Qua tìm hiểu, sâu đầu đen gây hại trên cây dừa phát sinh đầu tiên ở phường Tam Quan. Theo phản ánh của người dân ở đây, sâu đầu đen gây hại dừa ban đầu xảy ra rải rác vào tháng 3 ở một số diện tích cây dừa ở khu phố Hội An (phường Tam Quan), sau đó lan sang khu phố Cự Tài 1 (phường Hoài Nhơn Tây). Đến nay, sâu đầu đen gây hại nặng khoảng 9,6 ha/khoảng 1.500 cây dừa.
Từ phản ánh của người dân, UBND phường Tam Quan đã phối hợp Trạm Trồng trọt và bảo vệ thực vật khu vực 1 cùng Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh kiểm tra thực tế tại các vườn dừa bị sâu đầu đen tấn công.
Qua kiểm tra, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, nhìn thấy sâu đầu đen (Opisina arenosella Walker) phát sinh gây hại 1.915 cây dừa tại phường Tam Quan, phường Hoài Nhơn Tân và phường Bồng Sơn.
"Đây là loài sâu hại nguy hiểm đối với cây dừa. Sâu non ăn biểu bì mặt bên trong của lá, làm suy kiệt cây và giảm năng suất, thậm chí có thể làm chết cây", ông Kiều Văn Cang, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, nhìn nhận.
Theo quan sát, sâu đầu đen gây hại mạnh ở giai đoạn sâu non. Thời gian này, sâu ẩn núp bên trong lá, gây hại bằng cách cạp lớp biểu bì mặt dưới của tàu lá, thải phân, nhả tơ, sau lan dần lên các tàu lá trên. Sâu đầu đen gây hại khác so với bọ dừa (Brontispa longissima) trước đây-chọn tàu lá non trên ngọn để gây hại. Ngoài lá, sâu đầu đen còn cạp vỏ trái. Những khoảnh dừa bị nặng nhìn khá xơ xác, có thể làm ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng.
Ông Bùi Văn Hùng, 58 tuổi, ngụ khu phố Hội An, phường Tam Quan, chia sẻ: "Vườn dừa của gia đình có nhiều cây bị sâu đầu đen gây hại. Lúc đầu, sâu chỉ ăn lá, nhưng sau đó cây khô héo dần rồi chết hẳn".
Trước tình hình này, Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu UBND các xã, phường phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tổ chức kiểm tra, rà soát kỹ diện tích trồng dừa trên địa bàn, kịp thời phát hiện, khoanh vùng để phòng trừ, tiêu hủy nguồn sâu đầu đen hại dừa.
Ông Kiều Văn Cang, cho hay: Ngay khi phát hiện sâu đen gây hại, đơn vị đã cử cán bộ chuyên môn phối hợp với Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khu vực bám sát địa bàn kiểm tra, đánh giá mức độ gây hại. Đồng thời trước đó, từ ngày 4 đến ngày 5-8, Trung tâm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật miền Trung cũng đã cử chuyên gia vào Gia Lai để trực tiếp hướng dẫn nông dân triển khai các biện pháp phòng trừ.
Cụ thể, cán bộ chuyên môn Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật hướng dẫn người dân cắt tỉa tàu lá hoặc lá chết của cây dừa bị sâu gây hại, thu gom và tiêu hủy bằng cách đốt hoặc ngâm trong nước nhằm làm giảm mật số sâu gây hại.
"Đây là biện pháp quan trọng, hiệu quả, an toàn môi trường khi phát hiện sâu đầu đen gây hại từ những lá già bên dưới", ông Cang nói. Đồng thời, ông Cang khuyến cáo để hạn chế cây dừa bị sâu đầu đen tấn công, người dân cần bón phân cân đối (chia làm nhiều đợt bón) kết hợp tưới nước để cây sinh trưởng phát triển tốt. Hạn chế vận chuyển cây dừa giống, các cây ký chủ phụ (cau, chà là…) và trái dừa bị nhiễm sâu đầu đen sang các vùng khác để hạn chế lây lan.
Bên cạnh đó, người dân sử dụng biện pháp sinh học trong phòng trừ, có thể phun thuốc trừ sâu sinh học hoạt chất Bacillus thuringiensis. Sử dụng kiến vàng, bọ xít bắt mồi, ong ký sinh… những loài thiên địch có sẵn trong tự nhiên để tiêu diệt sâu đầu đen.
Đến nay, tình hình và mức độ sâu đầu đen gây hại dừa đã từng bước được kiểm soát, khống chế. Tuy nhiên, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tiếp tục đề nghị các địa phương chủ động bố trí, sử dụng kinh phí để hỗ trợ phòng trừ sâu đầu đen hại dừa, đồng thời vận động người dân trồng dừa tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng trừ theo hướng dẫn của chi cục.
Biện pháp hóa học phòng trừ sâu đen hại dừa:
Khi phát hiện sâu đầu đen gây hại trên cây dừa, cần cắt tỉa và tiêu hủy các tàu lá bị nhiễm trước khi phun thuốc bảo vệ thực vật nhằm giảm mật số sâu, tăng khả năng tiếp xúc của thuốc với sâu non và nâng cao hiệu quả phòng trừ.
- Đối với vườn dừa trồng xen trong vườn nhà, sử dụng một trong hai hoạt chất: Spinetoram hoặc Flubendiamide.
- Đối với vườn dừa sản xuất thông thường, nằm xa khu dân cư, sử dụng một trong các loại thuốc trừ sâu có chứa hoạt chất: Emamectin benzoate, Lufenuron hoặc Spirotetramat.
- Dùng bình máy 16-20 lít để phun cho 4-5 cây dừa, phun ướt đẫm đều hai mặt lá. Thực hiện phun 2 lần, cách nhau 7-10 ngày và nên luân phiên sử dụng các hoạt chất để tránh hiện tượng kháng thuốc. Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng, đồng thời đảm bảo an toàn cho người, vật nuôi và môi trường.
Tuyệt đối không phun thuốc ngừa khi chưa phát hiện triệu chứng gây hại.
