Khoảng 16 giờ mỗi ngày, chợ chiều Ia Ma Rơn (thôn Ma Rin 3, xã Ia Pa) bắt đầu đông vui. Từ các ngả đường, bà con mang theo đủ loại nông sản ra bày bán. Chẳng cần quầy sạp khang trang, chỉ vài chiếc rổ tre, chiếc nia cũ, tấm bạt nhỏ cũng đủ thành một gian hàng.
Hàng hóa ở đây giản dị, đó là bó lá mì vừa cắt trên rẫy, mớ cà đắng còn nguyên cuống, trái bầu, quả bí hái trong vườn hay những con cá vừa bắt dưới suối lúc trưa.
Mang đến chợ 4 kg ốc bươu vàng còn tươi rói, đã được rửa sạch sẽ và 5 bó rau muống, lá mì mới hái trong vườn, còn ướt nước sau cơn mưa chiều, bà Ksor H’Ben (thôn Ma Rin 1, xã Ia Pa) chia sẻ: “Mấy hôm nay trời mưa nhiều, đồng ruộng đọng nước nên ốc nhiều lắm. Ba bà cháu tôi tranh thủ vừa chăn bò, vừa bắt ốc đem bán với giá 10.000 đồng/kg. Rau thì 2.000 - 5.000 đồng/bó. Bán hết, tôi sẽ mua chục trứng vịt về chiên cho con cháu ăn tối. Bọn trẻ chắc đang mong tôi đi chợ về lắm”.
Nếu như các chợ chiều vùng cao thường là chợ tạm thì chợ Chư Răng (xã Pờ Tó) được quy hoạch khá bài bản. Năm 2022, chợ được đầu tư xây dựng khang trang với diện tích 405 m2, kinh phí 1,5 tỷ đồng. Thế nhưng, dù có mái che nắng, nền bê tông sạch sẽ, chợ vẫn chỉ họp vào buổi chiều.
Lý giải việc này, các tiểu thương trong chợ cho hay: Do khí hậu nắng nóng, nương rẫy ở xa, người dân thường đi làm từ khi mặt trời chưa mọc. Vì vậy, họp chợ buổi chiều, bà con thảnh thơi, có thể vừa mua sắm vừa tâm sự thêm dăm ba câu chuyện đời thường.
Tuy không thường xuyên nhưng mỗi tháng, bà Phạm Thị Chung (thôn Bình Tây, xã Pờ Tó) cũng vài lần mang những nải chuối chín cây ra chợ Chư Răng bán, Chuối của bà thơm ngon, nên vừa đặt xuống đã có khách quen đến mua.
Bà cười vui: “Nhà ăn không hết nên mang ra chợ bán kiếm ít tiền mua bánh cho cháu. Khách mua ủng hộ là quý rồi, có trả giá thấp hơn thì tôi cũng vui vẻ bán. Vui nhất là khi có mấy bà bán hàng ngồi cạnh đổi rau, đổi cá lấy chuối luôn cho nhanh hết hàng về”.
Ở chợ chiều vùng cao, chuyện đổi hàng là bình thường Chính vì vậy, tuy chỉ họp từ 15 giờ đến 18 giờ 30 phút mỗi ngày nhưng bất kể mưa nắng, chợ chiều Điểm 9 (xã Ia Hiao) vẫn tấp nập kẻ mua, người bán.
Là một trong những tiểu thương gắn bó lâu năm với chợ chiều Điểm 9, chị Trần Thị Huyền Trang cho biết: Chợ có cách đây hơn 10 năm. Ban đầu chỉ là điểm tập kết vài bó rau, con cá của bà con đồng bào dân tộc thiểu số mang đến bán cho thương lái, sau bà con tập trung ngày càng đông, hình thành nên chợ. Riêng bản thân chị đã ngồi chợ được 5 năm nay, có những khách “ruột” ngày nào cũng ủng hộ mua các bó rau muống, rau cải, bì bắp luộc...
“Ban đầu, rau nhà trồng ăn không hết nên tôi đem bán. Sau tiện ngồi chợ nên lấy thêm của người quen cho đa dạng mặt hàng, dễ bán hơn, lời chút thôi nhưng vui. Đi chợ miết quen rồi, ngày nào ốm mới ở nhà nhưng buồn bực tay chân lắm” - chị Trang chia sẻ.
Giữa thời đại 4.0 với siêu thị, cửa hàng tiện lợi và mua bán trực tuyến ngày càng phổ biến, chợ chiều vùng cao vẫn hút khách bởi nét đặc trưng riêng như thế. Với chị Nguyễn Thị Phượng (thôn Đoàn Kết, xã Ia Hiao), chị đi chợ chiều mỗi ngày không chỉ bởi đồ ăn tươi ngon mà bởi đây còn là nơi gặp gỡ, sẻ chia của bà con trong vùng.
“Đi chợ riết thành quen, thành niềm vui trong cuộc sống hằng ngày. Có hôm chỉ mua mớ rau nhưng ngồi nói chuyện cả buổi” - chị Phượng cười nói.
Theo ông Võ Tấn Công - Phó Chủ tịch UBND xã Ia Pa, những chợ chiều vùng cao không chỉ phục vụ nhu cầu mua bán của người dân mà còn góp phần giữ gìn nét sinh hoạt cộng đồng đặc trưng ở nông thôn.
Đây cũng là nơi gặp gỡ, gắn kết tình làng nghĩa xóm sau một ngày lao động. Chính quyền địa phương cũng thường xuyên tuyên truyền người dân giữ gìn vệ sinh môi trường, đảm bảo ATGT và an toàn thực phẩm để các khu chợ chiều hoạt động nền nếp hơn.
