(GLO)- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy xử lý người chưa thành niên phạm tội theo hướng đề cao giáo dục, phòng ngừa và phục hồi.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh về những điểm mới của Luật.
* Thưa ông, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 có nhiều điểm mới so với các quy định trước đây. Ông có thể khái quát tinh thần cốt lõi của Luật, đặc biệt là nguyên tắc xử lý lấy giáo dục làm trọng tâm đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội?
Luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh.
- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 gồm 10 chương, 179 điều với điểm nhấn là chuyển mạnh từ tư duy “xử lý để trừng phạt” sang “xử lý vì giáo dục, phòng ngừa và phục hồi”.
Nếu trước đây, việc xử lý NCTN phạm tội vẫn chịu ảnh hưởng nhất định của cách tiếp cận hình sự truyền thống thì Luật mới đã xác lập rõ nguyên tắc: Giáo dục, giúp đỡ là mục tiêu hàng đầu, trừng phạt chỉ là biện pháp cuối cùng.
Luật khẳng định NCTN phạm tội là đối tượng đặc thù, chưa hoàn thiện về thể chất, tâm sinh lý và nhận thức pháp luật, dễ bị tác động bởi môi trường sống, gia đình và xã hội. Vì vậy, việc xử lý không nhằm trả giá cho hành vi vi phạm mà hướng tới giúp các em nhận thức đúng sai, sửa chữa lỗi lầm, tránh tái phạm và phát triển lành mạnh.
Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ nguyên tắc xử lý, thẩm quyền, trình tự tố tụng đến hệ thống các biện pháp áp dụng. Đặc biệt, Luật yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng đặt lợi ích tốt nhất của NCTN lên hàng đầu, hạn chế tối đa việc gây tổn thương về tâm lý, danh dự và tương lai của các em trong quá trình xử lý vụ việc.
Điều này phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên hiện nay.
* Luật ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, hạn chế hình phạt tù đối với NCTN phạm tội. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa và tác động của quy định này trong thực tiễn, thưa ông?
- Đây là một trong những điểm mới rất đáng chú ý của Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024. Theo Điều 36, Luật quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng như: Khiển trách, xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại, quản thúc tại gia đình, hạn chế khung giờ đi lại, tham gia chương trình giáo dục, phục hồi hành vi… Đây đều là những biện pháp mang tính giáo dục, phục hồi, giúp NCTN nhận thức sai phạm mà không bị tách khỏi môi trường gia đình, nhà trường và xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp NCTN phạm tội xuất phát từ nhận thức pháp luật hạn chế, hoàn cảnh gia đình thiếu sự quan tâm hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ. Nếu áp dụng hình phạt tù quá sớm sẽ dễ dẫn đến hệ lụy lâu dài như gián đoạn học tập, mặc cảm xã hội, thậm chí làm gia tăng nguy cơ tái phạm. Vì vậy, việc chỉ áp dụng hình phạt khi các biện pháp chuyển hướng không hiệu quả là rất tiến bộ.
Ngay cả trong trường hợp buộc phải áp dụng hình phạt, Luật cũng quy định chặt chẽ, bảo đảm tính nhân đạo. Theo Điều 115, chỉ cho phép áp dụng 4 loại hình phạt đối với NCTN phạm tội gồm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn; tuyệt đối không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình. Đặc biệt, Điều 119 quy định cụ thể mức trần hình phạt tù đối với từng nhóm tuổi, thấp hơn rất nhiều so với người đã thành niên.
Những quy định này không làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật mà giúp việc xử lý đúng đối tượng, đúng mức độ, bảo đảm công bằng và hiệu quả phòng ngừa tội phạm lâu dài.
Quang cảnh phiên tòa xét xử tội giết người và gây rối trật tự công cộng xảy ra tại xã Vân Canh trong đó có một số bị cáo là người chưa thành niên. Ảnh: K.A
* Thưa ông, Luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội trong việc xử lý, giáo dục NCTN vi phạm pháp luật. Từ thực tiễn công tác trợ giúp pháp lý, ông đánh giá vai trò của các chủ thể này như thế nào để Luật được triển khai hiệu quả?
