(GLO)- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy xử lý người chưa thành niên phạm tội theo hướng đề cao giáo dục, phòng ngừa và phục hồi.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh về những điểm mới của Luật.
* Thưa ông, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 có nhiều điểm mới so với các quy định trước đây. Ông có thể khái quát tinh thần cốt lõi của Luật, đặc biệt là nguyên tắc xử lý lấy giáo dục làm trọng tâm đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội?
Luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh.
- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 gồm 10 chương, 179 điều với điểm nhấn là chuyển mạnh từ tư duy “xử lý để trừng phạt” sang “xử lý vì giáo dục, phòng ngừa và phục hồi”.
Nếu trước đây, việc xử lý NCTN phạm tội vẫn chịu ảnh hưởng nhất định của cách tiếp cận hình sự truyền thống thì Luật mới đã xác lập rõ nguyên tắc: Giáo dục, giúp đỡ là mục tiêu hàng đầu, trừng phạt chỉ là biện pháp cuối cùng.
Luật khẳng định NCTN phạm tội là đối tượng đặc thù, chưa hoàn thiện về thể chất, tâm sinh lý và nhận thức pháp luật, dễ bị tác động bởi môi trường sống, gia đình và xã hội. Vì vậy, việc xử lý không nhằm trả giá cho hành vi vi phạm mà hướng tới giúp các em nhận thức đúng sai, sửa chữa lỗi lầm, tránh tái phạm và phát triển lành mạnh.
Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ nguyên tắc xử lý, thẩm quyền, trình tự tố tụng đến hệ thống các biện pháp áp dụng. Đặc biệt, Luật yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng đặt lợi ích tốt nhất của NCTN lên hàng đầu, hạn chế tối đa việc gây tổn thương về tâm lý, danh dự và tương lai của các em trong quá trình xử lý vụ việc.
Điều này phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên hiện nay.
* Luật ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, hạn chế hình phạt tù đối với NCTN phạm tội. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa và tác động của quy định này trong thực tiễn, thưa ông?
- Đây là một trong những điểm mới rất đáng chú ý của Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024. Theo Điều 36, Luật quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng như: Khiển trách, xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại, quản thúc tại gia đình, hạn chế khung giờ đi lại, tham gia chương trình giáo dục, phục hồi hành vi… Đây đều là những biện pháp mang tính giáo dục, phục hồi, giúp NCTN nhận thức sai phạm mà không bị tách khỏi môi trường gia đình, nhà trường và xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp NCTN phạm tội xuất phát từ nhận thức pháp luật hạn chế, hoàn cảnh gia đình thiếu sự quan tâm hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ. Nếu áp dụng hình phạt tù quá sớm sẽ dễ dẫn đến hệ lụy lâu dài như gián đoạn học tập, mặc cảm xã hội, thậm chí làm gia tăng nguy cơ tái phạm. Vì vậy, việc chỉ áp dụng hình phạt khi các biện pháp chuyển hướng không hiệu quả là rất tiến bộ.
Ngay cả trong trường hợp buộc phải áp dụng hình phạt, Luật cũng quy định chặt chẽ, bảo đảm tính nhân đạo. Theo Điều 115, chỉ cho phép áp dụng 4 loại hình phạt đối với NCTN phạm tội gồm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn; tuyệt đối không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình. Đặc biệt, Điều 119 quy định cụ thể mức trần hình phạt tù đối với từng nhóm tuổi, thấp hơn rất nhiều so với người đã thành niên.
Những quy định này không làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật mà giúp việc xử lý đúng đối tượng, đúng mức độ, bảo đảm công bằng và hiệu quả phòng ngừa tội phạm lâu dài.
Quang cảnh phiên tòa xét xử tội giết người và gây rối trật tự công cộng xảy ra tại xã Vân Canh trong đó có một số bị cáo là người chưa thành niên. Ảnh: K.A
* Thưa ông, Luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội trong việc xử lý, giáo dục NCTN vi phạm pháp luật. Từ thực tiễn công tác trợ giúp pháp lý, ông đánh giá vai trò của các chủ thể này như thế nào để Luật được triển khai hiệu quả?
