Qua đó, chủ động xử lý các tình huống có thể xảy ra theo phương châm “3 sẵn sàng”, “4 tại chỗ” nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Nhận diện rõ các khu vực xung yếu
Gia Lai có địa hình phức tạp, trải dài từ vùng Tây Nguyên đến Duyên hải Nam Trung Bộ, kết hợp giữa đồi núi, cao nguyên, đồng bằng ven biển và hệ thống đầm, phá. Đặc điểm địa hình, khí hậu khác nhau khiến nhiều loại hình thiên tai có thể xảy ra với mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa các khu vực trong tỉnh.
Theo dự báo của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Gia Lai, từ nay đến cuối năm có khoảng 3 - 5 cơn bão/áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông; trong đó, 1 - 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam và Gia Lai có khả năng chịu ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp. Toàn tỉnh cũng có khả năng xuất hiện 4 - 6 đợt mưa lũ lớn, tập trung vào tháng 10 và tháng 11, kèm theo giông, lốc, sét, mưa đá, gió giật mạnh. Không khí lạnh bắt đầu hoạt động từ tháng 10 và gia tăng cường độ trong tháng 11.
Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận định: Hầu hết xã, phường trong tỉnh đều nằm trong vùng chịu ảnh hưởng của bão, lũ. Trong đó, 68 xã, phường chịu tác động trực tiếp của gió bão; 16 xã, phường ven biển chịu tác động do nước biển dâng; 96 xã, phường có nguy cơ ngập lụt; 13 xã, phường nằm trong vùng trọng điểm lũ quét và 47 xã, phường có nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất.
Hệ thống công trình thủy lợi cũng đặt ra yêu cầu cao về bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ. Ông Vũ Ngọc An - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ủy viên Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh - cho biết: Toàn tỉnh hiện quản lý 284 hồ chứa nước với tổng dung tích hơn 1.453 triệu m³, 486 đập dâng, 272 trạm bơm và khoảng 7.813 km kênh mương. Đáng lưu ý, 12 hồ chứa đang bị hư hỏng, xuống cấp, chưa được nâng cấp, sửa chữa, cần được theo dõi chặt chẽ về an toàn.
Tại các địa phương vùng ven biển, hơn 5.760 tàu cá với khoảng 39.000 thuyền viên đang hoạt động khai thác thủy - hải sản. Các khu neo đậu tránh trú bão lớn như đầm Thị Nại, đầm Đề Gi, Cảng cá Tam Quan đang quá tải và bị bồi lấp, gây khó khăn cho việc neo đậu, tránh trú an toàn khi có bão.
Chuẩn bị phương án sát từng địa bàn
Từ cuối tháng 8 đến nay, 4 đoàn công tác liên ngành của tỉnh đã kiểm tra, đôn đốc công tác chuẩn bị ứng phó thiên tai tại 71 xã, phường trọng điểm. Các địa phương cụ thể hóa phương án bằng lực lượng, phương tiện, điểm sơ tán và nguồn dự trữ phù hợp từng nguy cơ.
Tại phường Tam Quan, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự được kiện toàn với 36 thành viên; Đội xung kích phòng, chống thiên tai gồm 143 người. Bà Trương Thị Thúy Ức - Chủ tịch UBND phường - cho biết: Phường chuẩn bị 2 xe tải, 2 xe chở người, 2 xuồng máy, 157 phao cứu sinh, 2.000 bao cát cùng thiết bị cứu hộ; tại các khu vực ngập sâu, chia cắt có thêm thuyền thúng, sõng nhôm, dây cứu sinh và lương thực, nước uống dự trữ tối thiểu 5 ngày.
Với những địa bàn miền núi, nguy cơ chia cắt kéo dài đặt ra yêu cầu không chỉ có lực lượng ứng cứu mà còn phải bảo đảm nguồn cung thiết yếu trong thời gian bị cô lập. Ông Lê Văn Thanh - Chủ tịch UBND xã An Lão - cho hay: Xã đã chủ động ký hợp đồng nguyên tắc với các cửa hàng tạp hóa trên địa bàn để cung ứng lương khô, thực phẩm, mì tôm, nước uống, vật tư y tế đủ dùng trong 7 ngày nếu xảy ra tình huống chia cắt kéo dài.
Tương tự, xã Phú Túc đã xây dựng 7 kịch bản ứng phó, gồm 4 kịch bản ứng phó bão và 3 kịch bản ứng phó lũ, xác định cụ thể ngưỡng kích hoạt, khu vực sơ tán, lực lượng, phương tiện, hậu cần và cơ chế chỉ huy. “Xã cũng bố trí 9 điểm sơ tán, sức chứa dự kiến 2.010 người” - Phó Chủ tịch UBND xã Phạm Đình Tứ thông tin.
Trong khi đó, xã Ia Dreh xác định các khu vực có nguy cơ lũ lụt chủ yếu ở vùng hạ lưu sông Ba, sông Krông Năng, suối Ia Dreh và suối Ia Rmok. Địa phương bố trí 6 điểm sơ tán tập trung, 182 người hỗ trợ sơ tán, ứng trực tại các điểm xung yếu và chuẩn bị phương tiện, hậu cần tại chỗ.
Cùng với phương án ứng phó khi thiên tai xảy ra, các địa phương cũng tập trung xử lý trước những điểm xung yếu về hạ tầng. Tại phường Hoài Nhơn Đông, hơn 130 tỷ đồng được bố trí đầu tư nâng cấp hơn 2 km đê sông Lại Giang, bảo vệ các khu dân cư xung yếu.
Theo ông Phan Văn Quang - Phó Chủ tịch UBND phường, tuyến kè được đầu tư kiên cố, mặt kè rộng 5 m kết hợp làm đường giao thông. Công trình đã thi công vượt cao trình lũ, các nhà thầu đang tập trung “3 ca, 4 kíp” để hoàn thiện những hạng mục cuối cùng.
Ở khâu hậu cần và huy động lực lượng, phương án cũng được tính toán theo quy mô dân cư, địa bàn và tình huống sơ tán. Trưởng Phòng Kinh tế xã Tuy Phước Trần Thái Hòa thông tin: Địa phương dự kiến huy động 278 người, trong đó có 112 dân quân cơ động, tham gia cứu hộ, sơ tán dân. Bên cạnh vận động người dân tự dự trữ lương thực trong 7 ngày, UBND xã đã hợp đồng với các cơ sở kinh doanh dự trữ 20 tấn gạo, 500 thùng mì tôm, 30.000 chai nước uống cùng các loại lương thực, thực phẩm khác để sẵn sàng cung ứng khi có lệnh.
Theo ông Vũ Ngọc An, qua kiểm tra thực tế, 100% xã, phường đã kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự, phân công cụ thể từng thành viên phụ trách địa bàn thôn, làng, khu phố. Các địa phương đã khoanh vùng khu vực nguy cơ, lập danh sách hộ dân cần sơ tán, cắm biển cảnh báo và bố trí lực lượng chốt trực.
Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh tiếp tục theo dõi sát diễn biến thời tiết, đôn đốc các địa phương, đơn vị hoàn thiện phương án, nhất là tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét, sạt lở và chia cắt, bảo đảm lực lượng, phương tiện, hậu cần có thể được huy động ngay khi tình huống xảy ra.