- Luật mới được xác lập cách tiếp cận toàn diện, coi giáo dục, phòng ngừa và tái hòa nhập là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội, chứ không chỉ riêng các cơ quan tiến hành tố tụng. Đây là điểm mới quan trọng, tạo nền tảng để việc xử lý NCTN vi phạm pháp luật đạt hiệu quả bền vững.
Trong đó, gia đình giữ vai trò nền tảng, trực tiếp quản lý, giáo dục và giám sát NCTN khi áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Nhà trường có trách nhiệm tạo môi trường học tập lành mạnh, giúp các em tiếp tục học tập, rèn luyện, hạn chế tâm lý mặc cảm, kỳ thị. Các cơ quan tư pháp phải đổi mới phương thức xử lý theo hướng thân thiện, phù hợp với lứa tuổi; rút ngắn thời gian tố tụng, hạn chế áp dụng các biện pháp mang tính cưỡng chế.
Đáng chú ý, Luật lần đầu tiên quy định rõ vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp NCTN. Đây là lực lượng hỗ trợ quan trọng, giúp đánh giá đầy đủ hoàn cảnh, tâm lý, nhu cầu của các em, qua đó tham mưu lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Riêng đối với công tác trợ giúp pháp lý, chúng tôi xác định trách nhiệm không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NCTN trong tố tụng mà còn tư vấn, định hướng, hỗ trợ các em và gia đình hiểu đúng tinh thần nhân văn của Luật. Khi các bên cùng chung cách nhìn, cùng đặt giáo dục và tương lai của NCTN làm trọng tâm thì hiệu quả triển khai Luật sẽ rõ nét hơn.
(GLO)- Đối tượng tại xã Ia Hiao (tỉnh Gia Lai) đã tìm đến các cơ sở kinh doanh dịch vụ cho thuê xe ô tô tự lái để thuê và đem xe đi cắm lấy tiền tiêu xài rồi bỏ trốn.
(GLO)- Từ vụ khởi tố liên quan đến hơn 1 tấn ngà voi bị phát hiện tại cảng Quy Nhơn (tỉnh Gia Lai), một vấn đề được nhiều người quan tâm là người mua, tàng trữ các sản phẩm từ ngà voi và động vật nguy cấp, quý, hiếm có thể bị xử lý như thế nào?
(GLO)- Ngày 12-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai cho biết đã khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” liên quan vụ phát hiện hơn 1 tấn ngà voi cùng nhiều mẫu xương động vật quý hiếm tại cảng Quy Nhơn.
(GLO)- Người bỏ trốn, bị truy nã nhưng chưa bắt được có thể bị xét xử vắng mặt. Bản án sau đó vẫn có thể có hiệu lực pháp luật theo quy định, không phải chờ đến khi bắt được người bị kết án.
(GLO)- Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Gia Lai) đang truy bắt đối tượng Đoàn Thanh Hải (SN 1985, trú tại phường Pleiku) liên quan đến vụ án lừa đảo hơn 2 tỷ đồng tiền "chạy việc".
(GLO)- Đội Quản lý thị trường số 7 (Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Gia Lai) vừa ban hành quyết định xử phạt 39,4 triệu đồng đối với 1 cơ sở kinh doanh phân bón trên địa bàn xã Đak Đoa, do vi phạm quy định về nhãn hàng hóa.
(GLO)- Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT), Công an tỉnh Gia Lai vừa thông báo tìm chủ sở hữu, người quản lý hoặc người điều khiển gần 500 phương tiện đang bị tạm giữ do vi phạm hành chính nhưng đến nay chưa đến nộp phạt, nhận lại phương tiện.
(GLO)- Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Gia Lai vừa phối hợp Công an phường Quy Nhơn Nam và các đơn vị liên quan đấu tranh, triệt phá nhóm đối tượng chuyên trộm cắp xe mô tô hoạt động lưu động trên nhiều địa bàn.
