Giải bài toán đất ở cho người dân
Cách đây không lâu, 160 hộ đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) ở các thôn 1, 2 và 4 của xã Pờ Tó (tỉnh Gia Lai) vẫn đang sống trong cảnh nhà cửa chen chúc, đất ở chật chội, lối đi nhỏ hẹp và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Nhân khẩu tăng nhanh trong khi quỹ đất hạn chế đã khiến nhiều khu dân cư trở nên quá tải. Nhiều cặp vợ chồng trẻ sau khi cưới phải sống nhờ trên nhà, đất của cha mẹ, người thân. Nếu ra ở riêng cũng chỉ có thể dựng tạm căn chòi nhỏ chỉ đủ che mưa, che nắng.
Những căn nhà dựng sát nhau, không gian sinh hoạt bó hẹp, chuyện nước thải, rác sinh hoạt trở thành “điểm nghẽn” trong đời sống nông thôn vùng đồng bào DTTS. Gia súc buộc phải nuôi nhốt dưới gầm nhà sàn. Nhiều hộ muốn xây dựng nhà tiêu, nhà tắm hợp vệ sinh cũng không còn quỹ đất.
Từ thực tế trên, chính quyền xã Pờ Tó đã đề xuất, xin chủ trương xây dựng khu tái định cư mới cho người dân ngay tại khu đất sản xuất thuộc thôn 1, cách nơi ở cũ của bà con chừng 1-3 km. Trong số 160 hộ di dời (94 hộ ở thôn 1, 54 hộ ở thôn 2 và 12 hộ ở thôn 4), có gần 100 hộ nghèo. Đây đều là những hộ khó khăn về nhà ở, đất ở.
Chủ tịch UBND xã Pờ Tó Trần Văn Hùng cho biết: Năm 2023, dự án sắp xếp bố trí ổn định dân cư xã Pờ Tó được triển khai với tổng kinh phí trên 40 tỷ đồng do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng huyện Ia Pa (cũ) làm chủ đầu tư.
Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, từ tháng 10-2025, dự án được bàn giao cho UBND xã Pờ Tó. Với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của người dân, đầu tháng 12-2025, khu tái định cư đã hoàn thành với hệ thống đường giao thông, nước sạch, điện chiếu sáng, nhà văn hóa được đầu tư đồng bộ.
Khi chuyển đến nơi ở mới, mỗi hộ dân được hỗ trợ 300 - 400 m2 đất ở và 22 triệu đồng để di dời nhà cửa. “Mục tiêu lớn nhất của khu tái định cư không chỉ là giải quyết bài toán thiếu đất ở, mà còn tạo điều kiện để bà con ổn định cuộc sống lâu dài, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống. Vì vậy, thời gian tới, xã sẽ tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ sản xuất giúp bà con ở khu tái định cư giảm nghèo bền vững” - ông Hùng nhấn mạnh.
Niềm vui an cư
Nhiều ngày qua, ông Rah Lan Thoan - Trưởng thôn 1 (xã Pờ Tó) hòa cùng niềm vui với 160 hộ dân ở địa phương. Tuy nhiên, ông cũng lo vì bà con cần có thời gian để hòa hợp và bắt đầu cuộc sống mới.
Vì vậy, ngay từ những ngày đầu, ông đã cùng hệ thống chính trị thôn phối hợp với các hội, đoàn thể xã hỗ trợ người dân vận chuyển đồ đạc, hướng dẫn bà con bố trí nhà cửa, tuyên truyền về giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng nếp sống mới.
Hiện 154 hộ dân đã hoàn thành xong việc di dời, xây dựng nhà ở; 6 hộ cuối cùng đang gấp rút thi công, phấn đấu hoàn thành nhà trước thềm năm mới.
Tất bật cưa gỗ dựng nhà, mồ hôi lấm tấm trên khuôn mặt sạm nắng nhưng ánh mắt anh Kpă Luyn (thôn 1) ánh lên niềm vui. Gia đình anh là hộ nghèo, cả nhà 5 người sống trong căn nhà rất chật chội, chỉ hơn 10 m2.
Vì vậy, khi biết tin mình được cấp khu đất rộng rãi hơn rất nhiều để xây nhà, gia đình anh ai cũng mừng. Tuy nhiên, từ đầu tháng 12, vợ chồng anh bận đi nhổ mì giúp cho chị gái nên việc chuyển nhà diễn ra hơi muộn.
Cùng với khoản tiền xã hỗ trợ, vợ chồng anh vay mượn thêm, tận dụng số ván gỗ tích góp được trước đó dựng căn nhà gần 30 m2. Phần đất còn lại, anh chị dự định rào lại làm vườn rau, trồng thêm cây ăn trái và chuồng trại để chăn nuôi bò sinh sản.
“Mấy ngày nay, cả gia đình gần như ngủ không đủ giấc, mệt nhưng vui lắm vì chuẩn bị có nhà mới để đón Tết. Ở đây đường sá sạch sẽ, không sợ mưa xuống lầy lội như trước, lại có cả nước sạch để dùng.
Cùng với khoản tiền xã hỗ trợ, vợ chồng tôi vay mượn thêm, tận dụng số ván gỗ tích góp được trước đó dựng căn nhà gần 30 m2. Có nhà mới rồi, từ nay vợ chồng tôi sẽ cố gắng làm ăn, xây dựng cuộc sống tốt hơn” - anh Luyn phấn khởi nói.
Trong khi đó, gia đình chị Đinh Thị Thới (thôn 2) đang khẩn trương xây dựng ngôi nhà kiên cố với chi phí trên 100 triệu đồng. Phần tôn và ván nhà cũ, chị dựng thành một căn chòi nhỏ, mở một quán tạp hóa bán bánh kẹo, nước uống và một số nhu yếu phẩm cho bà con.
Chị Thới chia sẻ: “Từ chỗ phải ở nhờ trên đất nhà chú thím, nay được Nhà nước cấp đất, hỗ trợ tiền xây nhà, tôi mừng lắm. Trẻ con có chỗ chơi đùa, mình có điều kiện buôn bán. Hy vọng mọi việc thuận lợi, giúp vợ chồng tôi có cuộc sống mới khấm khá hơn”.
Là một trong số những hộ đầu tiên chuyển đến khu tái định cư, anh Đinh Binh (thôn 4) đã làm lễ cúng nhà mới, mời người thân và bạn bè đến chung vui. Anh cũng dự tính qua Tết tiếp tục đi hái cà phê, nhổ mì, chặt mía thuê để có thêm thu nhập, mua sắm thêm các vật dụng cần thiết trong gia đình và xây nhà tiêu, nhà tắm hợp vệ sinh.
Anh Binh bộc bạch: “Mừng nhất là nơi ở mới còn có cả gia đình em gái và cô ruột của mình. Hàng xóm từ các thôn khác cùng về khu tái định cư, tuy mới gặp nhưng ai cũng nhiệt tình, vui vẻ, sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau. Có nơi ở tốt hơn, chúng tôi rất phấn chấn, cùng động viên nhau chăm chỉ làm ăn”.
Chiều dần buông, nắng nghiêng qua những mái nhà mới, đổ bóng dài trên con đường bê tông thẳng tắp. Với các gia đình ở khu tái định cư xã Pờ Tó, đây là thời điểm rất đặc biệt, mở ra hướng phát triển mới trong tương lai.
Từ những căn nhà mới khang trang, một hành trình mới đang mở ra - hành trình của sự an cư, của khát vọng vươn lên thoát nghèo, vượt qua lạc hậu.
