(GLO)- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy xử lý người chưa thành niên phạm tội theo hướng đề cao giáo dục, phòng ngừa và phục hồi.
Phóng viên Báo và phát thanh, truyền hình Gia Lai đã có cuộc phỏng vấn luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh về những điểm mới của Luật.
* Thưa ông, Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 có nhiều điểm mới so với các quy định trước đây. Ông có thể khái quát tinh thần cốt lõi của Luật, đặc biệt là nguyên tắc xử lý lấy giáo dục làm trọng tâm đối với người chưa thành niên (NCTN) phạm tội?
Luật sư Lê Thành Trung-Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh.
- Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 gồm 10 chương, 179 điều với điểm nhấn là chuyển mạnh từ tư duy “xử lý để trừng phạt” sang “xử lý vì giáo dục, phòng ngừa và phục hồi”.
Nếu trước đây, việc xử lý NCTN phạm tội vẫn chịu ảnh hưởng nhất định của cách tiếp cận hình sự truyền thống thì Luật mới đã xác lập rõ nguyên tắc: Giáo dục, giúp đỡ là mục tiêu hàng đầu, trừng phạt chỉ là biện pháp cuối cùng.
Luật khẳng định NCTN phạm tội là đối tượng đặc thù, chưa hoàn thiện về thể chất, tâm sinh lý và nhận thức pháp luật, dễ bị tác động bởi môi trường sống, gia đình và xã hội. Vì vậy, việc xử lý không nhằm trả giá cho hành vi vi phạm mà hướng tới giúp các em nhận thức đúng sai, sửa chữa lỗi lầm, tránh tái phạm và phát triển lành mạnh.
Tinh thần này được thể hiện xuyên suốt từ nguyên tắc xử lý, thẩm quyền, trình tự tố tụng đến hệ thống các biện pháp áp dụng. Đặc biệt, Luật yêu cầu các cơ quan tiến hành tố tụng đặt lợi ích tốt nhất của NCTN lên hàng đầu, hạn chế tối đa việc gây tổn thương về tâm lý, danh dự và tương lai của các em trong quá trình xử lý vụ việc.
Điều này phù hợp với các chuẩn mực quốc tế mà Việt Nam là thành viên, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên hiện nay.
* Luật ưu tiên áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng, hạn chế hình phạt tù đối với NCTN phạm tội. Ông đánh giá thế nào về ý nghĩa và tác động của quy định này trong thực tiễn, thưa ông?
- Đây là một trong những điểm mới rất đáng chú ý của Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024. Theo Điều 36, Luật quy định 12 biện pháp xử lý chuyển hướng như: Khiển trách, xin lỗi bị hại, bồi thường thiệt hại, quản thúc tại gia đình, hạn chế khung giờ đi lại, tham gia chương trình giáo dục, phục hồi hành vi… Đây đều là những biện pháp mang tính giáo dục, phục hồi, giúp NCTN nhận thức sai phạm mà không bị tách khỏi môi trường gia đình, nhà trường và xã hội.
Thực tế cho thấy, nhiều trường hợp NCTN phạm tội xuất phát từ nhận thức pháp luật hạn chế, hoàn cảnh gia đình thiếu sự quan tâm hoặc bị lôi kéo, dụ dỗ. Nếu áp dụng hình phạt tù quá sớm sẽ dễ dẫn đến hệ lụy lâu dài như gián đoạn học tập, mặc cảm xã hội, thậm chí làm gia tăng nguy cơ tái phạm. Vì vậy, việc chỉ áp dụng hình phạt khi các biện pháp chuyển hướng không hiệu quả là rất tiến bộ.
Ngay cả trong trường hợp buộc phải áp dụng hình phạt, Luật cũng quy định chặt chẽ, bảo đảm tính nhân đạo. Theo Điều 115, chỉ cho phép áp dụng 4 loại hình phạt đối với NCTN phạm tội gồm: Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù có thời hạn; tuyệt đối không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình. Đặc biệt, Điều 119 quy định cụ thể mức trần hình phạt tù đối với từng nhóm tuổi, thấp hơn rất nhiều so với người đã thành niên.
Những quy định này không làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật mà giúp việc xử lý đúng đối tượng, đúng mức độ, bảo đảm công bằng và hiệu quả phòng ngừa tội phạm lâu dài.
