Thư viện Pleiku và hành trình gieo mầm văn hóa đọc

Bắt đầu từ những điều nhỏ nhất

“Đọc sách phải giống như ăn cơm, uống nước hằng ngày” - cách so sánh giản dị của Giám đốc Thư viện Pleiku Nguyễn Thị Thủy phần nào phản ánh triết lý mà đơn vị theo đuổi trong hành trình xây dựng và phát triển văn hóa đọc.

“Thói quen đọc không thể hình thành trong ngày một ngày hai, mà cần được nuôi dưỡng từ sớm, bắt đầu từ những năm đầu đời, bằng những trải nghiệm nhẹ nhàng, tự nhiên” - bà Thủy khẳng định.

Từ cách tiếp cận đó, 3 năm trở lại đây, Thư viện Pleiku triển khai sáng kiến tổ chức hoạt động ngoại khóa đọc sách cho các trường học. Chương trình được thiết kế theo chủ đề, phù hợp với độ tuổi, kết hợp giữa đọc - chơi - thảo luận nhằm tạo sự hứng thú cho học sinh.

Thời gian đầu, cán bộ thư viện phải “gõ cửa” từng trường học. Dần dần, khi hoạt động chứng tỏ được sức hấp dẫn với học sinh, các trường học đã chủ động liên hệ đăng ký để đưa học sinh đến tham gia trải nghiệm.

Chị Trần Thị Hường - cán bộ Thư viện Pleiku - cho biết: “Các buổi ngoại khóa đọc sách còn kết hợp truyền tải nhiều nội dung giáo dục với cách thể hiện mới mẻ, trẻ trung. Các bạn đọc trẻ tham gia rất hào hứng”.

Theo thống kê, từ 22 buổi ngoại khóa với hơn 1.000 học sinh tham gia vào năm 2024, số buổi ngoại khóa đọc sách tại Thư viện Pleiku đã tăng lên 32 buổi với hơn 1.600 học sinh vào năm 2025. Và chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, đã có 15 buổi ngoại khóa đọc sách được tổ chức cho hơn 1.400 học sinh. Không ít em trở thành bạn đọc thường xuyên sau những lần tiếp cận ban đầu. Sự thay đổi này là kết quả của quá trình “mưa dầm thấm lâu” - một cách làm không mới, nhưng đòi hỏi sự theo đuổi bền bỉ.

Song song với không gian đọc trực tiếp, Thư viện Pleiku tận dụng mạng xã hội Facebook, YouTube, Tiktok, Zalo để mở rộng không gian đọc và tăng độ tiếp cận với độc giả. Đáng chú ý, các bạn nhỏ còn được mời tham gia thực hiện video về buổi ngoại khóa, làm MC giới thiệu sách hay - biến các em từ người đọc thành người lan tỏa. Các sản phẩm đều được đăng tải lên mạng xã hội, thu hút sự quan tâm của đông đảo bạn đọc ở nhiều độ tuổi. Trong quý I/2026, đã có 90 video được sản xuất và chia sẻ, tạo thêm kênh tiếp cận sách cho cộng đồng.

Bà Nguyễn Thị Thủy chia sẻ: “Hằng năm chúng ta có Ngày Sách và Văn hóa đọc (21-4) với rất nhiều hoạt động hưởng ứng. Đó là điểm nhấn để thu hút mọi người chú ý tới văn hóa đọc, tới những người sản xuất sách; để ghi nhận sự đóng góp của văn hóa đọc đối với xã hội.

Tuy nhiên, việc xây dựng thói quen đọc sách và phát triển văn hóa đọc phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, không ngừng nghỉ. Đó không chỉ là nhiệm vụ của thư viện, mà cần sự chung tay của tất cả mọi người. Các hoạt động dù nhỏ thôi nhưng được duy trì lâu dài sẽ tạo thói quen, mang đến hiệu quả lâu dài”.

Không gian đọc được “mang đi”

Một trong những rào cản lớn nhất ở Tây Gia Lai là khoảng cách địa lý và điều kiện tiếp cận. Không phải học sinh nào cũng có điều kiện đến thư viện, đặc biệt ở các xã vùng xa, vùng biên giới.

Thay vì chờ bạn đọc tìm đến, Thư viện Pleiku chọn cách đưa sách đến tận nơi. Mỗi tháng 2-3 đợt, xe thư viện lưu động của Thư viện Pleiku lại mang theo hàng nghìn đầu sách đến với học sinh.

Chỉ riêng quý I/2026, gần 90.000 bản sách đã được luân chuyển đến 15 địa điểm, phục vụ hơn 20.000 lượt bạn đọc. Ngoài ra, Thư viện còn luân chuyển 1.800 bản sách báo bằng xe máy phục vụ các tủ sách cơ sở tại 12 điểm. Riêng trong tháng 4-2026, Thư viện Pleiku phối hợp với các đơn vị ở địa phương tổ chức ngày hội đọc sách tại 25 địa điểm.

Đặc biệt, Thư viện Pleiku ưu tiên đưa xe thư viện lưu động đến 7 xã biên giới và các vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tại Lễ phát động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026 của Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Đức Cơ, 150 học sinh đã hào hứng khám phá xe thư viện lưu động. Không phải cuốn sách nào cũng mới, nhưng có nhiều tựa sách các em ở đây chưa từng được tiếp cận.

Say mê với cuốn sách "Dưới đáy biển", em Rơ Mah Gin (lớp 7) chia sẻ: “Ở thư viện trường cũng có nhiều sách, cả sách giáo khoa lẫn truyện, nhưng đây là lần đầu tiên em được đọc loại sách khoa học này. Nó có những hình ảnh và chú thích về các loài động vật biển từ thời tiền sử. Rất hấp dẫn!”.

Thầy Hồ Minh Thể - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Đức Cơ - cho biết: “Cùng với các tiết đọc sách hằng tuần tại thư viện trường, trong tháng 4-2026, chúng tôi phối hợp với Thư viện Pleiku tổ chức ngày hội đọc sách như một điểm nhấn nhằm khơi gợi hứng thú đọc sách ở các em học sinh.

Các hoạt động như giới thiệu sách bằng 3 thứ tiếng Việt - Jrai - Anh, biểu diễn nhạc cụ dân tộc, đố vui có thưởng... được các em học sinh hưởng ứng nồng nhiệt. Việc xây dựng kỹ năng đọc góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đồng thời phát triển tốt các kỹ năng cho học sinh trong trường nội trú”.

Niềm vui, sự hứng thú của bạn đọc trẻ là động lực để đội ngũ cán bộ Thư viện Pleiku nỗ lực hơn nữa nhằm lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng.

Năm 2024, Thư viện Pleiku phục vụ hơn 1 triệu lượt bạn đọc. Đến năm 2025, số lượt bạn đọc đã tăng lên hơn 2 triệu lượt, với hơn 3,5 triệu lượt sách phục vụ.

Nhưng điều đáng nói không chỉ nằm ở số lượng. Quan trọng hơn là sự thay đổi trong nhận thức: Học sinh bắt đầu nhìn sách như một “người bạn đồng hành”, đọc sách không phải là một nhiệm vụ. Những gì Thư viện Pleiku làm được trong những năm qua cho thấy văn hóa đọc có thể được hình thành khi kiên trì gieo thói quen từ những điều nhỏ nhất.