Hơn 220 bức ảnh, tài liệu, hiện vật được trưng bày cùng những không gian xưa được tái hiện như: căn phòng khách điển hình thời bao cấp, quầy bán hàng Tết của cửa hàng mậu dịch, quầy cà phê… đã lật lại một trang khá xưa của lịch sử.
Phần 1 của triển lãm tái hiện khung cảnh Gia Lai những năm 1976 - 1986 thông qua trưng bày hình ảnh, tài liệu, hiện vật về bối cảnh cùng một số hoạt động của tỉnh trên các lĩnh vực.
Với thú vui sưu tầm ảnh xưa, ông Nguyễn Quang Hiền, nguyên Phó Giám đốc Công ty Điện lực Gia Lai là người cung cấp hầu hết ảnh tư liệu ở phần nội dung này. Đó là các bức: “Lúa gạo tăng gia của tập thể Điện lực Ayun Pa, năm 1982”, “Nộp sản cho Nhà nước”, “Nông dân xã An Phú nhổ mạ chuẩn bị gieo cấy”.
Cùng với đó là những hình ảnh về rạp chiếu bóng Nhân dân, sân vận động Pleiku, cửa hàng bán rượu, xe cà rem, xe lam trên đường phố Gia Lai - Kon Tum, đám cưới thời bao cấp…
Tuy vậy, khi đến tham quan với tư cách người xem, ông Hiền vẫn không giấu niềm xúc động về một thời kỳ mà ông trải qua một cách trọn vẹn.
Phần 2 khơi dậy ký ức với nhiều hiện vật, hình ảnh quý như máy phát điện, máy in ronéo, máy chiếu phim, máy đánh chữ, xe 67, cân bàn, cân đòn… Hoặc đơn giản chỉ là những tấm tem lương thực, công trái, tiền giấy nhiều mệnh giá cũng gợi nhiều cảm xúc với người xem.
Bên cạnh đó, khách tham quan còn được nhìn ngắm lại những vật dụng gắn liền với tuổi thơ ngày đó như khuôn bánh in, khuôn bánh thuẫn, chiếc đũa cả, nồi gang…
Dạo một vòng quanh không gian trưng bày, ông Đào Thanh Danh (SN 1969, trú phường Pleiku) cho hay, triển lãm gợi nhớ trong ông thật nhiều hoài niệm về những ngày ăn cơm độn triền miên, những khi xem ké tivi nhà hàng xóm nhưng màn hình lúc chớp lúc tắt. Giấy tập học trò khi đó là giấy đen, không có bìa, mua về phải tự đóng tập…
“Khó khăn đủ điều, nhưng đây là một giai đoạn lịch sử không thể không nhắc đến. Nhìn lại mới thấy mức sống bây giờ rất cao, cuộc sống quá đủ đầy” - ông Danh nhìn nhận.
Triển lãm còn giúp người xem, đặc biệt là thế hệ trẻ dễ hình dung hơn về thời kỳ này thông qua việc sưu tầm các mẩu chuyện, ký ức của những nhân chứng đã đi qua năm tháng bình dị, mộc mạc của một thời thiếu thốn nhưng đầy ắp tình người.
Đơn cử như hồi ức của bà Nguyễn Thị Lan, nguyên Giám đốc Công ty cổ phần Du lịch Gia Lai về thời điểm là mậu dịch viên tại quầy hàng phân phối thuốc lá, rượu bia, nước ngọt thuộc Cửa hàng số 1 của Công ty Ăn uống công cộng Gia Lai - Kon Tum năm 1977. Bà cho hay: Hàng do Nhà nước cấp nên các mặt hàng tại các quầy trong cả nước đều giống nhau: Kẹo chủ yếu là kẹo Hải Hà, kẹo cứng Hà Nội; thuốc lá thường là thuốc lá Đà Lạt, thuốc lá Mai, được cấp và bán từng điếu lẻ; khi hết phải giữ lại vỏ bao để kiểm duyệt, tránh thất thoát, tuồn ra ngoài.
Bà Lan hồi tưởng: “Khi ấy, mọi người đều ví mậu dịch viên chúng tôi như “cha mẹ” người mua, nhưng thực ra với chức năng phân phối hàng hóa, chúng tôi phải cân, đong, đo, đếm rất kỹ lưỡng. Quả thực rất vất vả, có khi cả ngày phân phối hàng hóa, tối đến phải ở lại nhận hàng, kiểm hàng có khi tới 12 giờ đêm chưa được về”.
Bà Rơ Châm H’Yéo - nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nguyên Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Gia Lai cũng không quên những ngày đầu tiên về công tác tại Hội phụ nữ tỉnh Gia Lai - Kon Tum vào năm 1977. Khi đó, Nhà nước phân phối gạo, thực phẩm, vải, chất đốt, phụ tùng xe đạp... theo từng loại tem phiếu và định mức cụ thể, tùy thuộc vào nghề nghiệp, cấp bậc.
Bà H’Yéo nhớ mãi về thời kỳ mà xe đạp rất hiếm, theo tiêu chuẩn thì mỗi cá nhân chỉ được phân phối từng bộ phận của xe chứ không phải nguyên chiếc. Năm 1982, bà được phân phối chiếc khung xe, những người còn lại thì người được cái lốp xe, người nhận ruột xe…
“Nếu đợi phân phối đủ để có 1 chiếc xe nguyên vẹn để đi thì rất khó, vì vậy chúng tôi đã thống nhất nhường lại cho cô Phượng phần của mình để có chiếc xe đạp hoàn chỉnh. Những năm sau, cô Phượng lại nhường phần cho chị em tôi. Cơ quan 12 chị em, mãi đến năm 1986, hết chế độ phân phối mà nhiều người vẫn chưa có xe đạp. Sau này nhờ tích góp, tôi cũng đã mua lại chiếc xe cũ với giá 15 đồng để phục vụ công tác” - bà H’Yéo kể lại.
Dù vậy, đọng lại trong tâm trí bà H’Yéo thời kỳ đó không chỉ có khó khổ mà còn nhiều kỷ niệm đẹp về sự san sẻ, đùm bọc lẫn nhau của đồng nghiệp, về tình làng nghĩa xóm…
Đã 40 năm trôi qua kể từ khi thời bao cấp khép lại, nhưng vẫn còn rất nhiều người đang giữ gìn và trân trọng những ký ức gắn với giai đoạn khó quên của cuộc đời mình, như một chứng nhân lịch sử.