Quang cảnh phiên tòa xét xử tội giết người và gây rối trật tự công cộng xảy ra tại xã Vân Canh trong đó có một số bị cáo là người chưa thành niên. Ảnh: K.A
* Thưa ông, Luật cũng nhấn mạnh trách nhiệm của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội trong việc xử lý, giáo dục NCTN vi phạm pháp luật. Từ thực tiễn công tác trợ giúp pháp lý, ông đánh giá vai trò của các chủ thể này như thế nào để Luật được triển khai hiệu quả?
- Luật mới được xác lập cách tiếp cận toàn diện, coi giáo dục, phòng ngừa và tái hòa nhập là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, cơ quan tư pháp và toàn xã hội, chứ không chỉ riêng các cơ quan tiến hành tố tụng. Đây là điểm mới quan trọng, tạo nền tảng để việc xử lý NCTN vi phạm pháp luật đạt hiệu quả bền vững.
Trong đó, gia đình giữ vai trò nền tảng, trực tiếp quản lý, giáo dục và giám sát NCTN khi áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng. Nhà trường có trách nhiệm tạo môi trường học tập lành mạnh, giúp các em tiếp tục học tập, rèn luyện, hạn chế tâm lý mặc cảm, kỳ thị. Các cơ quan tư pháp phải đổi mới phương thức xử lý theo hướng thân thiện, phù hợp với lứa tuổi; rút ngắn thời gian tố tụng, hạn chế áp dụng các biện pháp mang tính cưỡng chế.
Đáng chú ý, Luật lần đầu tiên quy định rõ vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp NCTN. Đây là lực lượng hỗ trợ quan trọng, giúp đánh giá đầy đủ hoàn cảnh, tâm lý, nhu cầu của các em, qua đó tham mưu lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
Riêng đối với công tác trợ giúp pháp lý, chúng tôi xác định trách nhiệm không chỉ là bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NCTN trong tố tụng mà còn tư vấn, định hướng, hỗ trợ các em và gia đình hiểu đúng tinh thần nhân văn của Luật. Khi các bên cùng chung cách nhìn, cùng đặt giáo dục và tương lai của NCTN làm trọng tâm thì hiệu quả triển khai Luật sẽ rõ nét hơn.
(GLO)- Phòng ngừa tai nạn giao thông liên quan đến xe tập lái đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hoạt động thực hành, nâng cao trách nhiệm của giáo viên hướng dẫn và cơ sở đào tạo.
(GLO)- Người đi bộ không được phép đi vào đường cao tốc. Tuy nhiên, khi xảy ra tai nạn khiến người đi bộ tử vong, việc xử lý phụ thuộc vào lỗi của từng bên, nguyên nhân và khả năng xử lý tình huống của người điều khiển phương tiện.
(GLO)- Lực lượng chức năng tỉnh Khánh Hòa đã bắt giữ Lữ Văn Toàn - phạm nhân thứ 3 trong số 4 người trốn khỏi Trại giam A2 (Bộ Công an) sau gần 2 tuần truy lùng. Đối tượng bị bắt vào khoảng 0 giờ ngày 3-11, khi đang di chuyển tại khu vực triền núi thuộc xã Bắc Khánh Vĩnh (tỉnh Khánh Hòa).
(GLO)- Một đường dây sản xuất, buôn bán phân bón giả do Nguyễn Hồng Lam cầm đầu vừa bị Công an TP. Hồ Chí Minh triệt phá. Cơ quan điều tra đã khởi tố 11 bị can, thu giữ hơn 2.100 tấn phân bón cùng nhiều tang vật liên quan.
(GLO)- Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Gia Lai yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, gian lận thương mại, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực y tế; chú trọng thuốc, sản phẩm y tế và hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử.
HĐXX đã triệu tập khoảng 60 người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, trong đó có hơn 10 công ty và nhiều cá nhân khác. Đại diện Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, cùng 6 cơ quan thuế ở các địa phương cũng được triệu tập với tư cách là người tham gia tố tụng.
(GLO)- Xe ben chở phế thải bất ngờ tông vào ô tô tải rồi đẩy phương tiện này va chạm với các ô tô khác trên cầu Nhật Tân (TP. Hà Nội) đêm 1-11. Vụ tai nạn không gây thiệt hại về người nhưng khiến giao thông ùn tắc.
(GLO)- Lực lượng Cảnh sát đường thủy (Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Gia Lai) tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trên các tuyến đường thủy nội địa và hàng hải, chủ động phòng ngừa tai nạn, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện.