- Luật mới được xác lập cách tiếp cận toàn diện, coi giáo dục, phòng ngừa và tái hòa nhập là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội, chứ không chỉ riêng các cơ quan tiến hành tố tụng. Đây là điểm mới quan trọng, tạo nền tảng để việc xử lý NCTN vi phạm pháp luật đạt hiệu quả bền vững.
Trong đó, gia đình giữ vai trò nền tảng, trực tiếp quản lý, giáo dục và giám sát NCTN khi áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Nhà trường có trách nhiệm tạo môi trường học tập lành mạnh, giúp các em tiếp tục học tập, rèn luyện, hạn chế tâm lý mặc cảm, kỳ thị. Các cơ quan tư pháp phải đổi mới phương thức xử lý theo hướng thân thiện, phù hợp với lứa tuổi; rút ngắn thời gian tố tụng, hạn chế áp dụng các biện pháp mang tính cưỡng chế.
Đáng chú ý, Luật lần đầu tiên quy định rõ vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp NCTN. Đây là lực lượng hỗ trợ quan trọng, giúp đánh giá đầy đủ hoàn cảnh, tâm lý, nhu cầu của các em, qua đó tham mưu lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Riêng đối với công tác trợ giúp pháp lý, chúng tôi xác định trách nhiệm không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NCTN trong tố tụng mà còn tư vấn, định hướng, hỗ trợ các em và gia đình hiểu đúng tinh thần nhân văn của Luật. Khi các bên cùng chung cách nhìn, cùng đặt giáo dục và tương lai của NCTN làm trọng tâm thì hiệu quả triển khai Luật sẽ rõ nét hơn.
(GLO)- Sau khi không thể đột nhập vào nhà bạn gái cũ, Nguyễn Đức Anh mang dao trèo sang nhà hàng xóm và tấn công 1 gia đình khiến 3 người tử vong, 1 người bị thương.
(GLO)- Ngày 3-9, Đội CSGT đường bộ số 4 (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) phối hợp Công ty Honda Hồng Phước tổ chức tuyên truyền pháp luật về trật tự, an toàn giao thông cho khoảng 1.400 học sinh, giáo viên Phân hiệu Trường THPT Hùng Vương (phường Quy Nhơn Bắc).
(GLO)- Từ ngày 1-3-2027, nội dung sát hạch thực hành lái xe trên đường sẽ được đổi mới theo hướng đánh giá sát hơn khả năng xử lý của người lái trong điều kiện giao thông thực tế. Trong đó, thí sinh sẽ phải thể hiện kỹ năng giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện xung quanh.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Đồng Nai đang tạm giữ Nguyễn Đức Anh (21 tuổi, ngụ phường Hố Nai, TP. Đồng Nai) để điều tra vụ án mạng khiến 1 phụ nữ cùng 2 con nhỏ tử vong, người chồng bị thương nặng.
(GLO)- Vụ án mạng đặc biệt nghiêm trọng vừa xảy ra rạng sáng 3-9 tại ấp Bùi Chu (xã Bình Minh, TP. Đồng Nai) khiến 4 người trong 1 gia đình thương vong.
(GLO)- Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã thi hành lệnh tạm giam đối với ông Võ Lại (SN 1977, trú thôn Phú Mỹ, xã Bình Phú) để điều tra làm rõ hành vi “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng” quy định tại khoản 1, Điều 304 Bộ luật Hình sự.
(GLO)-Trong 5 ngày nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 (từ 29-8 đến 2-9), tình hình an ninh trật tự và an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh cơ bản ổn định. Tội phạm về trật tự xã hội giảm so với cùng kỳ năm 2025, giao thông được duy trì thông suốt, không xảy ra ùn tắc, đua xe trái phép.
(GLO)- Theo thống kê của Cục CSGT (Bộ Công an), trong 5 ngày nghỉ lễ Quốc khánh (từ 29-8 đến 2-9), cả nước ghi nhận 192 vụ tai nạn giao thông, làm 93 người chết, 134 người bị thương.
(GLO)- Ngày 2-9, Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Cục Cảnh sát kinh tế, Bộ Công an) đã khởi tố bị can, bắt tạm giam và khám xét đối với ông Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế để điều tra về tội “Nhận hối lộ”.
(GLO)- Nhiều tài xế có thói quen “tấp vào một chút” để đón người, nghe điện thoại, mua đồ hoặc chờ người thân. Tuy nhiên, nếu dừng xe tại những vị trí thuộc diện cấm, thời gian dừng ngắn hay dài không làm thay đổi hành vi vi phạm.
