Sách giả, sách in lậu không còn dễ nhận biết bằng mắt thường. Theo thông tin từ Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, sách giả có thể được sao chụp hoặc scan từ sách thật rồi in lại, khiến nội dung và cách trình bày rất giống bản chính thức.
Trường hợp tại Trường Đại học Luật Hà Nội cho thấy mức độ tinh vi của giáo trình giả. Theo thông tin được nhà trường cảnh báo, một số giáo trình giả mạo đang được rao bán trên mạng có hình thức giống giáo trình chính thức khoảng 80% nhưng chất lượng giấy kém, nội dung không được kiểm duyệt và không cập nhật; giá bán cũng thấp hơn khoảng 30-40% so với giá bìa.
Trước tình trạng này, nhà trường đã thành lập tổ kiểm tra việc sử dụng giáo trình giả trong và ngoài lớp học.
Không chỉ nhìn bìa để nhận biết
Sách giáo dục giả được làm khá tinh vi, bên ngoài có thể giống sách thật nhưng chất lượng in thường có sai sót về màu sắc, ký hiệu, nét chữ; thậm chí có thể thiếu dữ liệu, không cập nhật thông tin hoặc sai lệch nội dung.
Vì vậy, sinh viên không nên chỉ dựa vào hình thức của bìa sách để xác định thật - giả mà cần kiểm tra đồng thời tên tác giả, nhà xuất bản, đơn vị liên kết xuất bản, năm xuất bản, số trang và các thông tin liên quan được ghi trong sách.
Chất lượng in cũng là một dấu hiệu cần lưu ý. Sách giả, sách in lậu thường có giấy in kém, chữ hoặc hình ảnh bị nhòe, màu sắc không chuẩn, quy cách gia công không đồng đều. Những sản phẩm này không chỉ ảnh hưởng đến việc tiếp nhận kiến thức mà còn có thể gây bất lợi cho thị lực khi sử dụng lâu dài.
Đối chiếu với bản chính thức
Một cách đáng tin cậy là sinh viên lấy thông tin từ website của nhà xuất bản, trường đại học, khoa hoặc thư viện để đối chiếu với cuốn sách đang sử dụng.
Có thể kiểm tra mục lục, tên tác giả, năm xuất bản, số trang và một số nội dung ở những vị trí bất kỳ. Sách in lậu từng được phát hiện có tình trạng sao chép, scan từ sách thật; thậm chí một số phần được gõ lại khiến nội dung không còn chính xác hoặc bị thiếu sót.
Đặc biệt, sinh viên nên lưu ý những cuốn sách được bán với giá thấp bất thường hoặc được rao bán trên các kênh không rõ nguồn gốc. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam khuyến cáo người học nên mua sách tại các nhà sách, điểm bán uy tín và hệ thống phân phối chính thức, thay vì mua sách trôi nổi trên mạng.
Kiểm tra mã xác thực nếu có
Với những xuất bản phẩm có tem hoặc mã xác thực, sinh viên nên kiểm tra theo hướng dẫn của nhà xuất bản. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam sử dụng mã thẻ cào riêng trên mỗi cuốn sách để người mua nhập mã và xác thực. Trường hợp mã đã được xác thực nhiều lần có thể là dấu hiệu bất thường cần kiểm tra thêm.
Tuy nhiên, mã QR hoặc mã xác thực cũng không nên được xem là căn cứ duy nhất. Nếu nghi ngờ, sinh viên nên gửi hình ảnh bìa, trang thông tin xuất bản, tem/mã xác thực và thông tin nơi mua cho nhà xuất bản, khoa hoặc thư viện để được xác minh.
Mua đúng nguồn là cách phòng ngừa tốt nhất
Trong bối cảnh sách giả ngày càng được làm tinh vi, việc xác định thật - giả sau khi đã mua có thể khó hơn nhiều so với phòng tránh ngay từ đầu.
Mua đúng nguồn là cách phòng ngừa tốt nhất. Ảnh minh họa: Nhã Uyên
Đáng chú ý, mới đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề nghị Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam công khai, cập nhật thông tin về các địa điểm bán, cung ứng sách giáo khoa chính thức, đầu mối liên hệ, phương thức và thời gian cung ứng để người học và phụ huynh chủ động mua sách.
Với sinh viên, nguyên tắc đơn giản là không mua giáo trình chỉ vì rẻ hoặc tiện. Khi một cuốn sách có giá thấp bất thường, nguồn bán không rõ ràng hoặc thông tin xuất bản không đầy đủ, cần kiểm tra trước khi sử dụng.
Bởi 1 cuốn giáo trình giả có thể giống bản thật về hình thức, nhưng chỉ một lỗi nội dung, thiếu trang, sai số liệu hoặc thông tin không được cập nhật cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc học.