(GLO)- Từ vụ 5 trẻ bị đánh tại chùa Bầu (tỉnh Phú Thọ), cơ quan Công an đang xác minh trách nhiệm của người quay clip nhưng không có hành động can ngăn. Theo quy định, cá nhân khi phát hiện trẻ bị xâm hại có trách nhiệm thông báo, tố giác đến cơ quan có thẩm quyền.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản với số tiền lên đến gần 10 tỷ đồng tại phường Ayun Pa.
(GLO)- Từ ngày 1/7/2026, thủ tục cấp giấy phép lái xe (GPLX) có nhiều thay đổi. Người dân có thể làm trực tuyến, tại Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) hoặc Công an cấp xã và xuất trình GPLX qua VNeID.
(GLO)- Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Gia Lai yêu cầu các lực lượng chức năng tăng cường phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá; không để hình thành các điểm nóng trên địa bàn.
(GLO)- Thanh tra Chính phủ vừa chuyển Bộ Công an thông tin về 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với tổng số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng. Các giao dịch có khối lượng, giá trị lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của người bán.
(GLO)- Các biểu mẫu khảo sát trực tuyến có thể bị đối tượng xấu lợi dụng để thu thập thông tin cá nhân, phục vụ hành vi lừa đảo. Người dùng cần cảnh giác khi người lạ gửi link khảo sát, bình chọn hoặc yêu cầu điền thông tin để nhận quà.
(GLO) - Cơ quan An ninh điều tra (Công an tỉnh Gia Lai) đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam với TikToker Phượng Nguyễn, tên thật là Nguyễn Thị Bích Phượng (SN 1987, trú tại tổ 6, phường Hội Phú).
(GLO)- Từ ngày 8-8, người truyền, phát bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn không rõ nguồn, không đầy đủ hoặc sai lệch nội dung có thể bị xử phạt theo Nghị định số 219/2026/NĐ-CP.
(GLO)- Ngày 7-8, Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ cao tốc số 5 (Phòng 6, Cục CSGT) cho biết đã làm rõ phương tiện và tài xế gây rơi vãi mảnh sắt phế liệu trên tuyến cao tốc Bắc - Nam, đoạn từ TP. Đà Nẵng đến tỉnh Khánh Hòa khiến hàng loạt ô tô thủng lốp vào rạng sáng 6-8.
(GLO)- Thủ tướng Chính phủ giao Ngân hàng Nhà nước phối hợp Bộ Công an khẩn trương thiết lập cơ chế "ngăn chặn nóng" đối với tài khoản ngân hàng, ví điện tử liên quan đến hoạt động lừa đảo trực tuyến nhằm nâng cao hiệu quả truy vết dòng tiền và tăng khả năng thu hồi tài sản cho người dân.
(GLO)- Sau khi va chạm với xe tải đi theo hướng ngược lại trên quốc lộ 19B (đoạn qua xã Gào, tỉnh Gia Lai), một người đàn ông ở xã Bờ Ngoong đã tử vong tại chỗ.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam với Nguyễn Hữu Nam (SN 1993, trú tại thôn Thăng Hưng Đông, xã Bàu Cạn) về hành vi cố ý gây thương tích.
(GLO)- Chỉ trong 8 ngày đầu tháng 7/2026, camera giao thông tại Gia Lai ghi nhận 522 trường hợp có dấu hiệu không chấp hành đèn tín hiệu. Không ít tài xế vẫn nhầm về đèn vàng, vạch dừng và quyền rẽ phải khi đèn đỏ.
(GLO)- Ngày 6-8, Công an xã Chư Prông (tỉnh Gia Lai) đã phát đi thông báo tìm người với em Lê Hoài Dung (SN 2009, trú tại thôn Hợp Hòa, xã Chư Prông) đã bỏ nhà đi 10 ngày hiện mất tích.
(GLO)- Ngày 6-8, ông Võ Xuân Trường - Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty CP Mekolor - người từng gây chú ý với đề xuất đầu tư 100 tỷ USD cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vừa bị Cơ quan An ninh điều tra Công an TP. Cần Thơ khởi tố, bắt tạm giam để điều tra.
