Tuy nhiên, đằng sau gam màu sáng ấy vẫn là bài toán phân hóa ngành hàng, thiếu hụt vùng nguyên liệu và yêu cầu tái cơ cấu để phát triển bền vững.
Ngành hàng chế biến thủy sản bứt phá
Theo Sở Công Thương, nhóm thủy sản tiếp tục là điểm sáng nổi bật. Trong tháng 3, sản lượng phi lê cá tăng 42,62%, lũy kế quý I tăng 22,4%; tôm đông lạnh tăng 1,85% trong tháng và tăng tới 60% trong quý.
Đáng chú ý, nhóm thủy hải sản chế biến khác tăng gấp 8,7 lần so cùng kỳ năm ngoái, chủ yếu nhờ Nhà máy Savvy Seafood Việt Nam (KCN Nhơn Hòa, phường An Nhơn Nam) phát huy tối đa công suất dây chuyền chế biến tôm bọc bột.
Kết quả này đến từ nỗ lực mở rộng thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp (DN) trong bối cảnh chịu tác động từ Đạo luật bảo vệ thú biển của Mỹ và các yêu cầu kỹ thuật từ EU.
Ông Hồ Mai Anh - đại diện Công ty TNHH Mãi Tín Bình Định (phường Quy Nhơn Đông) cho biết: “Ngay từ đầu năm, chúng tôi đã nỗ lực duy trì ổn định đơn hàng xuất sang Nhật Bản, giúp DN giữ nhịp sản xuất liên tục. Đây là yếu tố quan trọng bù đắp sự sụt giảm ở các thị trường truyền thống”.
Cùng với thủy sản, ngành đồ uống cũng ghi nhận tăng trưởng khả quan. Sản lượng bia quý I tăng 8%; trong đó, lực tăng chủ yếu từ việc Chi nhánh Công ty CP Bia Sài Gòn - Miền Trung (KCN Phú Tài, phường Quy Nhơn Bắc) đẩy mạnh sản xuất phục vụ mùa khô và Năm Du lịch quốc gia.
Ở phân khúc nước giải khát, nước yến tăng 14,2% nhờ Công ty CP Tingco Bình Định (KCN Nhơn Hội, phường Quy Nhơn Bắc) mở rộng thị trường phía Bắc và phía Nam, đồng thời các DN như Công ty TNHH Yến sào Tam Quan (phường Hoài Nhơn Bắc), Công ty TNHH Yến Quang (phường Quy Nhơn Nam) duy trì tiêu thụ ổn định.
Bà Trần Thị Thu Hà - Giám đốc Công ty TNHH Yến Quang - cho biết: “Sản phẩm yến chưng hũ của công ty vừa hoàn thiện đầy đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang Nhật Bản, mở ra cơ hội tiếp cận thị trường khó tính nhưng giàu tiềm năng. Đây là bước tiến quan trọng để DN nâng giá trị sản phẩm, khẳng định thương hiệu yến Gia Lai trên thị trường quốc tế”.
Nhóm sữa cũng tăng trưởng nổi bật khi sản lượng sữa, kem chưa cô đặc tháng 3 tăng 69,42%, quý I tăng 52,55%. Động lực đến từ Chi nhánh Công ty CP Sữa Việt Nam - Nhà máy Sữa Bình Định (phường Quy Nhơn Nam) tăng sản lượng phục vụ xuất khẩu sang Campuchia và dự án nâng công suất Nhà máy sữa Nutifood Cao Nguyên (KCN Trà Đa, phường Pleiku) đi vào hoạt động cuối năm 2025.
Hướng tới chủ động vùng nguyên liệu
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, một số ngành hàng vẫn gặp khó khăn. Tinh bột sắn quý I giảm 11%, chủ yếu do diện tích vùng nguyên liệu thu hẹp khi nông dân chuyển sang cây trồng có giá trị kinh tế cao hơn.
Ngành đường giảm 6% vì ảnh hưởng mưa lũ cuối năm 2025 làm giảm năng suất mía, trong khi đường nhập lậu từ Thái Lan tạo áp lực cạnh tranh lớn.
Theo ông Dương Minh Đức - Giám đốc Sở Công Thương, sự phân hóa xuất phát từ khả năng chủ động nguồn nguyên liệu và mức độ thích ứng thị trường của từng ngành hàng.
Những lĩnh vực có vùng nguyên liệu ổn định, đơn hàng xuất khẩu tốt và đầu tư công nghệ mới đều tăng trưởng cao.
Ngược lại, ngành phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nội địa như sắn, mía đang gặp khó nếu không tái cơ cấu kịp thời.
Để củng cố nền tảng tăng trưởng, UBND tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Phát huy hiệu quả 6 dự án hoàn thành năm 2025; tháo gỡ khó khăn cho 9 dự án (thuộc nhóm ngành chế biến thức ăn gia súc, chế biến thực phẩm) dự kiến đưa vào hoạt động trong năm 2026; hỗ trợ DN tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị; tăng cường xúc tiến thương mại, kết nối với Hiệp hội Thủy sản Gia Lai để tháo gỡ kịp thời vướng mắc cho DN.
Riêng về vùng nguyên liệu, tỉnh kiến nghị khôi phục và mở rộng diện tích trồng mía, mì theo hướng liên kết bao tiêu với DN chế biến; sử dụng giống mới nâng năng suất; mở rộng thu mua từ các tỉnh lân cận để bảo đảm nguồn cung ổn định.
Với ngành bia, tỉnh đề xuất làm việc với Tổng Công ty CP Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn nhằm nâng công suất Nhà máy Bia Sài Gòn - Quy Nhơn. Đối với ngành sữa, việc sớm tháo gỡ vướng mắc để triển khai chương trình sữa học đường giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ mở thêm dư địa tiêu dùng nội địa.
Tổng thể, tăng trưởng quý I cho thấy sức bật tích cực của ngành chế biến thực phẩm trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động.
Khi DN chủ động mở rộng thị trường, đầu tư chiều sâu và địa phương đồng hành tháo gỡ điểm nghẽn nguyên liệu, ngành chế biến nông - thủy sản, thực phẩm và đồ uống sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng bền vững cho công nghiệp tỉnh.
