(GLO)- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy xử lý người chưa thành niên phạm tội theo hướng đề cao giáo dục, phòng ngừa và phục hồi.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh về những điểm mới của Luật.
* Thưa ông, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 có nhiều điểm mới so với các quy định trước đây. Ông có thể khái quát tinh thần cốt lõi của Luật, đặc biệt là nguyên tắc xử lý lấy giáo dục làm trọng tâm đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội?
Luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh.
- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 gồm 10 chương, 179 điều với điểm nhấn là chuyển mạnh từ tư duy “xử lý để trừng phạt” sang “xử lý vì giáo dục, phòng ngừa và phục hồi”.
Nếu trước đây, việc xử lý NCTN phạm tội vẫn chịu ảnh hưởng nhất định của cách tiếp cận hình sự truyền thống thì Luật mới đã xác lập rõ nguyên tắc: Giáo dục, giúp đỡ là mục tiêu hàng đầu, trừng phạt chỉ là biện pháp cuối cùng.
Luật khẳng định NCTN phạm tội là đối tượng đặc thù, chưa hoàn thiện về thể chất, tâm sinh lý và nhận thức pháp luật, dễ bị tác động bởi môi trường sống, gia đình và xã hội. Vì vậy, việc xử lý không nhằm trả giá cho hành vi vi phạm mà hướng tới giúp các em nhận thức đúng sai, sửa chữa lỗi lầm, tránh tái phạm và phát triển lành mạnh.
Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ nguyên tắc xử lý, thẩm quyền, trình tự tố tụng đến hệ thống các biện pháp áp dụng. Đặc biệt, Luật yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng đặt lợi ích tốt nhất của NCTN lên hàng đầu, hạn chế tối đa việc gây tổn thương về tâm lý, danh dự và tương lai của các em trong quá trình xử lý vụ việc.
Điều này phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên hiện nay.
* Luật ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, hạn chế hình phạt tù đối với NCTN phạm tội. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa và tác động của quy định này trong thực tiễn, thưa ông?
- Đây là một trong những điểm mới rất đáng chú ý của Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024. Theo Điều 36, Luật quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng như: Khiển trách, xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại, quản thúc tại gia đình, hạn chế khung giờ đi lại, tham gia chương trình giáo dục, phục hồi hành vi… Đây đều là những biện pháp mang tính giáo dục, phục hồi, giúp NCTN nhận thức sai phạm mà không bị tách khỏi môi trường gia đình, nhà trường và xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp NCTN phạm tội xuất phát từ nhận thức pháp luật hạn chế, hoàn cảnh gia đình thiếu sự quan tâm hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ. Nếu áp dụng hình phạt tù quá sớm sẽ dễ dẫn đến hệ lụy lâu dài như gián đoạn học tập, mặc cảm xã hội, thậm chí làm gia tăng nguy cơ tái phạm. Vì vậy, việc chỉ áp dụng hình phạt khi các biện pháp chuyển hướng không hiệu quả là rất tiến bộ.
Ngay cả trong trường hợp buộc phải áp dụng hình phạt, Luật cũng quy định chặt chẽ, bảo đảm tính nhân đạo. Theo Điều 115, chỉ cho phép áp dụng 4 loại hình phạt đối với NCTN phạm tội gồm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn; tuyệt đối không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình. Đặc biệt, Điều 119 quy định cụ thể mức trần hình phạt tù đối với từng nhóm tuổi, thấp hơn rất nhiều so với người đã thành niên.
Những quy định này không làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật mà giúp việc xử lý đúng đối tượng, đúng mức độ, bảo đảm công bằng và hiệu quả phòng ngừa tội phạm lâu dài.
Quang cảnh phiên tòa xét xử tội giết người và gây rối trật tự công cộng xảy ra tại xã Vân Canh trong đó có một số bị cáo là người chưa thành niên. Ảnh: K.A
* Thưa ông, Luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội trong việc xử lý, giáo dục NCTN vi phạm pháp luật. Từ thực tiễn công tác trợ giúp pháp lý, ông đánh giá vai trò của các chủ thể này như thế nào để Luật được triển khai hiệu quả?
