có thêm những trải nghiệm đáng nhớ về đời sống người Jrai.
Ông Trần Minh Toàn - Phó Chủ tịch UBND xã Vân Canh - cho biết: Thời gian tới, xã sẽ xây dựng làng Hà Văn Trên trở thành điểm đến du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa Bahnar. Bên cạnh việc vận động người dân duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống, xã cũng khuyến khích bà con gìn giữ các món ăn đặc trưng được chế biến từ sản vật núi rừng và nương rẫy. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa cần được bảo tồn mà còn là sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực về đời sống của đồng bào địa phương.
