Ngày 11-9, TAND TP. Hà Nội tiếp tục xét xử phúc thẩm vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Trường THCS Ba Đình, liên quan cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình và cựu kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt.
Tại phiên tòa, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân TP. Hà Nội giữ nguyên quan điểm, cho rằng hành vi của các bị cáo có dấu hiệu phạm tội, nhưng hồ sơ vụ án còn những nội dung chưa được làm rõ nên đề nghị hủy án sơ thẩm để điều tra lại.
Từ diễn biến tranh luận tại phiên tòa, có thể thấy ít nhất 5 vấn đề lớn đang được đặt ra.
1. Căn cứ nào để xác định nhà trường thu vượt?
Cấp sơ thẩm xác định Trường THCS Ba Đình thu tiền dạy thêm cao hơn mức quy định tại Quyết định số 22/2013 của UBND TP. Hà Nội, qua đó xác định số tiền thu vượt hơn 1 tỷ đồng.
Tuy nhiên, sau phiên sơ thẩm, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp có kết luận việc Quyết định 22 áp dụng mức “giá trần” đối với tiền học thêm là chưa phù hợp với Thông tư 17/2012 của Bộ GD&ĐT.
Tại phiên phúc thẩm, luật sư nhấn mạnh, nếu căn cứ được sử dụng để xác định hành vi phạm tội có vấn đề về tính hợp pháp thì cần xem xét lại toàn bộ căn cứ buộc tội.
Viện Kiểm sát cũng cho rằng cần tiếp tục làm rõ vấn đề này, trong đó có việc chờ ý kiến của cơ quan có thẩm quyền về hiệu lực, cách áp dụng các quy định liên quan.
2. Hơn 1 tỷ đồng có phải toàn bộ là thiệt hại?
Đây là một trong những điểm tranh luận đáng chú ý nhất. Theo hồ sơ, số tiền nhà trường thu trong hoạt động dạy thêm được phân bổ cho nhiều khoản, trong đó khoảng 70% được dùng để chi trả cho giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Vì vậy, Viện Kiểm sát cho rằng cần làm rõ cách tính thiệt hại, xác định khoản tiền nào thực sự gây thiệt hại và thiệt hại thuộc về ai.
Các luật sư cũng lập luận, bản án sơ thẩm có lúc xác định thiệt hại đối với phụ huynh, lúc lại nhận định thiệt hại đối với nhà trường, trong khi tại phiên tòa không có bên nào xác nhận mình là bị hại.
3. Việc học thêm có thực sự tự nguyện và mức thu có được thỏa thuận?
Theo Viện Kiểm sát, hồ sơ chưa làm rõ đầy đủ việc học sinh tham gia học thêm trên cơ sở tự nguyện hay không, cũng như mức thu có phải do phụ huynh và nhà trường thỏa thuận hay không.
Cơ quan tố tụng chưa thu giữ được đầy đủ đơn xin học thêm của từng học sinh và chưa lấy lời khai đầy đủ của phụ huynh, học sinh để xác định vấn đề này.
Đây là nội dung có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá bản chất hoạt động thu tiền của nhà trường.
4. Khoản 30% tiền thu để lại trường được sử dụng thế nào?
Theo hồ sơ, 30% nguồn thu được để lại trường phục vụ công tác quản lý, cơ sở vật chất và các khoản liên quan.
Tại phiên phúc thẩm, Viện Kiểm sát cho rằng cần xem xét toàn bộ quá trình thu - chi chứ không chỉ tập trung vào việc thu tiền.
Đáng chú ý, khoản chi cho cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình được xác định hơn 132 triệu đồng, chiếm khoảng 38% khoản tiền dành cho quản lý. Trong khi đó, phần chi cho 24 giáo viên chủ nhiệm được nêu khoảng 26,4 triệu đồng, tương đương 7,56%.
Viện Kiểm sát nhấn mạnh cần làm rõ việc phân bổ nguồn tiền này có được Hội đồng giáo viên thông qua hay không, có được quy định trong Quy chế chi tiêu nội bộ của nhà trường hay không và từng khoản chi có đúng quy định. Ngay cả trong trường hợp việc thu tiền được xác định là đúng, nếu việc chi tiền sai quy định thì vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm.
5. Vai trò của những người liên quan và khoản thu khối 6?
Một vấn đề khác được Viện Kiểm sát chỉ ra là việc xác định tư cách tham gia tố tụng của những người liên quan.
Các giáo viên trực tiếp thu tiền, lập danh sách học sinh, được hưởng tiền và một số thành viên Ban Giám hiệu mới được xác định là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Viện Kiểm sát cho rằng cần làm rõ hơn vị trí, vai trò và trách nhiệm của những người này trong quá trình thu - chi tiền học thêm.
Bên cạnh đó, hồ sơ thể hiện Trường THCS Ba Đình còn tổ chức thu tiền học thêm đối với học sinh khối 6, nhưng nội dung này chưa được cấp sơ thẩm điều tra, đánh giá đầy đủ. Đây cũng là một trong những căn cứ khiến Viện Kiểm sát đưa ra quyết định cần điều tra bổ sung.
Viện Kiểm sát giữ nguyên đề nghị hủy án sơ thẩm
Trong ngày 11-9, sau phần bào chữa của các luật sư, Viện Kiểm sát tiếp tục giữ nguyên quan điểm đề nghị hủy bản án sơ thẩm để điều tra bổ sung.
Theo Viện Kiểm sát, việc thu - chi tiền dạy thêm, học thêm tại trường có những dấu hiệu vi phạm cần được tiếp tục làm rõ. Trong khi đó, các luật sư đề nghị hủy án sơ thẩm và tuyên các bị cáo không phạm tội.
Cựu hiệu trưởng Nguyễn Thị Bình tiếp tục kêu oan. Tại phần nói lời sau cùng tối 11-9, bà đề nghị Hội đồng xét xử xem xét toàn diện vụ án và tuyên mình không phạm tội.
Sau khi kết thúc phần tranh luận và lời nói sau cùng, Hội đồng xét xử quyết định nghị án kéo dài và dự kiến tuyên án vào sáng 14-9.