- Luật mới được xác lập cách tiếp cận toàn diện, coi giáo dục, phòng ngừa và tái hòa nhập là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội, chứ không chỉ riêng các cơ quan tiến hành tố tụng. Đây là điểm mới quan trọng, tạo nền tảng để việc xử lý NCTN vi phạm pháp luật đạt hiệu quả bền vững.
Trong đó, gia đình giữ vai trò nền tảng, trực tiếp quản lý, giáo dục và giám sát NCTN khi áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Nhà trường có trách nhiệm tạo môi trường học tập lành mạnh, giúp các em tiếp tục học tập, rèn luyện, hạn chế tâm lý mặc cảm, kỳ thị. Các cơ quan tư pháp phải đổi mới phương thức xử lý theo hướng thân thiện, phù hợp với lứa tuổi; rút ngắn thời gian tố tụng, hạn chế áp dụng các biện pháp mang tính cưỡng chế.
Đáng chú ý, Luật lần đầu tiên quy định rõ vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp NCTN. Đây là lực lượng hỗ trợ quan trọng, giúp đánh giá đầy đủ hoàn cảnh, tâm lý, nhu cầu của các em, qua đó tham mưu lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Riêng đối với công tác trợ giúp pháp lý, chúng tôi xác định trách nhiệm không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NCTN trong tố tụng mà còn tư vấn, định hướng, hỗ trợ các em và gia đình hiểu đúng tinh thần nhân văn của Luật. Khi các bên cùng chung cách nhìn, cùng đặt giáo dục và tương lai của NCTN làm trọng tâm thì hiệu quả triển khai Luật sẽ rõ nét hơn.
(GLO)- Sau khi Kiểm toán Nhà nước kiến nghị chấm dứt các đoàn đi nước ngoài không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, Công ty Xổ số kiến thiết Cần Thơ cho rằng, 2 chuyến đi Nhật Bản và Dubai năm 2024 nhằm nghiên cứu sản phẩm mới và đã mang lại kết quả kinh doanh đáng kể.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố Giám đốc 1 công ty ở phường Hội Phú có hành vi sản xuất hàng ngàn sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật giả.
(GLO)- Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh Gia Lai) phát cảnh báo về các phương thức, thủ đoạn vi phạm và các chế tài xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.
(GLO)- Ngày 23-9, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã ra quyết định truy nã 2 đối tượng liên quan đến vụ tụ tập sử dụng loa công suất lớn, la hét, chửi bới để đòi nợ tại bán đảo Hải Minh (phường Quy Nhơn).
Cơ quan CSĐT Bộ Công an kết thúc điều tra vụ án hình sự xảy ra tại Công ty cổ phần tập đoàn giáo dục Egroup và các đơn vị có liên quan. Kết luận điều tra bổ sung đề nghị truy tố 29 bị can về 3 tội danh "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Đưa hối lộ và Nhận hối lộ".
(GLO)- Theo quy định hiện hành, người nước ngoài muốn điều khiển xe tại Việt Nam phải có giấy phép lái xe (GPLX) còn hiệu lực và phù hợp với loại phương tiện. Với người sử dụng GPLX quốc tế (IDP), đây không phải là giấy tờ có thể sử dụng độc lập mà phải đi kèm GPLX quốc gia phù hợp.
(GLO)- Công an tỉnh Thanh Hóa đang tìm bị hại trong vụ án “Lừa dối khách hàng” liên quan việc quảng cáo sâm có hình thái tương đồng sâm Lai Châu nhưng cam kết là sâm Ngọc Linh nguồn gốc Kon Tum. Người từng mua sản phẩm qua mạng xã hội được đề nghị liên hệ cơ quan Công an.
