Tại phiên thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu (ĐB) Trần Văn Khải (thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) đã chỉ ra 3 “điểm nghẽn” lớn đang cản trở quá trình phát triển văn hóa.
1 trong 3 điểm nghẽn là thiếu hụt nhân lực số. Mặc dù các nội dung như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, an ninh mạng hay sáng tạo nội dung số được đề cập nhiều, nhưng lực lượng đáp ứng trong khu vực công, nhất là ngành văn hóa, còn rất mỏng. ĐB Khải đề nghị cần xác định rõ nhóm nhân lực trọng điểm, đồng thời có cơ chế thu hút, đặt hàng đào tạo, tuyển dụng theo dự án và hợp đồng chuyên gia để giải quyết căn bản bài toán này.
Từ phân tích đó, tại Điều 7 của dự thảo, ĐB Khải đề nghị bổ sung nhóm nhân lực trọng điểm về trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ 3D, quản trị bản quyền số, an ninh mạng và sáng tạo nội dung; đồng thời cho phép áp dụng cơ chế đặt hàng đào tạo, tuyển dụng đặc cách theo dự án và hợp tác công - tư để hình thành đội ngũ nhân lực cho văn hóa số.
Trong phần tranh luận, ĐB Nguyễn Văn Cảnh (thành viên đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) cho rằng bên cạnh nhân lực số, dự thảo Nghị quyết cần quan tâm hơn đến đội ngũ chuyên gia văn hóa.
Theo ĐB Cảnh, Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã nêu nhiệm vụ xây dựng và phát triển mạng lưới chuyên gia văn hóa trong và ngoài nước.
Đây là lực lượng có vai trò quan trọng trong việc giải thích các giá trị thuần phong mỹ tục qua từng thời kỳ; những vấn đề văn hóa mà công chúng quan tâm. Đồng thời, đề xuất văn hóa nào đi vào lịch sử, văn hóa nào phục vụ phát triển du lịch địa phương, văn hóa nào cần được công nghiệp hóa, và những yếu tố văn hóa trong đời sống cần được hoàn thiện.
“Lực lượng này cũng sẽ tham mưu lựa chọn những giá trị văn hóa dân tộc tiêu biểu để quảng bá ra thế giới; đề xuất tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại từ các nét đặc sắc của những nền văn hóa khác nhau nhằm bổ sung, làm phong phú bản sắc văn hóa Việt Nam. Chẳng hạn như kinh nghiệm giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ trong quá trình phát triển văn hóa, hay cách xây dựng và triển khai các quy tắc ứng xử chung trong một xã hội đa văn hóa” - ĐB Cảnh nói.
Vì vậy, ĐB Cảnh đề nghị bổ sung vào cuối khoản 4, Điều 7 (về chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng, nguồn lực) nội dung: Tạo điều kiện hình thành các nhóm chuyên gia văn hóa, tiến tới phát triển mạng lưới chuyên gia trong và ngoài nước về văn hóa như nghị quyết đã đề ra.
Nội dung này cũng cần được bổ sung vào mục 3.5 của Nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 để đồng bộ trong các hoạt động liên quan đến văn hóa.
