Các chuyên gia nhận định, những diễn biến này không chỉ phản ánh chiến lược linh hoạt của Ukraine mà còn làm gia tăng áp lực ngoại giao và chiến lược dài hạn lên Moscow.
Nga tiến sâu vào Kupiansk, chiến tuyến Donetsk căng thẳng
Chiến dịch chiếm Kupiansk của Nga đã được triển khai từ cuối tháng 6, với mục tiêu kiểm soát thành phố chiến lược trên bờ Tây sông Oskil, tỉnh Kharkov. Ngày 5-8, quân Nga tiến vào phía Bắc thành phố, sau đó chiếm một số khu định cư phía Tây. Theo trang Deep State Map, đến 24-8, lực lượng Nga đã mở rộng vòng vây, tiếp cận các khu ngoại ô phía Tây và tiến gần Công viên Komsomol cách vùng ngoại ô phía Bắc khoảng 3 km. Video từ hiện trường cho thấy quân Nga đã thâm nhập sâu vào nội thành, tạo áp lực lớn lên các đơn vị phòng thủ Ukraine.
Chiến tuyến Donetsk dài hơn 1.000 km, tiếp tục là trọng tâm chiến lược. Nga muốn chiếm “vành đai pháo đài” bao gồm các thành phố phòng thủ kiên cố như Sloviansk, Kramatorsk, Druzhivka và Kostiantynivka. Ngày 23-8, nhà phân tích Andrey Marochko thông báo lực lượng Nga đã “tạo được chỗ đứng” ở vùng ngoại ô Kostiantynivka và hai ngày sau, lãnh đạo khu vực Denis Pushilin xác nhận giao tranh tại ngoại ô. Bộ Quốc phòng Nga cho biết đã chiếm 3 khu định cư ở Donetsk và 2 khu ở tỉnh lân cận Dnipropetrovsk, nhưng chưa xác nhận tiến vào trung tâm thành phố.
Theo chuyên gia quân sự Olga Belova: “Các trận giao tranh tại Donetsk và Kupiansk cho thấy chiến thuật “tấn công từng phần” của Nga nhằm bao vây, gây áp lực và làm suy yếu tuyến phòng thủ Ukraine. Tuy nhiên, chiến thuật này cũng tạo ra những khoảng trống, mà Ukraine có thể khai thác bằng các đòn phản công chính xác”.
Ngoài các chiến dịch trên bộ, nỗ lực ngoại giao quốc tế vẫn bế tắc. Tổng thống Mỹ Donald Trump thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình, nhưng Tổng thống Nga Vladimir Putin từ chối gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, trong khi Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cáo buộc Ukraine cản trở tiến trình hòa bình và bác bỏ các nguyên tắc quan trọng do Washington đề xuất, bao gồm không gia nhập NATO và thảo luận về vấn đề lãnh thổ.
Ukraine phá sập sở chỉ huy và phòng không Nga tại Kursk
Ukraine không chỉ phòng thủ mà còn chủ động phản công. Ngày 24-8, quân đội nước này sử dụng bom dẫn đường GBU-39 tấn công sở chỉ huy, hệ thống liên lạc và các tổ hợp phòng không Nga tại Kulbaki, tỉnh Kursk. Tờ Defense Express nhận định: “Chỉ với một đòn duy nhất, nhiều mục tiêu trọng yếu của lực lượng Nga đã bị loại khỏi vòng chiến đấu.”
Chiến dịch nhắm vào trung tâm điều hành, mạng lưới chỉ huy và công sự, làm suy giảm khả năng chiến đấu của Nga. Nhóm binh sĩ vận hành MANPADS, vốn là mối đe dọa trực tiếp với máy bay Ukraine, cũng bị vô hiệu hóa, tạo khoảng trống an toàn cho không quân Kiev.
Chuyên gia quân sự Olga Belova nhận xét: “GBU-39 không chỉ là vũ khí chính xác mà còn thay đổi cách Ukraine tiếp cận chiến tranh hiện đại. Khả năng tấn công mục tiêu kiên cố từ khoảng cách xa giúp Ukraine tối đa hóa hiệu quả, giảm thiểu rủi ro cho binh sĩ và làm suy yếu nhanh chóng các cụm lực lượng Nga.”
Đòn phản công này đồng thời tác động trực tiếp đến chiến lược dài hạn của Nga, khiến Moscow phải điều chỉnh bố trí lực lượng, tập trung phòng thủ ở các thành phố chiến lược thay vì tiến sâu hơn, trong khi Ukraine giành được lợi thế về thời gian và cơ hội triển khai thêm vũ khí hiện đại.