(GLO)- Các phiên livestream “mổ trai, lấy ngọc” với lời hứa mua lại ngọc giá cao, trả thưởng hàng tỷ đồng đang trở thành cái bẫy lừa đảo trên mạng xã hội. Nhiều người mất hàng triệu đồng sau khi liên tục chuyển tiền mua các gói chơi hoặc nộp phí để nhận thưởng.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đang tiến hành điều tra, xác minh nguồn tin về tội phạm trong vụ việc sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức xảy ra ngày 27-12-2021 tại huyện Phú Thiện, tỉnh Gia Lai (cũ).
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tạm giam với Nguyễn Đình Hậu (SN 1999, trú tại xã Chư Prông) về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
(GLO)- Vụ tài xế xe đầu kéo ở Bắc Ninh bị lập biên bản do dừng xe vượt vạch khi đèn đỏ là lời cảnh báo đối với người tham gia giao thông. Trong một số trường hợp, dù đã dừng xe, tài xế vẫn có thể bị xử phạt nếu không chấp hành đúng quy định.
(GLO)- Sáng 31-10, Viện Kiểm sát Nhân dân khu vực 13 (tỉnh Gia Lai) phối hợp với Tòa án Nhân dân khu vực 13, Công an phường An Bình, Trường THPT Nguyễn Trãi (phường An Bình) tổ chức phiên tòa giả định nhằm phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh và hưởng ứng chiến dịch “Không một mình 2026”.
(GLO)- Tối 30-10, tại Trường Đại học Duy Tân (TP Đà Nẵng), Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) phối hợp với Đoàn Thanh niên Bộ Công Thương tổ chức vòng chung kết cuộc thi “Sinh viên thông thái 2026” với chủ đề “Tìm hiểu pháp luật về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp”.
(GLO)- Ngày 30-10, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai cho biết vừa ra quyết định khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Huỳnh Quảng (SN 1945, trú thôn Vĩnh Thái, xã Vĩnh Thịnh) để tiếp tục điều tra làm rõ hành vi giết người.
(GLO)- Phòng Cảnh sát hình sự (Công an tỉnh Gia Lai) vừa phối hợp với Công an phường Pleiku và các lực lượng liên quan truy xét, bắt khẩn cấp đối tượng cướp giật điện thoại của nữ sinh trên đường Sư Vạn Hạnh.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an tỉnh Gia Lai) vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với đối tượng Trần Văn Quang (SN 1990, ở tổ dân phố Nhơn Thọ, phường An Nhơn Nam) về hành vi “Buôn bán hàng giả là sơn, bột trét nhãn hiệu Jotun”.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đang thụ lý, điều tra vụ án hình sự lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến Mai Thị Gái (SN 1985, tên thường gọi Út Sến) xảy ra tại thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định cũ (nay là tỉnh Gia Lai) từ năm 2019 đến năm 2020.
(GLO)- Chiều 28-10, Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) đường bộ số 3 (Phòng CSGT, Công an tỉnh Gia Lai) đã xử phạt 1 phụ nữ 5 triệu đồng khi để con trai tự ý mang xe máy đi độ chế thay đổi kích thước.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã có quyết định truy tìm đối tượng Y Đên (SN 1979, trú tại làng Blang, xã Ia Hrung) liên quan đến vụ lừa đảo hàng tỷ đồng của người dân tộc thiểu số.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam 3 đối tượng về hành vi tàng trữ, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy tại phường An Phú.
(GLO)- Liên quan vụ 2 cha con tử vong trong căn nhà bốc cháy lúc rạng sáng 26-10 ở xã Vĩnh Thịnh (tỉnh Gia Lai), Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai vừa khởi tố vụ án để điều tra làm rõ hành vi giết người.
(GLO)- Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Gia Lai đã tạm giữ hình sự 3 đối tượng để điều tra về hành vi giết người trong vụ án mạng xảy ra ở đồi thông xã Đak Đoa vào chiều 25-10.
(GLO)- Với chủ đề “Kết nối không tổn thương”, chiến dịch “Không một mình” năm 2026 được Công an tỉnh Gia Lai phối hợp với Sở Giáo dục và Ðào tạo triển khai nhằm trang bị kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em, thanh thiếu niên trước nguy cơ bị bắt nạt, dụ dỗ, đe dọa, xâm hại trên không gian mạng.