(GLO)- Trong thời đại giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, không ít trường hợp cho vay tiền chỉ trao đổi qua Zalo hoặc các ứng dụng nhắn tin khác. Khi xảy ra tranh chấp, câu hỏi được nhiều người đặt ra là: Tin nhắn Zalo có thể được sử dụng làm chứng cứ để đòi lại tiền hay không?
(GLO)- Ngày 1-9, Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 3, Phòng CSGT Công an tỉnh Gia Lai lập biên bản vi phạm hành chính đối với tài xế xe khách Việt Tân Phát về hành vi vượt ẩu trên đèo Mang Yang.
(GLO)- Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 2 (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) đang xử lý trường hợp tài xế ô tô có nồng độ cồn ở mức rất cao gây tai nạn ở khu vực Quảng trường Đại Đoàn Kết (phường Pleiku).
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã tạm giữ hình sự tài xế Nguyễn Cảnh Hạ Long (SN 1993, trú tại phường An Khê) liên quan đến vụ tai nạn giao thông trên đường tránh quốc lộ 19.
(GLO)- Xe khách đang di chuyển từ TP. Hồ Chí Minh về An Khê (tỉnh Gia Lai) khi đến khúc cua thuộc đường tránh quốc lộ 19 đã bị trơn trượt, mất lái dẫn đến tai nạn.
(GLO)- Tự ý chế tạo, sản xuất pháo nổ là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Nếu việc chế tạo, sử dụng trái phép vật liệu nổ gây chết người, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án cao nhất đến tù chung thân, tùy số người tử vong và các tình tiết của vụ án.
(GLO)- Chiều 30-8, tại UBND phường Quy Nhơn Tây, Trạm Cảnh sát giao thông (CSGT) Tuy Phước (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) phối hợp cùng Công an phường Quy Nhơn Tây tuyên truyền pháp luật về an toàn giao thông cho 70 thanh thiếu niên trên địa bàn.
(GLO)- Hai vụ việc liên quan đến du khách nước ngoài tại TP. Hồ Chí Minh đang thu hút sự chú ý: một nữ du khách phản ánh bị tính gần 3 triệu đồng cho chuyến taxi khoảng 30 phút; một trường hợp khác được cho là bán 1 quả dừa với giá 330.000 đồng.
(GLO)- Rạng sáng 28-8, trên đường Nguyễn Thái Học đoạn qua địa bàn phường Quy Nhơn Nam (tỉnh Gia Lai) xảy ra vụ tai nạn giao thông khiến 1 thanh niên tử vong.
(GLO)- Từ các vụ việc liên quan Hải Sapa TV, Huấn Hoa Hồng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải đề nghị tăng hậu kiểm hoạt động kinh doanh trên mạng, không để người có sức ảnh hưởng lợi dụng lòng tin của người dân để trục lợi.
(GLO)- Ngày 28-8, Phòng Cảnh sát giao thông (Công an tỉnh Gia Lai) tổ chức lễ ra quân cao điểm bảo đảm trật tự ATGT dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 và triển khai Tháng cao điểm ATGT cho học sinh đến trường năm 2026.
(GLO)- Ngày 27-8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã bắt tạm giam Trần Nguyễn Như Phượng (SN 1970) và Phạm Thị Minh Thu (SN 1973; cùng trú tại thôn Ân Hữu, xã Ân Tường) để điều tra về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”, quy định tại khoản 2 Điều 318 Bộ luật Hình sự.
(GLO)- Sáng 28-8, Tòa án nhân dân khu vực 4 - Vĩnh Long xét xử sơ thẩm Nguyễn Văn Bảo Trung - tài xế xe tải liên quan vụ tai nạn khiến nữ sinh 14 tuổi tử vong. Vụ việc từng gây chú ý khi cha nạn nhân sau đó dùng súng bắn tài xế rồi tự sát.
(GLO)- Công an phường An Nhơn Nam (tỉnh Gia Lai) vừa lập biên bản vi phạm hành chính đối với L.T.H. (SN 2004, trú phường An Nhơn Nam) về hành vi cố ý báo thông tin giả về việc bị 4 đối tượng chặn đường cướp số tiền 71 triệu đồng.