Chiến hạm Buyan-M tê liệt sau đòn tấn công UAV
Trên mặt trận biển, UAV FPV của Ukraine lần đầu tiên xuyên thủng phòng thủ chiến hạm Buyan-M tại vịnh Temryuk trên biển Azov, cách hơn 350 km. Đòn tấn công gây hư hại phần thân tàu, làm tê liệt hệ thống radar quan trọng và làm mất khả năng khai hỏa tên lửa hành trình Kalibr, khiến Buyan-M trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương trước các đợt tấn công tiếp theo. Ngoài ra, nhiều thiết bị điện tử trên tàu và hệ thống liên lạc cũng bị phá hủy, làm gián đoạn phối hợp với các đơn vị khác trong hạm đội.
Tàu Buyan-M, lớp dự án 21631, vốn được trang bị pháo hạm, tên lửa hành trình và hệ thống phòng không sáu nòng AK-630M2 Duet, nhưng vẫn không thể chống trả hiệu quả trước UAV FPV, lộ rõ điểm yếu trong khả năng phòng thủ gần bờ. Cuộc tấn công này được đánh giá là một bước ngoặt chiến thuật trên biển, khi Ukraine sử dụng UAV giá rẻ nhưng hiệu quả để gây thiệt hại nghiêm trọng cho tàu chiến hiện đại.
Chuyên gia quân sự Viktor Shevchenko nhận định: “Sự kiện này chứng minh UAV FPV có thể thay đổi cục diện chiến trường hiện đại. Việc làm tê liệt Buyan-M không chỉ gây thiệt hại vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chiến đấu và tinh thần hải quân Nga, đồng thời mở ra hướng tác chiến mới cho Ukraine trên biển.”
Chiến lược dài hạn và phản ứng quốc tế
Những diễn biến tại Kupiansk, Donetsk, Kursk và biển Azov phản ánh chiến lược dài hạn của Ukraine: kết hợp phòng thủ chủ động với phản công chính xác, khai thác UAV và vũ khí phương Tây để tạo lợi thế chiến thuật và áp lực ngoại giao. Các đồng minh phương Tây đang cam kết hỗ trợ thêm binh lính, khí tài và hỗ trợ trên không nếu đạt được thỏa thuận ngừng bắn, củng cố khả năng phản công của Kiev.
Các chuyên gia nhận định, những đòn đánh chính xác vào sở chỉ huy, phòng không và chiến hạm không chỉ làm suy yếu lực lượng Nga mà còn tác động trực tiếp đến chiến lược dài hạn của Moscow. Nga buộc phải điều chỉnh kế hoạch chiếm thành phố, gia tăng chi phí nhân lực và vật tư, trong khi Ukraine có thêm thời gian củng cố phòng thủ và triển khai vũ khí mới.
Chuyên gia Olga Belova nhấn mạnh: “Ukraine đang chứng minh rằng với sự phối hợp chiến thuật chính xác, khai thác UAV và vũ khí hiện đại, họ có thể đối trọng hiệu quả với sức mạnh quân sự của Nga, đồng thời nâng cao vị thế trên bàn đàm phán quốc tế. Các trận chiến tại Donetsk và Kupiansk là minh chứng rõ ràng cho cách Ukraine biến áp lực quân sự thành cơ hội chiến lược”.
Những diễn biến này cũng gửi tín hiệu rõ ràng đến cộng đồng quốc tế về tầm quan trọng của viện trợ phương Tây và chiến lược tác chiến đa diện trong cuộc chiến hiện đại. Việc khai thác UAV FPV, bom dẫn đường chính xác và phối hợp tác chiến đồng bộ trên bộ-biển-không quân giúp Ukraine duy trì thế chủ động, bảo vệ các thành phố chiến lược, đồng thời làm gia tăng áp lực ngoại giao lên Moscow.
Từ Kupiansk tới Donetsk, từ Kursk tới biển Azov, Ukraine đang chứng minh rằng chiến tranh hiện đại không chỉ dựa vào số lượng binh sĩ hay pháo hạm mà còn phụ thuộc vào tính linh hoạt chiến thuật, sự chính xác của vũ khí và khả năng phối hợp đồng bộ, tạo ra lợi thế chiến lược lâu dài trong cuộc đối đầu với Nga.