(GLO)- Công an xã Chư Prông phối hợp với Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Gia Lai) vừa bắt giữ đối tượng có hành vi cướp giật điện thoại của một thiếu nữ vào buổi tối.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Thanh Dũng (SN 1969, trú thôn 3, xã Kbang) để điều tra làm rõ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
(GLO)- 2 công ty Xổ số kiến thiết Sóc Trăng và Cần Thơ đã chi hơn 2,6 tỷ đồng cho các đoàn đi nước ngoài học tập, trao đổi kinh nghiệm trong năm 2024. Kiểm toán Nhà nước cho rằng, một số chuyến đi chưa phù hợp, ít hoạt động chuyên môn.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai vừa khởi tố bị can và bắt tạm giam 1 đối tượng tại phường Hội Phú về hành vi tự ý sử dụng 1,4 tỷ đồng của người khác để đầu tư tiền ảo.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh tạm giam đối với Nguyễn Anh Nhân (SN 1994) và Nguyễn Văn Thôi (SN 1992, cùng trú phường Quy Nhơn) để điều tra làm rõ hành vi tàng trữ, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý.
(GLO)- Từ việc bắt giữ Dương Minh Tuấn (Hoàng Nato), Công an TP. Hồ Chí Minh đã mở rộng truy xét, triệt phá 8 đường dây ma túy; bắt và xử lý 126 người, trong đó có 9 người nước ngoài.
(GLO)- Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 4 (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) đã xử phạt tài xế xe khách Tuấn Anh chạy tuyến Pleiku - Quy Nhơn có hành vi vượt ẩu trên đèo An Khê.
(GLO)- Công an đang tiến hành điều tra, xác minh nguyên nhân, trách nhiệm các bên liên quan trong vụ nam sinh rơi xuống cống tử vong ở phường Đông Ngạc (TP. Hà Nội).
(GLO)- Sáng 21-9, TAND khu vực 3 (tỉnh Gia Lai) mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Bùi Xuân Cảnh (SN 2008), Phạm Đăng Khoa (SN 2008) và Lê Phan Tấn Min (SN 2008), cùng về các hành vi liên quan đến ma túy.
(GLO)- Chở 43 người trên xe khách 20 chỗ, tài xế và chủ xe bị xử phạt tổng cộng 174 triệu đồng. Vụ việc tiếp tục đặt ra vấn đề về an toàn vận tải hành khách và trách nhiệm của các bên liên quan.
Vốn quen biết và nắm rõ nguồn gốc đất, Lưu Văn Ngọ được nhờ làm thủ tục cấp giấy chứng nhận cho chủ đất. Tuy nhiên, Ngọ đã gian dối để thửa đất đứng tên mình, rồi bán cho người khác.
(GLO)- Công an TP. Hồ Chí Minh đã bắt khẩn cấp 7 người để điều tra vụ xô xát xảy ra trên đường Nguyễn Biểu (phường Chợ Quán, TP. Hồ Chí Minh), trong đó 1 người lái ô tô tông vào đám đông khiến 1 người bị thương.
(GLO)- Người chồng sống sót trong vụ 3 mẹ con bị sát hại ở Đồng Nai hứng chịu 31 vết chém, tỷ lệ tổn thương cơ thể 76%. Nghi phạm 21 tuổi bị truy tố về tội giết người và sử dụng trái phép vũ khí quân dụng.
CSGT lập biên bản xử lý tài xế xe khách chạy tốc độ 60-63 km/h trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai nhưng không chuyển sang làn đường bên phải theo quy định.
(GLO)- Vụ xe bán tải chứa bộ xương người dưới kênh ở Vĩnh Long tiếp tục đặt ra nhiều nghi vấn khi nhóm nhân viên được giao thu công nợ 363 triệu đồng, nhưng trong túi da được phát hiện tại xe chỉ còn 144 triệu đồng.
Viện KSND TP Đồng Nai truy tố Nguyễn Đức Anh về 2 tội danh sau khi đối tượng này đột nhập nhà hàng xóm của bạn gái cũ, sát hại dã man vợ cùng 2 con nhỏ và khiến người chồng bị thương nặng.
